Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin mövcüd durumu II HİSSƏ

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin mövcüd durumu II HİSSƏ

Icma.az, Hurriyyet saytına istinadən bildirir.

Əliməmməd Nuriyev: “Azərbaycanda QHT-lərin ən böyük problemlərindən biri alternativ maliyyə mənbələrinin məhdud olmasıdır”

“Vətəndaşlar yalnız QHT layihələrindən faydalanan tərəf kimi deyil, həm də bu prosesin içində iştirakçı kimi çıxış etməlidirlər”

Hər bir dövlətin inkişafında vətəndaş cəmiyyətinin özünəməxsus rolu vardır. “Vətəndaş cəmiyyəti” dedikdə dövlət və kommersiya fəaliyyətinə nisbətən müstəqil olan ayrı-ayrı fərdlərin və qrupların öz maraqları və dəyərləri naminə əməkdaşlıq etdiyi ictimai sfera nəzərdə tutulur. Yəni vətəndaşların öz şəxsi təşəbbüskarlıqları ilə yaratdıqları qeyri-dövlət müəsisələri, icarə kollektivləri, aksioner təşkilatlar, korporasiyalar və digər könüllü ictimai birliklər nəzərdə tutulur.

Vətəndaş cəmiyyəti dövlət qurumlarından asılı olmayan, lakin müvafiq rəsmi təşkilatlarla bu və ya digər şəkildə əməkdaşlıq edən ictimai sfera kimi hüquqi dövlət quruculuğuna, cəmiyyətin inkişafına töhfə verir. Heç də təsadüfi deyil ki, Azərbaycan dövləti vətəndaş cəmiyyətinin inkişafına böyük dəstək göstərir, bu sferanın genişlənməsi naminə mütəmadi olaraq qrand layihələri elan edir.

O cümlədən, müxtəlif sahələri əhatə edən ictimai birliklərin sayının son zamanlar surətlə artması da, bu sahəyə dövlət qayğısının bariz nümunəsi hesab oluna bilər. Bəs, bu gün vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələrinin özləri bu haqda nə düşünür? Onlar dövlətin bu sahəyə dəstəyini yetərli hesab edirlər?

Bu və ya digər suallarımıza Konstitusiya Araşdırmalar Fondunun rəhbəri, hüquqşünas Əliməmməd Nuriyevlə söhbətimizdə cavab tapmağa çalışdıq.

(Əvvəli bu linkdə: https://hurriyyet.az/az/post/azerbaycanda-vetendas-cemiyyetinin-movcud-durumu---musahibe-444761)

- Bu gün ölkəmizdə aktiv fəaliyyət göstərən yüzlərlə qeyri-hökümət təşkilatı, ictimai birlik mövcuddur və onlar istər “QHT Şurası”ndan, istər də müvafiq dövlət qurumlarından maddi dəstək alaraq, öz layihələrini həyata keçirirlər. Sizcə, dövlətin vətəndaş cəmiyyətinə dəstəyi yetərlidirmi?

- Azərbaycanda bu gün yüzlərlə qeyri-hökümət təşkilatı və ictimai birlik fəaliyyət göstərir. Statistikaya baxsaq görərik ki, ölkəmizdə 4 minə yaxın qeyri-hökümət təşkilatı və ictimai birlik fəaliyyət göstərir. Onların bir çoxu QHT agentliyindən və digər dövlət qurumlarından maliyyə dəstəyi alaraq, müxtəlif layihələr həyata keçirirlər. Bunlar vətəndaş cəmiyyətinin güclənməsi üçün vacibdir. Məsələnin digər tərəfi isə odur ki, bu dəstək doğurdanmı yetərlidir? Vətəndaş cəmiyyətinin həqiqi müstəqilliyi, nəticəvi lahiyələri həyata keçirməsi üçün kifayət edirmi?

Əslində, vətəndaş cəmiyyəti təkcə qeyri-hökümət təşkilatlarından ibarət deyil. Bu, insanların öz cəmiyyətlərini daha yaxşı etmək üçün problemlərinin həllini axtardığı bir sistemdir. Yəni vətəndaş cəmiyyətinə bir sistem kimi yanaşmaq lazımdır. Vətəndaş cəmiyyəti həm dövlətin, həm də insanların ortaq maraqlarını qoruyur. Bəzi ölkələrdə vətəndaş cəmiyyəti dövlətin dəstəyi ilə fəaliyyət göstərir, yəni dövlət müəyyən maliyyə ayırır və qanunlarla bu sahəni tənzimləyir, prosesin içində qalır. Digər ölkələrdə isə QHT-lər özəl sektora beynəxalq donorların dəstəyi ilə işləyirlər. Yəni tam müstəqil olurlar.

Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin modelliyi birinciyə daha yaxındır. Yəni dövlətin dəstəyi ilə fəaliyyət göstərir, dövlət maliyyə ayırır, qanunlarla tənzimləyir. Belə desək, dövlətin bu sahəyə aktiv müdaxiləsi və maddi dəstəyi var. Bu yanaşmanın həm üstün, həm də məhdudlaşdırıcı cəhətləri var. Bir tərəfdən baxanda, dövlətin QHT-ləri maliyyələşdirməsi müsbət haldır. Çünki bu, onların davamlı fəaliyyət göstərməsinə imkan yaradır. Amma, digər tərəfdən, maliyyə asılılığı müəyyən problemlər də yarada bilər. Ona görə, hər şeydən əvvəl ilk növbədə vətəndaş cəmiyyəti yalnız dövlətin ayırdığı vəsait hesabına ayağa qalxırsa, onu tam müstəqil işləməsinə mane ola bilər.

Bir çox hallarda vətəndaş cəmiyyəti ayri-ayrı dövlət qurumlarından asılı vəziyyətə düşür. İstər-istəməz dövlətin müəyyən etdiyi çərçivədə qalır. Əlbəttə, dövlətin milli maraqları, suverenliyi, təhlükəsizliyi - qırmızı cizgilərdir və bütün vətəndaş cəmiyyəti də bu qırmızı cizgilərə uyğun olaraq fəaliyyət göstərir. Bir də var, ayrı-ayrı dövlət qurumlarından tam asılı vəziyyətə düşmək. Bax, bu, vətəndaş cəmiyyətinin yetərli qədər öz fəlsəfəsindən uzaqlaşmasını göstərir.

- Belə anlaşılır ki, Azərbaycanda QHT-lərin ən böyük problemlərindən biri alternativ maliyyə mənbələrinin məhdud olmasıdır...

- Bəli. Əgər xarici donorların fəaliyyəti məhdudlaşdırılıbsa və özəl sektor bu sahəyə ciddi maliyyə yatırmırsa, QHT-lər artıq dövlətin ayırdığı məbləğlə işləmək məvburiyyətində qalacaq. Ona görə də alternativ maliyyə mənbələrinin inkişaf etməsi vacib məsələdir. Digər tərəfdən, cəmiyyətin proseslərə marağı necədir? QHT təkcə dövlətin ayırdığı vəsaitlərlə işləməməlidir, cəmiyyətin özü proseslərdə iştirak etməlidir. İnsanlar vətəndaş cəmiyyətini özlərindən uzaq bir qurum kimi yox, öz həyatlarına təsir edə biləcək vasitə kimi görməlidirlər. Amma bizim vətəndaş cəmiyyəti gərək bu istiqamətdə “magistral yola” çıxsın. Vətəndaşlarımız görsün ki, məhz cəmiyyətin maraqlarını daha çox ifadə etməyə çağırır. O zaman vətəndaş cəmiyyətinin bir hissəsi olaraq bizim vətəndaşlar özlərini görəcək, onlara geniş həm maliyyə resursu, həm intellektual, həm də digər təşəbbüs dəstəkləri göstərəcəklər.

Vətəndaş cəmiyyətinin güclü olması üçün təkcə maliyyə dəstəyi yetərli deyil. Bəzi vacib məsələlər də var ki, onun həlli prosesi vətəndaş cəmiyyətinin daha sağlam irəliləməsinə kömək edə bilər. İlk növbədə vətəndaş cəmiyyəti ilə bağlı qanunvericilik bazasının daha da gücləndirilməsi, daha da təkmilləşdirilməsi vacibdir. Məsələn, qeyri-hökümət təşkilatlarının qeydiyyat prosesinin sadələşdirilməsi. Eyni zamanda, vətəndaş cəmiyyətinin hesabatlılığı ilə bağlı proseslər daha şəffaf, daha əlçatan olmalıdır. Yəni cəmiyyətimizin hər bir üzvü görməlidir ki, vətəndaş cəmiyyəti nə edir, necə edir, hansı mənbələr hesabına edir və hansı nəticələrə nail olmuşdur. Ona görə də ilk növbədə qanunvericiliyin bu istiqamətdə daha da təkmilləşdirilməsinə ehtiyac var. Həm qeydiyyat, həm şəffaflıq, hesabatlılıqla bağlı məsələlərin, həm də maliyyə mənbələrinə əlçatanlığın gücləndirilməsi...

Vacib məsələlərdən biri də alternativ maliyyə mənbələrinin yaradılmasıdır. QHT-lər təkcə dövlətdən deyil, həm də özəl sektordan - cəmiyyətdən maliyyə vəsaiti ala bilməlidirlər. Bunun üçün imkan olmalıdır. Özəl sektor bu proseslərə daha dərindən daxil olmalıdır. Özəl sektoru bu istiqamətdə maraqlandırmaq lazımdır. Bilməlidir ki, nəyə görə vətəndaş cəmiyyətinin layihələrinə dəstək verməlidir.

Digər vacib məsələlərdən biri də odur ki, əgər vətəndaş cəmiyyətinin layihələrini dəstəkləyirsə, özəl sektora vergi güzəştləri olmalıdır. Bununla bağlı ayrılan vəsait bütövlükdə vergidən azad edilməlidir. Bu, həm vətəndaş cəmiyyətinin maliyyə mənbələrini genişləndirəcək, həm də bununla dövlət vətəndaş cəmiyyəti ilə özəl sektorun daha yaxşı əməkdaşlıq platforması yaratmasına gətirib çıxaracaq.

Mən hər zaman söyləmişəm, cəmiyyətin özü 3 sütun üzərindədir:  bir tərəfdə dövlət, bir tərəfdə özəl sektor, bir tərəfdə də vətəndaş cəmiyyətidir. Nə qədər bunlar arasında harmonik əlaqə varsa və bir-birini dəstəkləyirlərsə, o qədər cəmiyyətin dayanıqlı inkişafı surətlənəcək, o firavanlıq daha da genişlənəcək. Sosial dövlət tam mənada özünün gerçək bir ifadəsini tapacaq.

Əlbəttə, insanlar da yalnız QHT layihələrindən faydalanan tərəf kimi deyil, həm də bu prosesin içində iştirakçı kimi çıxış etməlidirlər. Bəziləri gözləyir ki, QHT su çəkdi, hansısa problemi həll etdi və faydalandı. Daşkəsəndə vaxtilə Yapaniya səfirliyinin dəstəyi ilə biz 8 kilometrlik məsafədən kəndə su çəkdik və bir neçə yerdə bulaqlar yaratdıq, böyük su çənləri düzəltdik. Həmin kənd içməli su ilə təmin oluna bilmirdi. Su dağdan gətirilməli idi. Biz bu işləri görüb, bələdiyyəyə və ərazi icra nümayəndəsinə təhvil verdik. Amma bir il keçəndən sonra gördük ki, həmin bulaqların “kran”ları sındırılıb. Yenidən onları bərpa etdik. Yəni vətəndaş cəmiyyəti bunu edir və onların ehtiyaclarını ödəyirsə, eyni zamanda insanlar da onu qorumalıdır. Hətta onu inkişaf etdirib, daha da genişləndirməlidirlər. Bu baxımdan, hesab edirəm ki, ən vacib məsələlərdən biri də proseslərdə passiv fərd, gözləyən, faydalanan tərəf kimi yox, aktiv tərəf kimi iştirak etməkdir. Vətəndaşlar nə qədər fəal olsalar, bir o qədər vətəndaş cəmiyyətinin inkişafına təkan vermiş olarlar.

- Qeyd etdiniz ki, bəzi hallarda QHT-lər, ictimai birliklər müvafiq qurumlardan asılı vəziyyətə düşür. Bəs, vətəndaş cəmiyyətinin tam müstəqil olması üçün nə etməliyik?

- Biz ələbaxımlılıqdan bir qədər uzaqlaşmalıyıq. Şübhəsiz ki, dövlətin bu proseslərdə rolu müstəsnadır. Amma, eyni zamanda dövlət nəsə verirsə, biz də bu proseslərə nəsə verməliyik. Yəni bu, birtərəfli olmamalıdır. Biz bu sualın cavabını o zaman tapa biləcəyik ki, cəmiyyət nə qədər aktiv olacaq, dövlətin hüquq çərçivələri nə qədər bu açıqlığa, şəffaflığa yeni fürsətlər verəcək, özəl sektor bu prosesə necə qoşulacaq... Bütün bunlardan asılıdır. Əgər biz güclü vətəndaş cəmiyyəti istəyiriksə, onun şəffaflığına yalnız dövlət deyil, cəmiyyətin özü töhfə verməlidir. O zaman da güclü dövlət, güclü özəl sektorun şahidi olacağıq.

“Hürriyyət”

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:202
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 10 Mart 2025 15:30 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see335

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see316

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see312

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see293

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see289

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see286

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see278

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see269

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see261

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see253

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see243

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see243

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see238

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see231

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see227

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see217

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see214

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see213

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see211

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see209
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri