Azərbaycan qlobal iqtisadi əməkdaşlığın yeni mərhələsini formalaşdırır

Müasir dünyada iqtisadi gücün mühüm göstəricilərindən biri ölkənin beynəlxalq əlaqələr sistemində tutduğu mövqedir. Dövlətlərin rəqabət qabiliyyəti artıq yalnız istehsal imkanları, təbii sərvətləri və maliyyə resursları ilə ölçülmür. Nəqliyyat şəbəkələrinin inkişafı, rəqəmsal həllərin tətbiqi, gömrük prosedurlarının çevikliyi və insan kapitalının keyfiyyəti də iqtisadi tərəqqinin əsas şərtləri sırasındadır. Azərbaycanın son illərdə bu istiqamətlərdə həyata keçirdiyi siyasət ölkəmizin regional iqtisadi proseslərdə iştirakını genişləndirir, beynəlxalq tərəfdaşlarla əlaqələrini daha məzmunlu edir.
 Sentyabrın 26-da Bakıda keçirilən II Azərbaycan Beynəlxalq İnvestisiya Forumu çərçivəsində Prezident İlham Əliyevin iştirakı ilə təşkil olunan “Parçalanmış dünyada etimadın bərpası: Cənubi Qafqaz qlobal bağlantı və investisiya sabitliyinin dayağı kimi” mövzusunda tədbirdə səsləndirilən fikirlər bu strategiyanın mühüm istiqamətlərini əhatə edib. Dövlət başçısının Azərbaycanın coğrafi mövqeyi ilə yanaşı, Mərkəzi Asiya regionunda qazandığı yeni imkanlara diqqət çəkməsi ölkəmizin beynəlxalq iqtisadi münasibətlərdə artan rolunu səciyyələndirir.
 Azərbaycanın Cənubi Qafqazda yerləşməsi onun regional bağlantılardakı əhəmiyyətini müəyyən edən amillərdən biridir. Bununla belə, ölkəmizin iqtisadi əlaqələri coğrafi sərhədlərlə məhdudlaşmır. Mərkəzi Asiya ilə əməkdaşlığın genişlənməsi Azərbaycanı Xəzər dənizinin hər iki sahilində formalaşan iqtisadi və nəqliyyat əlaqələrinin mühüm iştirakçısına çevirir. Bu yaxınlaşma Şərq-Qərb istiqamətində yükdaşımaların inkişafı, ticarət əlaqələrinin dərinləşməsi və yeni investisiya layihələrinin meydana çıxması üçün əlavə imkanlar yaradır. Prezident İlham Əliyevin çıxışında idarəçilik, inzibati prosedurlar, nəqliyyatın rəqəmsallaşdırılması və gömrük qaydalarının təkmilləşdirilməsinə xüsusi diqqət yetirilməsi təsadüfi deyil. Beynəlxalq investorlar və yükdaşıma şirkətləri üçün marşrutun coğrafi baxımdan əlverişli olması vacibdir, lakin bu, uğurun yeganə şərti deyil. Sərhədlərdə vaxt itkisinin azaldılması, qaydaların aydınlığı, sənədləşmə proseslərinin sadələşdirilməsi və əməliyyatların rəqəmsal idarə edilməsi də iqtisadi səmərəliliyə birbaşa təsir göstərir. Məhz bu səbəbdən nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı müasir idarəetmə sistemləri ilə tamamlanmalıdır. Limanların, körpülərin və gəmilərin yaradılması fiziki bağlantıları gücləndirsə də, yük axınlarının sürətli emalı və hərəkətinin əlaqələndirilməsi rəqəmsal imkanlardan asılıdır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, gömrük administrasiyasının müasir tələblərə uyğunlaşdırılması və yükdaşımaların emal prosedurlarının asanlaşdırılması rəqabət qabiliyyətinin qorunması üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu yanaşma Azərbaycanın tranzit imkanlarını daha geniş iqtisadi üstünlüyə çevirmək məqsədinə xidmət edir.
 İnfrastrukturun digər vacib istiqaməti elektrik enerjisinin ötürülməsi ilə bağlıdır. Dövlət başçısının bu sahədə böyük potensiala diqqət çəkməsi enerji və nəqliyyat sistemlərinin qarşılıqlı əlaqəsini ön plana çıxarır. Elektrikötürmə xətlərinin inkişafı enerji təminatının etibarlılığını gücləndirməklə yanaşı, regional əməkdaşlıq üçün də yeni imkanlar yaradır. Azərbaycanın enerji resursları və tranzit mövqeyi bu istiqamətdə həyata keçirilə biləcək layihələrin əhəmiyyətini artırır. Lakin infrastrukturun və texnologiyanın inkişafı insan kapitalı ilə tamamlanmadıqda dayanıqlı nəticələr əldə etmək çətinləşir. Prezident İlham Əliyev ölkənin iqtisadi gələcəyində kadr potensialının və toplanmış təcrübənin mühüm rolunu xüsusi qeyd edib. Təhsil sahəsində görülən işlər və yüksək savadlılıq səviyyəsi Azərbaycanın bu istiqamətdə malik olduğu əsas üstünlüklərdəndir. Müasir iqtisadiyyatın tələblərinə cavab verən mütəxəssislərin hazırlanması rəqəmsallaşma, logistika, enerji və sənaye sahələrində yeni imkanların reallaşdırılması üçün vacibdir. Bu baxımdan, insan kapitalına investisiya iqtisadi inkişafın uzunmüddətli nəticələrini müəyyən edən amildir. Müasir texnologiyaların əldə edilməsi mühüm olsa da, onların səmərəli tətbiqi peşəkar bilik, təcrübə və düzgün idarəçilik tələb edir. Azərbaycanın enerji sektorunda formalaşmış təcrübəsinin digər sahələrə ötürülməsi də iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi prosesinə töhfə verə bilər.
 Dövlət başçısının diqqətə çatdırdığı daha bir məqam ölkənin iqtisadi strukturunun dəyişməsi ilə bağlıdır. Ümumi daxili məhsulda qeyri-neft sektorunun payının 70 faizdən çox olması iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində əldə edilmiş nəticələri göstərir. Bununla yanaşı, ixracda neft-qaz məhsullarının üstünlüyünün azaldılması üçün beynəlxalq tərəfdaşlarla əməkdaşlığın davam etdirilməsi qarşıda duran mühüm vəzifələrdəndir. Bu məqsəd yeni istehsal sahələrinin inkişafını, müasir texnologiyaların tətbiqini və rəqabətqabiliyyətli məhsulların xarici bazarlara çıxarılmasını zəruri edir.
 Beləliklə, Azərbaycanın regional bağlantı strategiyası yalnız nəqliyyat dəhlizlərinin genişləndirilməsindən ibarət deyil. Bu strategiya rəqəmsal idarəetməni, enerji infrastrukturunu, insan kapitalını və iqtisadiyyatın şaxələndirilməsini vahid inkişaf məntiqində birləşdirir. Prezident İlham Əliyevin forumda səsləndirdiyi fikirlər ölkəmizin mövcud üstünlüklərini yeni iqtisadi imkanlarla əlaqələndirmək, Mərkəzi Asiya və digər regionlarla əməkdaşlığı dərinləşdirmək, beynəlxalq iqtisadi sistemdə mövqeyini möhkəmləndirmək məqsədini əks etdirir.

Emil Tağıyev

YAP Xaçmaz rayon təşkilatının sədri