Baxıb keçməyin, bu zibillər QIZIL dəyərindədir ŞOK REPORTAJ

Ətrafımızı təmiz saxlamaq üçün tullantıları zibil qabına atırıq və bununla işimizin bitdiyini düşünürük. Amma sonra nə baş verir? Atılan əşyalar sadəcə yoxa çıxırmı, yoxsa onların yeni bir həyatı başlayır?

Bu sualların cavabını tapmaq üçün Balaxanı Bərk Məişət Tullantılarının Çeşidlənməsi Zavoduna yollandıq.

Zavodda bizi “Təmiz Şəhər” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin müdiri Orxan Cabbarlı qarşıladı.

O, bizə burada hər gün minlərlə ton tullantının çeşidlənərək yenidən emala göndərildiyini izah etdi.

Görünüşcə dəyərsiz olan bu materiallar - kağız, plastik, şüşə və metal fabriklər üçün qiymətli xammala çevrilir. Beləliklə, zibilliyə atılan əşyalar yeni bir forma alaraq həyatımıza yenidən qayıdır. Bəlkə də indi istifadə etdiyiniz kağız və ya plastik qab bir zamanlar başqa birinin tullantısı olub…

“Bir vaxtlar bu ərazi Balaxanı şəhər tullantıları poliqonu olaraq bərk məişət tullantılarının açıq havada yandırıldığı məkan idi. 2009-cu ildən “Təmiz Şəhər” ASC təsis olunduqdan sonra burada sanitar poliqon yaradıldı. Bundan sonra ilə Balaxanı Bərk Məişət Tullantılarının Çeşidlənməsi Zavodu fəaliyyətə başladı. Zavod yarımavtomatlaşdırılmış alman texnologiyası əsasında fəaliyyət göstərir.

Əraziyə gətirilən tullantılar çeşidlənmə zamanı xüsusi avadanlıq vasitəsi ilə lentin üzərinə qoyulur və hücrələrə ötürülür. İri qabaritli hissələr onlardan ayrılır ki, hərəkət zamanı problem yaratmasın. Sonrakı mərhələdə isə insanlar tərəfindən kağız, plastik, şüşə və metal kimi fraksiyalar üzrə çeşidlənərək təkrar emala göndərilir.

Ötənilki statistikaya əsasən deyə bilərəm ki, “Təmiz Şəhər” ASC 900 min tona qədər tullantı qəbul edib və zərərsizləşdirib. Onun bir hissəsi Bərk Məişət Tullantılarının Çeşidlənməsi Zavoduna, digər hissəsi Bərk Məişət Tullantılarının Yandırılması Zavoduna, yerdə qalan hissə isə nə təkrar emala, nə də yandırılmaya yararlı olmadığına görə Balaxanı şəhər tullantıları poliqonunda basdırılıb və zərərsizləşdirilib. Bərk Məişət Tullantılarının Yandırılması Zavodu il ərzində 500 min ton tullantını yandırmaq gücündədir. Bu həcmdə tullantı yandırılaraq 200 milyon kilovat-saat elektrik enerjisi əldə olunur ki, bu da Gəncə boyda şəhəri elektrik enerjisi ilə təmin etmək gücündədir”, - Orxan Cabbarlı dedi.

Müsahibimiz bildirdi ki, zavodda işə cəlb olunanların bir çoxu vaxtı ilə poliqonda açıq sahədə zibilləri çeşidləyərək, satıb öz ehtiyacların ödəyənlərdir.

Maraqlı məqamlardan biri də budur ki, metal tullantılar çeşidlənərkən onlar arasında dəmir pullara - yəni qəpiyə də rast gəlinir. Ümumilikdə il ərzində bu yolla 1500-2000 min manata qədər pul yığılır. Onlar da yığılaraq “Tapılan arzular” layihəsi çərçivəsində xeyriyyə məqsədi ilə istifadə olunur. Məsələn, ötən il buradan yığılan pulla bir uşağa motorlu əlil arabası alınıb.

Burada həmçinin vaxtı keçmiş qida məhsullarının qəbulu da həyata keçirilir. Əraziyə vaxtı keçmiş duru yağların gətirildiyini görürük. Onlar Balaxanı Sənaye Parkında qəbul olunur və zərərsizləşdirilir, hətta xarici ölkələrə biodizelin istehsalında xammal kimi ixrac olunur. Eyni zamanda sürtkü yağlarının hazırlanmasında da onlardan istifadə olunur.

Zavodun digər hissəsində çeşidlənən tullantılar hücrələrdən aşağı atılır, daha sonra onlar lentin üzərinə qoyulur və breketlənmə işləri aparılır.

Təkrar emal olunmayan məhsullar isə Bərk Məişət Tullantılarının Yandırılması Zavodunda marten sobalarında yandırılır. Bu cür tullantıların termik üsulla yandırılması hesabına elektrik enerjisi əldə olunur.

“Bu zavod tam avtomatlaşdırılıb və 4G texnologiyası əsasında fəaliyyət göstərir. Atmosferə normadan artıq qazlar daxil olduğu halda zavod avtomatik fəaliyyətini dayandırır. Ekoloji normalara maksimum riayət olunur”, - Orxan Cabbarlı bildirdi.

Çeşidlənən məhsulların təkrar emalı Balaxanı Sənaye Parkında həyata keçirilir. 2017-ci ildən bu günə qədər parka 55 milyon dəyərində investisiya qoyulub, 324 milyon dəyərində məhsul istehsal olunub. Evlərimizdə istifadə etdiyimiz yuyucu vasitələrin qabları, uşaqlar üçün oyuncaqlar, dibçək qabları burada istehsal olunur.

Şahanə Rəhimli
Musavat.com