Azərbaycanın Rusiyanı məhkəməyə verməsinin perspektivi varmı? EKSPERT ŞƏRHLƏRİ

Prezident İlham Əliyevin Şuşa Qlobal Media Forumundakı çıxışı Azərbaycanın Rusiya ilə münasibətlərində yeni mərhələnin başlanğıcını göstərdi.

Dövlət başçısı AZAL təyyarəsinin vurulması ilə bağlı beynəlxalq ədliyyə sisteminə müraciət hazırladıqlarını açıqlayaraq, Moskvanın məsuliyyəti qəbul etməməsindən narazılıq bildirdi.

7 ay ərzində Rusiya tərəfinin cavab verməməsi və təzminat ödəməkdən imtina etməsi Azərbaycanın ədalət axtarışlarını daha da aktuallaşdırdı.

İlham Əliyevin “İşğalla barışmayın” çağırışı isə ölkənin prinsipial mövqeyini bir daha ortaya qoydu. Bütün bu proseslər fonunda sual yaranır:

Ümumiyyətlə, bunun nə dərəcədə perspektivi var, Azərbaycan nəyə nail ola bilər?

Mövzu ilə bağlı Gununsesi.info -ya danışan vəkil Fuad Ağayev bildirib ki, həm Azərbaycan, həm də Rusiya Federasiyası 1944-cü il Çikaqo Konvensiyası – Mülki Aviasiya haqqında Beynəlxalq Konvensiyanın iştirakçısıdır və bu konvensiyaya əsasən Azərbaycan Rusiyaya diplomatik nota – tələb göndərə bilər.

“Əgər bu addım nəticəsiz qalsa, Azərbaycan Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (ICAO) Şurasına müraciət edə bilər. ICAO Şurası pozuntu barədə qərar verib, reparasiya ödənilməsini tövsiyə edə bilər. Hər iki tərəf Şuranın qərarından sonra 6 ay ərzində Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə müraciət etmək hüququna malikdir.

Başqa bir variant olaraq, 1971-ci il Monreal Konvensiyasının 14-cü maddəsinə əsasən, Azərbaycan mübahisənin arbitraja verilməsini tələb edə bilər. Əgər tərəflər 6 ay ərzində arbitraj tribunalının tərkibi barədə razılığa gəlməsələr, mübahisə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin baxışına verilə bilər”.

Siyasi şərhçi Elmir Səftərovun fikrincə, Prezident İlham Əliyevin Şuşa Forumundakı çıxışı Azərbaycanın Rusiya ilə münasibətlərində ciddi və gərgin mərhələnin başladığını göstərir:

“Rusiya istintaq prosesini uzadır, hadisənin əsl səbəbini gizlətməyə çalışır, lakin Azərbaycan buna razı deyil və beynəlxalq ədliyyə sisteminə müraciət etməyə hazırlaşır ki, bu da tam hüquqi addımdır. Ölkəmizdə kifayət qədər sübutlar mövcuddur və Azərbaycan təyyarənin vurulmasında məsul şəxslərin cəzalandırılmasını, günahın qəbul olunmasını və zərərçəkənlərə kompensasiya verilməsini tələb edir. Bununla da təyyarənin vurulmasının konkret səbəbi təsdiqləndikdən və müəyyənləşdikdən sonra dəymiş ziyana görə hərtərəfli məsuliyyət məsələsi öz həllini tapacaq. Təbii ki, kompensasiya ölkəyə, hadisənin baş vermə vəziyyətinə görə dəyişir və yerli qanunlar kompensasiyanın məbləğinə təsir göstərə bilər”.

Elmir Səftərovun fikrincə, əgər Rusiya tərəfindən adekvat addımlar atılmazsa, bu qəza ilə bağlı beynəlxalq hüquqa əsasən istintaq komitələrinin mütəxəssisləri ətraflı və obyektiv təhqiqata cəlb oluna bilər:

“Təyyarədə baş verənlərlə bağlı müxtəlif ehtiamlların və fərziyyələrin irəli sürülməsinə baxmayaraq, qəti dəlillərin əldə edilməsi ilə hər şey daha da aydın olacaq. Nəticə etibarilə bu hesabatdan başqa məqsədlər üçün də istifadə edərək, ehtimal qəza hallarının qarşısının alınmasında qabaqlayıcı tədbir kimi istifadə oluna bilər.

Aviasiya araşdırmaları çox vaxt olduqca mürəkkəb, əziyyətli, vaxt aparan olur və yekun hesabatın yekunlaşdırılması uzun illər çəkə bilər, lakin həqiqətlərin əldə edilməsi və günahkarın məsuliyyətə cəlb olunması üçün ən optiamal variant budur”.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info