Azərbaycan Pakistan əlaqələri: Sülh, sabitlik və tərəfdaşlıq modeli

Meydanəli Yolçiyev,

YAP Daşkəsən rayon təşkilatının sədri

Azərbaycan Respublikası ilə Pakistan İslam Respublikası arasında ikitərəfli münasibətlər uzun illərdir ki, mövcuddur və bu əlaqələr hər iki ölkənin siyasi- iqtisadi, mədəni və müdafiə sahələrində əməkdaşlığını əhatə edir. Bu münasibətlər həm tarixi, həm də strateji əhəmiyyət daşıyır.

Pakistan Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyan ilk ölkələrdən biri olmuşdur (12 dekabr 1991-ci il). İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 9 iyun 1992-ci ildə qurulmuşdur. Pakistanın Bakıda səfirliyi 1993-cü ildə, Azərbaycanın İslamabadda səfirliyi isə 1997-ci ildə açılmışdır.

Xüsusilə, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi zamanı Pakistan dövlətimizin mövqeyini açıq şəkildə dəstəkləmiş və Ermənistanın təcavüzkar siyasətini pisləyib. 2012-ci ildə Pakistan Senatının Xarici Əlaqələr Komitəsi və 2017-ci ildə Milli Assambleyanın Xarici İşlər Komitəsi Xocalı soyqırımını tanıyan qətnamələr qəbul edib. Həmçinin, 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Pakistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləyən bəyanatlar verib.

Azərbaycan və Pakistan arasında siyasi əməkdaşlıq yüksək səviyyədədir. Hər iki ölkə beynəlxalq təşkilatlarda bir-birini dəstəkləyir və müxtəlif qlobal məsələlərdə oxşar mövqelər tutur. Eyni zamanda, Azərbaycan da Pakistanın regional təhlükəsizlik və sabitlik məsələlərində maraqlıdır.

İqtisadi əməkdaşlıq iki ölkə arasında əlaqələrin əsas istiqamətlərindən biridir. Son illərdə ticarət dövriyyəsində əhəmiyyətli addımlar atılmışdır. Azərbaycanın dövlət neft şirkəti SOCAR ilə Pakistanın neft və qaz şirkətləri arasında bir sıra sazişlər imzalanmışdır. Bu sazişlər energetika, neft və qaz sahələrində əməkdaşlığı genişləndirmək məqsədi daşıyır.

Pakistan İslam Respublikasının Baş naziri Məhəmməd Şahbaz Şərifin ölkəmizə son səfəri çərçivəsində Bakıda keçirilən görüşlərdə 10-dan çox saziş imzalanmışdır. Bu sazişlər energetika, kənd təsərrüfatı, ekologiya və müdafiə kimi sahələri əhatə edir. Azərbaycan Pakistanın iqtisadiyyatına 2 milyard ABŞ dolları həcmində sərmayə yatırmaq niyyətindədir. Bu sərmayələr əsasən infrastruktur, energetika və müdafiə sənayesi sahələrində olacaq.

Müdafiə sahəsində əməkdaşlıq iki ölkə arasında əlaqələrin əsas istiqamətlərindən biridir. Pakistanın inkişaf etmiş müdafiə sənayesi var və Azərbaycan bu sahədə dost dövlətlə əməkdaşlıq etmək istəyir. Azərbaycan artıq Pakistanın istehsal etdiyi müdafiə avadanlıqlarını alıb və bu məhsulların keyfiyyətindən razıdır. İki ölkə arasında müdafiə sənayesi məhsullarının birgə istehsalı imkanları da müzakirə edilir. Bu əməkdaşlıq həm də ixrac potensialını artırmaq məqsədi daşıyır.

Nəqliyyat və kommunikasiya sahəsində əməkdaşlıq da iki ölkə üçün prioritetdir. Azərbaycan Şimal-Cənub və Şərq-Qərb nəqliyyat dəhlizlərinin mühüm hissəsidir. Pakistanla əməkdaşlıq bu dəhlizlərin daha da inkişaf etdirilməsi üçün əhəmiyyətli imkanlar yaradır. İki ölkə arasında nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı üçün müxtəlif layihələr müzakirə edilir.

Mədəni və humanitar sahədə əlaqələr də genişlənir, Heydər Əliyev Fondunun bu sahədə xüsusi rolu var. 2015-ci ildə Azərbaycanın birinci xanımı Mehriban Əliyeva iki ölkə arasında əlaqələrin inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə, “Hilal-e Pakistan” ordeni ilə təltif edilmişdir. Bu dövlətlər arasında təhsil, elm, mədəniyyət və turizm sahələrində əməkdaşlıq da inkişaf edir.

Azərbaycan Milli Məclisində Azərbaycan-Pakistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə İşçi Qrupu fəaliyyət göstərir. Bu qrup iki ölkə arasında qanunvericilik və siyasi əməkdaşlığın inkişafı üçün çalışır.

İki ölkə arasında bu vaxta qədər 50-dən çox sənəd imzalanmışdır. Bu sənədlər siyasi, iqtisadi, mədəni, müdafiə və digər sahələrdə əməkdaşlığı tənzimləyir. Bu müqavilələr dövlətlərarası əlaqələrin hüquqi əsasını təşkil edir.

Azərbaycan və Pakistan arasında əlaqələr həm tarixi, həm də strateji əhəmiyyət daşıyır. Son illərdə bu əlaqələr daha da güclənmiş və müxtəlif sahələrdə əməkdaşlıq layihələri həyata keçirilmişdir. İki ölkə arasında əlaqələrin daha da genişləndirilməsi həm regional, həm də qlobal səviyyədə əhəmiyyətli nəticələr verə bilər.