Icma.az
close
up
RU
Ayın işıq mənbəyi olmadığı nə zaman kəşf edilib?

Ayın işıq mənbəyi olmadığı nə zaman kəşf edilib?

Azpost portalından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər yayır.

İnsanlıq minilliklər boyu gecə səmasında parlayan Ayı sanki öz işığını yayan sirli bir çıraq kimi qəbul edirdi. Qədim insan üçün Ay Günəş qədər canlı və müstəqil bir nur mənbəyi idi. Gecənin qaranlığını yararaq torpağa işıq salması onun sanki soyuq alovla yandığını düşündürürdü.

Antik dövrdə Aristotel və digər yunan filosofları Ayın kürə formasında olduğunu və işığının Günəşdən gəldiyini ehtimal etmişdilər, lakin bu fikir daha çox fəlsəfi mülahizə idi, müşahidə və ölçməyə əsaslanan dəqiq elmi sübut deyildi. Yenə də uzun əsrlər boyu sadə insanlar Ayın öz-özünə parladığını zənn edirdi. Çünki o dövrün təsəvvüründə işıq saçan hər şey mütləq öz daxilində yanmalı idi.

Orta əsrlərdə İslam astronomları və Avropa alimləri Ay fazalarını – hilal, yarımay, bədir və s. – diqqətlə izləyərək bu dəyişmələrin Günəşlə mövqedən asılı olduğu nəticəsinə gəlməyə başladılar. Ayın forması dəyişmir, yalnız işıqlanan hissəsi dəyişir. Bu müşahidə artıq onun işığının xarici mənbədən gəldiyini göstərirdi.

Həqiqi elmi dönüş isə teleskopun ixtirası ilə baş verdi. XVII əsrin əvvəlində Galileo Galiley teleskopla Ayı müşahidə etdi, onun səthində dağlar və kölgələr gördü və sübut etdi ki, Ay parlaq kristal kürə deyil, Günəş işığını əks etdirən kobud səthdir. Kölgələrin istiqaməti birbaşa Günəş işığına uyğun gəlirdi. Bu artıq nəzəriyyə deyil, vizual sübut idi.

Daha sonra Isaak Nyuton işığın əks olunması qanunlarını riyazi şəkildə izah etdi. Fizika göstərdi ki, Ayın səthi Günəş şüalarını geri qaytarır və biz həmin əks olunan zəif işığı görürük. Ayın parlaqlığı əslində Günəşdən gələn işığın təxminən 7–12 %-ni əks etdirməsidir, yəni o, kosmik bir güzgü kimidir.

Beləliklə, Ayın işıq mənbəyi olmadığı anlayışı tək bir gündə deyil, minillik müşahidə və düşüncənin nəticəsi olaraq formalaşdı: əvvəl fəlsəfi fərziyyə, sonra astronomik müşahidə, sonda isə fiziki qanun. Bu gün biz bilirik ki, gecə səmasında gördüyümüz o sakit nur Ayın özünə aid deyil; o, Günəşdən gələn işığın səssiz əksidir.

“Astronomiya” onlyan jurnalı

AzPost.az

Paylaş

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:160
embedMənbə:https://azpost.info
archiveBu xəbər 26 Fevral 2026 13:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri