Azərbaycan musiqisinin “Di ru ri ru ri ri” si

İllərdir, onun adı gələndə özümü gülməmək üçün güclə saxlayıram. İstəmişəm, o adı eşidəndə həmişə sənətkar, musiqiçi, müğənni deyim. Ancaq ağlıma gələn bu olub:

“Di ru ri ru ri ri ru ri”.

Heç vaxt başa düşmədiyim məsələlər var. Məsələn, Niyaməddin müəllim oxuyanda niyə boynunu bükür ?

Vallah, hərdən adamın ürəyi də ağrıyır.

Ümumiyyətlə, Niyaməddin Musayev sənətkar olmağı bacarmayan, cəhənnəm, bu obrazı yalandan da olsa yarada bilməyən adamdır.

Nə oxumağı, nə də danışmağı sənətkar danışmağıdır.

O da bir çoxları kimi məktəb yarada, ustad olmağı bacara bilməyib. Heç kimin sevimli müğənnisi də olmayıb. Məsələn, hansı gənc ifaçı di “ru ri ru ri ri ru” eləmək istəyər?

Ümumiyyətlə, Niyaməddin Musayevi hər dəfə görəndə elə bilirəm, bu dəqiqə ağlayacaq. Doğrudanmı camaat elə hesab edir ki, onun möhtəşəm səsi var? Bir də görürsən, ən yaxşı halda ortabab olan bilən Niyaməddin Musayevə böyük sənətkar da deyirlər. Niyə, nə üçün? Bəlli deyil.

Niyaməddin Musayev hazırda nostaljiyə çevrilib. Ancaq o, keçmişi yaşatmır, təkrarlayır. İnsanlar da onu ona görə sevir ki, çox uzun müddətdir görürlər, artıq məcburiyyət yaranıb.

Efirdən efirə görəndə yadlarına düşür ki, belə bir müğənnimiz var.

Onun oxumağına qulaq asanda qəribə bir hiss yaranır: hər şey tanışdır, amma heç nə yeni deyil.

Sənətçi kimi də heç bir yeniliyi olmayan adamdır. Nə indi, nə də sənətdə yeni olanda. Saçından, geyimindən başqa da bir fərqliliyi olmayıb. “Dünya sənin, dünya mənim” deyə-deyə ömrü bu yerə gətirib çıxardıb. Bu isə onun ən böyük şansıdır. Hətta camaat ondan başqa musiqisini də bilmir, dinləmir. Düz də edirlər. Adam niyə musiqi dinləmək istəyəndə Niyaməddinə qulaq assın ki? Bu insanda hansı zövqsüzlüyün təzahürü ola bilər?

Maraqlıdır, kimin ağlına Niyaməddin Musayev deyəndə “Di ru ri ru ri ri ru ri” gəlmir ki?

Heç indiyə kimi heç bir musiqiçi də ustadlardan, ümumən sənətkarlardan danışanda Niyaməddin Musayevdən danışmayıb. Çünki adamın yadına düşmür, hərdən bir adamın qəfil qabağına çıxır. Özü də, ayda-ildə bir dəfə, vəssalam. Görürsən, nostalji olursan, gülürsən və söhbət bitir.

Ancaq belə baxıram, dünya elə Niyaməddin Musayevindir. Heç nə etməyə-etməyə hər şey etdi.

Niyaməddin Musayev bir dövrün səsi ola bilərdi. İndi isə o dövrün əks-sədasıdır. Əks-səda isə nə qədər gur olsa da, həmişə kiminsə səsindən sonra gəlir.

Oxumaq onda ehtiyac yox, vərdiş olub.

Niyaməddin Musayev sənətçi yox, təkrarlanan hadisədir. O, oxumaq üçün yox, görünmək üçün çıxır. Elə bil hər çıxışı “mən buradayam” elanıdır, amma heç vaxt “niyə buradayam?” sualının cavabı deyil.

Yeganə adamdır ki, səhnəyə çıxanda heç nə baş vermir. Sıfır həyəcan, sıfır istək. Eyni geyim, eyni mimika, eyni baxış: sanki biri onu illər əvvəl qurub, sonra “copy–paste”lə bugünkü günə daşıyıb. Zaman dəyişir, texnika dəyişir, tamaşaçı dəyişir, amma Niyaməddin Musayev dəyişmir ki, dəyişmir.

Orxan Saffari

Gununsesi.info