Azərbaycan müasir infrastrukturlu tranzit ölkədir

Bakıda keçirilən Milli Biznes İnkişafı Forumunda rəqəmsal inkişaf və nəqliyyat nazirinin müavini Cavid Qurbanov son illər Azərbaycan iqtisadiyyatında nəqliyyat sahəsinin rolunun yüksək dərəcədə artdığını, sektorun ÜDM-dəki payının 6,5 faizə çatdığını bildirib. O, nəqliyyat sahəsində həyata keçirilən layihələrin müasir beynəlxalq çağırışlara uyğunlaşdırılaraq ətraf mühitin qorunması, dekarbonizasiyası, innovasiya, rəqəmsallaşdırılma kimi vacib məsələləri özündə ehtiva etdiyini vurğulayıb.

Nazir müavini ölkəmizin tranzit potensialının güclənməsi və Avrasiyanın nəqliyyat qovşağına çevrilməsi istiqamətində müvafiq addımlar atıldığını, Azərbaycan ərazisindən keçən tranzit yüklərin həcmində kəskin artım müşahidə olunduğunu da diqqətə çatdırıb. “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC sədrinin müşaviri Tural Abbaslı isə dəmiryolu sistemində həyata keçirilən layihələrdən bəhs edərək Ələt-Astara dəmiryolu xəttinin 2027-ci ilədək tamamlanacağının gözlənildiyini, Orta Dəhlizin müəyyən hissəsinin dəyişən cərəyanla çfəaliyyət göstərdiyini, yaxın iki ayda isə dəhlizin Hacıqabul – Ucar hissəsinin dəyişən cərəyana keçəcəyini bildirib. O, Horadiz-Ağbənd dəmiryolu layihəsi üzrə indiyədək 75 kilometr yol çəkildiyini, Ağdam-Xankəndi dəmiryolunun layihələndirilməsinə başlanıldığını qeyd edib.

“Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nin idarə rəhbəri Vasif Manaflı AZAL-ın hava gəmisi parkının orta yaşının 14 il olduğunu, belə vəziyyətin müştəri məmnuniyyətinin azalmasına, təyyarələrin istismar xərclərinin artmasına gətirib çıxardığını, nəticədə bu yöndə ciddi addımlar atıldığını xatırladıb. V. Manaflı daha sonra “Airbus” və “Boeing” şirkətləri ilə 2023-cü ildə 20-dən çox təyyarənin alışı ilə bağlı müqavilələr imzalandığını, yeni təyyarələrin isə 2032-ci ilədək AZAL-ın gəmi parkına daxil edilməsinin planlaşdırıldığını vurğulayıb.

Azərbaycan Yerüstü Nəqliyyat Agentliyinin (AYNA) Bakı regional idarəsinin müdiri Tərlan Səfərov çıxışında qeyd edib ki, ötən il Bakı şəhəri üzrə 476 min (2023-cü illə müqayisədə 6 faiz çox) sərnişin daşınıb. Bu dövrdə 11 avtobus marşrutu üzrə 154 avtobus yenilənib. Gün ərzində fəaliyyət göstərən avtobusların orta sayı keçən il 2160-a qədər artırılıb.

Yeri gəlmişkən, Bakı şəhərində avtobus sayının 2800-ə çatdırılması nəzərdə tutulub. Bundan başqa 165 elektrik avtobusu daşımalara cəlb edilib. Bu il özəl daşıyıcılar tərəfindən 100-dən artıq avtobusun gətirilməsi planlaşdırılıb. Paytaxtda nağdsız ödəniş sisteminə qoşulan avtobusların sayı isə 2023-cü illə müqayisədə 43 faiz artaraq, təxminən, 2 min ədədə çatdırılıb. Metronun “Koroğlu”, “Gənclik” və “28 May” stansiyaları yaxınlığında nəqliyyat mübadilə məntəqələri istifadəyə verilib. Bakı şəhərində, təxminən, 1766 parklanma məntəqəsi üzrə 22 min 995 parklanma yeri təşkil olunub.

Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin (AAYDA) şöbə rəisi Asim Məmmədli isə bildirib ki, qurum tərəfindən işğaldan azad olunmuş ərazilərdə müxtəlif proqramlara uyğun ümumi uzunluğu 3 min 383 kilometr təşkil edən 44 adda avtomobil yolunun və bir adda hava limanının tikintisi layihələri reallaşdırılır. Şöbə rəisinin sözlərinə görə, bu yolların 1076 kilometri respublika əhəmiyyətli, 2 min 307 kilometri isə yerli əhəmiyyətli avtomobil yollarıdır. Yerli əhəmiyyətli avtomobil yollarının 1248 kilometr təşkil edən hissəsi hərbi əhəmiyyətli dayaq nöqtələrinə aparan torpaq və çınqıl örtüklü təlimat və təxliyyə avtomobil yollarıdır.

AAYDA-nın şöbə rəisi Milli Biznes İnkişafı Forumunda təmsil etdiyi agentlik tərəfindən 2025-ci ildə bir sıra layihələrin icrasının nəzərdə tutulduğu barədə də məlumat verib: “Ağ Şəhər layihəsinin ikinci mərhələsində avtomobil yollarının və 8 Noyabr prospektində piyada körpüsünün tikintisi, Gədəbəydə 45,5 kilometrlik avtomobil yollarının, Yevlax rayonunda 3,5 kilometrlik, Pirşağı – Novxanı – Xırdalan avtomobil yolunun layihələndirilməsi, tikintisi və tikintisi prosesi ilə əlaqədar olaraq torpaqların dövlət ehtiyacları üçün alınması, kommunikasiya xətlərinin köçürülməsi planlaşdırılıb. Tovuz rayonunda Zəyəmçay üzərində yerləşən, eləcə də qəzalı vəziyyətə düşən yeni körpünün sökülərək tikilməsi, İsmayıllı rayonunun Qalacıq kəndini iki hissəyə ayıran Səngər çayı üzərində körpünün tikintisi, Daşkəsəndə 10,7 kilometrlik 3 layihənin icrası, Göygöl rayonunda 2 kilometrlik avtomobil yolunun təmiri, Gəncədə isə 42,3 kilometrlik avtomobil yolu şəbəkəsinin yenidən qurulması işləri nəzərdə tutulub”.

Yuxarıda sadalanan işlər deməyə əsas verir ki, respublikamızda ölkəmizlə bağlı olan bütün nəqliyyat marşrutlarının inkişafına daim xüsusi diqqət yetirilir. Bununla əlaqədar bir sıra mühüm layihələr və proqramlar reallaşdırılır. Prezident İlham Əliyevin iqtisadi şaxələndirmə siyasətində də əlverişli coğrafi mövqeyi olan ölkəmizin tranzit potensialının reallaşdırılması mühüm önəm daşıyır. Bununla bərabər beynəlxalq və regional nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı da iqtisadiyyatımızın səmərəliliyinin artırılmasına müsbət təsir göstərir. Eyni zamanda nəqliyyat, infrastruktur və logistika sahələrində birgə layihələr dövlətimizin iqtisadi imkanlarını genişləndirir, əhəmiyyətini artırır.

Bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlərin nəticəsidir ki, son 10 il ərzində nəqliyyat sektorunda orta illik artım tempi 3,5 faiz təşkil edib, yeni infrastruktur qurulub, özəl investisiyalar çoxalıb. Ölkə regional əhəmiyyətli nəqliyyat-logistika və ticarət qovşağına çevrilib və əsas ticarət marşrutlarından bəhrələnməyin əsası qoyulub. Yazının əvvəlində vurğulandığı kimi, nəqliyyat sektorunun ÜDM-dəki payının 6,5 faizə çatması kimi müsbət göstərici əldə edilib.

Xatırladılan bu göstəriciləri isə bir sıra amillər şərtləndirib. Xüsusilə respublikamızın tranzit potensialının reallaşdırılması üçün icra olunan layihələr bu məsələdə son dərəcə əhəmiyyətli rol oynayıb. Belə ki, ölkəmizin nəqliyyat infrastrukturunun müasir dünya standartlarına uyğunlaşdırılması, tranzit potensialının daha da artırılması ilə bağlı gerçəkləşdirilən layihələr, habelə qlobal miqyaslı təşəbbüslər Azərbaycanı sosial-iqtisadi inkişafı sürətləndirməklə ölkəmizi mühüm nəqliyyat qovşağına və dəhlizlərin keçdiyi məkana çevirib.

Avtomobil yolları və dəmir yolu xətlərinin beynəlxalq standartlar əsasında yenidən qurulması, paytaxtda və regionlarda beynəlxalq aeroportların, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanının tikintisi, Şərq – Qərb və Şimal – Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin inkişafı istiqamətində gerçəkləşdirilən layihələr Azərbaycanın nəqliyyat infrastrukturunun inkişafında əhəmiyyətli rol oynayıb, ölkəmizin tranzit potensialını daha da gücləndirib.