Azərbaycanda mətbuat katibləri NİYƏ hər sualı YUXARI dan soruşurlar?

Məhərrəm Əliyev yazır...

"Google" axtarış sisteminə "mətbuat katibi" açar sözlərini yazsaq, nəticədə bu cavab çıxır: "Təşkilat və ya şəxs adından danışmağa səlahiyyətli biri". Mətbuat katibləri, əsasən, təcrübəli olan və təşkilatın hədəflərini dəstəkləyən şəxslər arasından seçilirlər.

Yəni heç anlayışı olmayan adama belə, bu cavab müəyyən informasiyanı ötürür. Lakin Azərbaycanda qəribə bir reallıq var. Mətbuat katiblərinin əksəriyyəti, bəlkə də, hamısı məlumatı "yuxarı" ilə təsdiqlədir. "Yuxarı" dediyimiz də hansısa qurumun rəhbəri və ya həmin qurumda vacib olan şəxslərdir.

Aydındır ki, mətbuat katibləri bütün məlumatları özbaşına açıqlaya bilməzlər, amma hər açıqlamanı "yuxarı" ilə təsdiqlətmək və bunun üçün günlərlə gözləmək iş prinsipinə birbaşa ziddir. İstisnaları çıxsaq, jurnalistin sorğu müddəti 24 saatdır.

Məsələn, Azərbaycanda bir çox qurumun rəsmiləri hesab edirlər ki, jurnalistlərə anında cavab vermək düzgün yanaşma deyil, məlumatlar "yuxarının süzgəci"ndən keçirilməlidir. Reallıq isə odur ki, gecikən hər informasiyaya görə qurumun adına, nüfuzuna birbaşa zərbə dəyir, insanlar dövlət qurumunu şiddətli tənqid edəndən sonra açıqlama verilir. Xalq dilində desək, iş-işdən keçəndən sonra.

Fikrimcə, dövlət qurumlarının rəsmiləri özlərinə bu sualı verməlidirlər: "Bizə qurumun adının sağlam və operativ qalması önəmlidir, yoxsa vaxtı keçmiş məlumatla nüfuzun itirilməsi?"

Bu sual özü bir çox problemlərə aydınlıq gətirəcək.

Hətta bu qəlibləşmiş, köhnə, manipulyativ təfəkkür o dərəcə beyinlərinə hopub ki, mətbuat katibinə azadlıq verməyi tabuların, stereotiplərin qırılması kimi qarşılayan rəsmilər var: "Necə ola bilər ki, mətbuat katibi rahat açıqlama versin? Özünüzdən Amerika kəşf etməyin" və sair.

Bu yazını hazırlayanda mətbuat katibləri arasında sorğu keçirmək faydalı olardı. Amma işlərində problem yarana biləcəyini nəzərə alaraq sorğunu keçirə bilmədik. Hətta şifahi söhbətimizdə sözügedən situasiyanın yaralı yerləri olduğunu deyənlər var idi. Bu belə, çox şeydən xəbər verir. Mətbuat katibi rahat deyil, daim təzyiq altındadır. Jurnalistlər qurumu tənqid edəndə qalxan kimi istifadə olunan da onlardır. Əslində, vacib şəxslər problemlərdən yaxa qurtarmaq üçün mətbuat katiblərindən istifadə edirlər, bu, hər birimizə aydındır.

Qısası, bəylər, cənablar, sizə deyən yoxdur ki, qurumunuzu müdafiə etməyin, etdirməyin. Lakin bir az geniş təfəkkürlə düşünsəniz, anlayarsınız ki, jurnalistin sorğusuna üç-beş günə, bəzən bir həftəyə, bəzən də aylar sonra cavab vermək və ya verməmək iş görmək deyil, nüfuzun itirilməsidir.

Əvvəla, elə mətbuat katibi təyin edin ki, təcrübəli olsun, nəyi, harada demək lazımdır, bilsin. İkincisi, həmin mətbuat katibinə azadlıq verin ki, sözçü kimi cavabı gecikdirmədən verə bilsin, "yuxarı"dan icazə almasın.

Sizin "nəzarətə nəzarət" sisteminiz effektiv deyil, olmadı, olmayacaq, bunu görməyin vaxtıdır.