Belə meyvələri almayın Həm bahadır, həm də zərərli

Mövsümündən əvvəl bazara çıxarılan meyvələr son illərdə istehlakçılar arasında daha çox maraq doğurur və bu məhsulların həm qiyməti, həm də keyfiyyəti tez-tez müzakirə mövzusu olur. Erkən yetişdirilən məhsulların istehsalında istifadə olunan texnologiyalar və şərait onların təbii dadına və qida dəyərinə birbaşa təsir edir. İstixana şəraitində və ya süni üsullarla yetişdirilən meyvələr çox vaxt təbii yetişmə prosesini tam keçə bilmir.
Məsələ ilə bağlı qida eksperti, nutrisoloq Fərid Səfərov Demokrat.az-a bildirib ki, mövsümündən əvvəl bazara çıxarılan meyvələrin həm dadsız olması, həm də baha satılması təsadüfi deyil və bu, bir neçə texnoloji və iqtisadi amilin nəticəsidir:
"Meyvələr təbii mövsümündə günəş işığı, temperatur və torpaq şəraiti optimal olduqda yetişir, lakin erkən satışa çıxarılan məhsullar çox vaxt istixanalarda yetişdirilir və ya tam yetişməmiş halda yığılır. Günəş işığının azlığı səbəbindən şəkər sintezi zəif gedir və meyvə kifayət qədər şirin olmur, sürətli böyümə üçün istifadə olunan gübrə və stimulyatorlar isə daha çox ölçüyə təsir edir, dadın formalaşmasına yox. Bir çox halda meyvələr tam yetişmədən dərilir və yolda və ya anbarda süni şəkildə yetişdirilir, bu zaman aromatik maddələr tam inkişaf etmir və nəticədə görünüş yaxşı olsa da, dad zəif olur".
Ekspert deyib ki, qiymətlərin yüksək olmasının səbəbi də istehsal xərclərinin artmasıdır, çünki istixanaların qızdırılması və işıqlandırılması əlavə enerji tələb edir, xüsusi gübrə və texnologiyaların istifadəsi də xərci artırır:
"Bundan başqa, erkən məhsul bazara az miqdarda çıxır, təklif azaldığı və tələb yüksək olduğu üçün qiymətlər də yüksəlir və bu, erkən çıxışın əlavə dəyəri kimi formalaşır. Yetişdirilmə və saxlanma mərhələləri də keyfiyyətə ciddi təsir göstərir, çünki bəzi hallarda məhsulun tez böyüməsi və daha cəlbedici görünməsi üçün kimyəvi müdaxilələrdən istifadə olunur, soyuducu anbarlarda və qaz mühitində saxlanma meyvəyə rəng versə də təbii dadın formalaşmasını zəiflədir, uzun məsafəli daşınma isə məhsulun zədələnməməsi üçün erkən yığım tələb edir və bu da dad itkisinə səbəb olur.
Ən düzgün seçim isə mövsümündə yetişən yerli məhsullardır, çünki onlar həm dad, həm də qida dəyəri baxımından daha üstündür", - deyə o qeyd edib.
Fərid Səfərov bildirib ki, bu cür meyvələrin baha olmasının səbəbi istehsal və saxlanma xərclərinin yüksək olmasıdır. İstixanaların qızdırılması, işıqlandırılması, xüsusi gübrələrdən istifadə xərcləri qiymətin üzərinə gəlir. Bundan əlavə, bazara az miqdarda çıxarılan erkən məhsula tələb çox olduğu üçün qiymətlər daha da artır. Məhsulun cəlbedici görünməsi üçün edilən kimyəvi müdaxilələr, xüsusi qaz mühitində saxlanma və daşınma prosesi onun təbii dadını tamamilə itirməsinə səbəb olur. Ən düzgün seçim isə qida dəyəri yüksək olan yerli və mövsümi məhsullardır.
Qısası, süni şəraitdə və vaxtından əvvəl yetişdirilən meyvələr günəş işığı görmədiyi üçün dadsız olur, istixana və daşınma xərcləri çox olduğundan isə bazarda baha qiymətə satılır.
Əfsanə Kamal
Demokrat.az