Bakıdan strateji mövqe: Türkiyənin olmadığı masada Azərbaycan var

Azərbaycan Prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyevin İsraildə 1915-ci il hadisələrinin “erməni soyqırımı” kimi tanınması təşəbbüsü ilə bağlı verdiyi açıqlama rəsmi Bakının xarici siyasətdə əsaslandığı fundamental prinsipləri bir daha nümayiş etdirdi.

Açıqlamadan görünür ki, Azərbaycan bu məsələni təkcə tarixi mübahisə kimi deyil, həm də strateji müttəfiqi olan Türkiyənin milli maraqlarına birbaşa təsir edən siyasi məsələ kimi qiymətləndirib. Bu baxımdan Bakı prosesə operativ diplomatik müdaxilə edərək mövqeyini İsrail tərəfinə açıq şəkildə çatdırıb.

Azərbaycan uzun illərdir “bir millət, iki dövlət” konsepsiyasını yalnız siyasi bəyanatlarla deyil, praktik addımlarla da təsdiqləyir. Türkiyənin milli təhlükəsizliyi və beynəlxalq müstəvidə maraqları Azərbaycan üçün prioritet istiqamətlərdən biri hesab olunur. Hikmət Hacıyevin “Türkiyənin olmadığı masada Azərbaycan var, Azərbaycanın olmadığı masada isə Türkiyə var” fikri də məhz bu strateji yanaşmanın ifadəsidir. Bu prinsip son illərdə regional və beynəlxalq məsələlərdə iki ölkənin koordinasiyalı fəaliyyətinin əsasını təşkil edib.

İsraillə münasibətlər kontekstində də Azərbaycan balanslı və praqmatik diplomatiya yürüdür. Bakı İsraillə enerji, təhlükəsizlik, texnologiya və iqtisadi sahələrdə sıx əməkdaşlıq edir. Bununla yanaşı, strateji tərəfdaş ölkə ilə münasibətlərin inkişafı Azərbaycanın öz milli maraqlarını və müttəfiqlərinin həssas məsələlərini müdafiə etməsinə mane olmur. Əksinə, bu hadisə göstərir ki, qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər çərçivəsində fikir ayrılıqları diplomatik kanallarla müzakirə edilə və həll oluna bilir.

1915-ci il hadisələri ilə bağlı Azərbaycanın mövqeyi dəyişməz olaraq qalır. Rəsmi Bakı hesab edir ki, tarixə dair mübahisəli məsələlər siyasi qərarlarla deyil, elmi araşdırmalar və tarixi faktlar əsasında qiymətləndirilməlidir. Tarixi hadisələrin müxtəlif ölkələrin parlamentlərində siyasi qərar predmetinə çevrilməsi beynəlxalq münasibətlərdə əlavə gərginlik yarada bilər. Azərbaycan da bu yanaşmadan çıxış edərək məsələyə hüquqi və tarixi obyektivlik prizmasından baxılmasının vacibliyini vurğulayır.

Məsələnin İsrail Knessetinin gündəliyindən çıxarılması diplomatik dialoqun effektivliyini göstərən mühüm nümunə kimi qiymətləndirilə bilər. Bu proses həm də Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunun və etibarlı tərəfdaş statusunun artdığını nümayiş etdirir. Son illərdə Bakı regional və qlobal məsələlərdə yalnız öz maraqlarını deyil, strateji müttəfiqlərinin legitim maraqlarını da müdafiə edə bilən aktor kimi çıxış edir. Bu isə ölkənin xarici siyasət imkanlarının genişləndiyini göstərən mühüm göstəricilərdən biridir.

Nəticə etibarilə, Hikmət Hacıyevin açıqlaması Azərbaycanın xarici siyasət kursunun əsas xəttini bir daha ortaya qoyur: müttəfiqlik münasibətlərinə sadiqlik, milli maraqların qətiyyətlə müdafiəsi və problemlərin diplomatik yollarla həlli. Azərbaycan həm Türkiyə ilə strateji birliyini qorumaq, həm də İsrail kimi tərəfdaş dövlətlərlə əməkdaşlığı inkişaf etdirmək istiqamətində balanslı siyasət yürütməyə davam edir. Bu yanaşma ölkənin regionda etibarlı tərəfdaş və məsuliyyətli diplomatik aktor kimi mövqeyini daha da gücləndirən amillərdən biri hesab olunur.

Züriyə Qarayeva