Azərbaycanın inkişaf yoluna ömrünü həsr edən Ulu Öndər ŞƏRH

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində elə şəxsiyyətlər var ki, onların siyasi fəaliyyəti yalnız müəyyən bir dövrün hadisələri ilə məhdudlaşmır, ölkənin gələcək inkişaf istiqamətlərinə uzunmüddətli təsir göstərir. Ulu Öndər Heydər Əliyev də məhz belə dövlət xadimlərindən biri kimi Azərbaycan dövlətçiliyinin inkişafında müstəsna xidmətlər göstərmişdir. Onun siyasi fəaliyyətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri mövcud problemlərin həlli ilə yanaşı, ölkənin gələcəyi üçün möhkəm siyasi, iqtisadi və institusional əsasların yaradılmasına xüsusi diqqət yetirməsi olmuşdur.

Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətinin mühüm mərhələlərindən biri 1969–1982-ci illərdə Azərbaycan SSR-ə rəhbərlik etdiyi dövrə təsadüf edir. Bu illərdə onun rəhbərliyi ilə sənaye, neft və energetika, kənd təsərrüfatı, şəhər və rayon infrastrukturu, elm, təhsil və mədəniyyət sahələrində genişmiqyaslı işlər həyata keçirildi, milli kadr potensialının gücləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirildi. Azərbaycan gənclərinin keçmiş SSRİ-nin qabaqcıl ali məktəblərində təhsil almağa göndərilməsi, 1971-ci ildə Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi məktəbin yaradılması gələcək müstəqil Azərbaycanın yüksəkixtisaslı mütəxəssislərlə və milli hərbi kadrlarla təmin olunması üçün mühüm zəmin yaratdı. Həmin dövrdə formalaşdırılan iqtisadi və kadr imkanlarının mühüm hissəsi sonrakı müstəqillik illərində də ölkənin inkişafına xidmət etdi. Sovet İttifaqının ali rəhbərliyində çalışdığı illərdə də Azərbaycanın inkişafı ilə bağlı məsələləri diqqətdə saxlayan Heydər Əliyev respublikanın gələcək imkanlarının genişləndirilməsinə yönəlmiş məsələlərə xüsusi əhəmiyyət verirdi.
1993-cü il oktyabrın 3-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkənin inkişaf tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Həmin dövrdə dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi, ictimai-siyasi sabitliyin təmin olunması, iqtisadi tənəzzülün qarşısının alınması və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində layiqli yer tutması qarşıda dayanan əsas vəzifələr sırasında idi. Prezident seçildikdən sonra Ulu Öndərin həyata keçirdiyi siyasət bu məsələlərin sistemli şəkildə həllinə və ölkənin uzunmüddətli inkişaf perspektivlərinin müəyyənləşdirilməsinə yönəldi. Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətində gələcəyə baxış xüsusi yer tuturdu. O, Azərbaycanın qarşısında duran vəzifələri yalnız həmin günün ehtiyacları çərçivəsində deyil, gələcək nəsillərin rifahı və dövlətin davamlı inkişafı baxımından qiymətləndirirdi. Bu baxımdan iqtisadi siyasət, enerji strategiyası, dövlət idarəçiliyi, ordu quruculuğu, xarici siyasət və sosial inkişaf bir-birindən ayrı istiqamətlər kimi deyil, vahid milli inkişaf strategiyasının tərkib hissələri kimi nəzərdən keçirilirdi. 1990-cı illərin ortalarından etibarən həyata keçirilən siyasi və iqtisadi islahatlar, yeni Konstitusiyanın qəbul edilməsi, bazar iqtisadiyyatına keçidin dərinləşdirilməsi və xarici investisiyaların ölkəyə cəlb olunması Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün mühüm zəmin formalaşdırdı.
Bu siyasətin mühüm istiqamətlərindən biri neft strategiyası idi. Ümummilli Lider Heydər Əliyev Azərbaycanın təbii ehtiyatlarını yalnız mövcud iqtisadi çətinliklərin aradan qaldırılması vasitəsi kimi deyil, uzunmüddətli milli inkişafın maliyyə və iqtisadi dayaqlarından biri kimi qiymətləndirirdi. Xarici enerji şirkətləri ilə əməkdaşlığın genişləndirilməsi, Xəzərin Azərbaycan sektorundakı karbohidrogen ehtiyatlarının işlənməsi və onların dünya bazarlarına çıxarılması istiqamətində atılan addımlar ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə şərait yaratdı. Sonrakı illərdə bu strategiyanın davam etdirilməsi Azərbaycanın enerji və nəqliyyat layihələrində rolunun artmasına imkan verdi.
Heydər Əliyevin fəaliyyətində insan amili də gələcək inkişafın əsas şərtlərindən biri kimi diqqətdə saxlanılırdı. Dövlətin iqtisadi gücünün artırılması, yeni iş yerlərinin yaradılması, sosial məsələlərin həlli və əhalinin rifahının yüksəldilməsi məqsədləri həyata keçirilən ümumi inkişaf siyasəti ilə əlaqələndirilirdi. Onun dövlətçilik yanaşmasında iqtisadi inkişafın nəticələri cəmiyyətin həyatında hiss olunmalı, dövlətin gücü və imkanları insanların sosial rifahının yaxşılaşdırılmasına xidmət etməli idi. Bu yanaşma sonrakı dövrdə sosial siyasətin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrildi.
Ulu Öndərin Azərbaycanın gələcəyinə inamını ifadə edən fikirləri də onun siyasi fəaliyyətinin bu xüsusiyyətini aydın göstərir. Heydər Əliyev 1998-ci il oktyabrın 18-də Prezident seçilməsi münasibətilə andiçmə mərasimindəki nitqində demişdir: “Biz gələcəyə nikbinliklə baxırıq. Mən Azərbaycanın gələcəyini çox gözəl görürəm. Bizim bu gün gördüyümüz işlər və həyata keçirdiyimiz tədbirlər Azərbaycanın ardıcıl inkişafını təmin edəcəkdir.” Bu fikirlərdə dövlət siyasətinin əsas məqsədinin yalnız cari problemlərin həlli deyil, ölkənin gələcək inkişafını təmin edəcək dayanıqlı əsasların yaradılması olduğu aydın şəkildə ifadə olunurdu.
Ulu Öndərin gələcəyə hesablanmış siyasəti Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsi istiqamətində də özünü göstərdi. Müstəqilliyinin ilk illərində ciddi siyasi və iqtisadi çətinliklərlə üzləşən Azərbaycan sonrakı mərhələdə beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığını genişləndirərək dünya birliyində öz mövqeyini gücləndirdi. Xarici siyasətdə milli maraqların qorunması, ölkənin regional proseslərdə rolunun artırılması və etibarlı tərəfdaş kimi tanınması dövlətin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının mühüm istiqamətlərindən oldu.
Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə Ulu Öndərin müəyyən etdiyi inkişaf xətti yeni dövrün tələblərinə uyğun olaraq davam etdirildi və yeni məzmunla zənginləşdirildi. İqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, qeyri-neft sektorunun inkişafı, regionların sosial-iqtisadi inkişafı, infrastruktur layihələrinin genişləndirilməsi, müdafiə potensialının gücləndirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərinin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində görülən işlər ölkənin gələcək inkişafına hesablanmış siyasətin davamı kimi təqdim edilir. Prezident İlham Əliyev 2018-ci ildəki andiçmə mərasimində də siyasi-iqtisadi islahatların dərinləşdirilməsi, sosial siyasətin, ordu quruculuğunun və regionların inkişafının davam etdirilməsi ilə bağlı konkret proqram və planların olduğunu bildirmişdi.
Bu davamlı inkişaf xəttinin mühüm nəticələrindən biri Azərbaycanın dövlətçilik imkanlarının əhəmiyyətli dərəcədə genişlənməsi oldu. 2020-ci il Vətən müharibəsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün böyük hissəsinin bərpa olunması və 2023-cü ildə dövlət suverenliyinin tam təmin edilməsi ölkənin siyasi, iqtisadi və hərbi potensialının inkişafının yeni mərhələsini yaratdı. Azərbaycan Prezidentinin rəsmi tarix səhifəsində 2023-cü il sentyabrın 19-da başlayan və 23 saat davam edən lokal xarakterli antiterror tədbirlərindən sonra Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin bərpa edildiyi qeyd olunur.
Bu gün isə həmin inkişaf xətti azad edilmiş ərazilərdə genişmiqyaslı bərpa və quruculuq işləri, müasir infrastrukturun yaradılması, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və Azərbaycanın regional mövqelərinin daha da möhkəmləndirilməsi istiqamətində davam edir. Ulu Öndər Heydər Əliyevin vaxtilə gələcək nəsillərin inkişafına hesablayaraq formalaşdırdığı siyasi və iqtisadi strategiyanın ayrı-ayrı istiqamətləri Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə müasir dövrün çağırışları nəzərə alınmaqla inkişaf etdirilir. Bu baxımdan Heydər Əliyevin dövlətçilik fəaliyyətində gələcəyə yönəlmiş baxış Azərbaycanın sonrakı inkişaf mərhələlərində də özünü göstərən mühüm siyasi irs kimi diqqəti cəlb edir.

Səlimağa Səlimli,
Salyan rayon Şəkərli kənd ümumi orta ümumtəhsil məktəbin direktoru,
Əməkdar müəllim, YAP fəalı