Beyin xərçəngdən necə qorunur?

Alimlər beynin immun hüceyrələri olan mikroqliyanın beyinə daxil olmağa və metastazlar əmələ gətirməyə çalışan xərçəng hüceyrələri ilə qarşılıqlı təsirini real vaxt rejimində ilk dəfə müşahidə ediblər.

“Cebheinfo.az” xəbər verir ki, bu kəşfi təsvir edən bir məqalə xərçəng araşdırmalarına dair jurnalda dərc edilib.

Metastaz xərçəng ölümünün əsas səbəbidir və beyin metastazları xüsusilə ağırdır. Onlar ağciyər, döş və melanoma xərçəngi olan xəstələrin 10-30%-də inkişaf edir. Müasir müalicə üsulları mövcud şişlərlə mübarizə apara bilər, lakin onlar əsasən beyinə daxil olan və immun sistemi tərəfindən məhv edilə bilən ilk "toxum" hüceyrələrini nəzərə almırlar.

Mikroqliya beynin qoruyucu hüceyrələridir. Onlar şişlər də daxil olmaqla, zərərli hüceyrələri tez bir zamanda tanıya və həzm edə bilirlər. Lakin elm adamları uzun müddətdir ki, mikroqliyanın bəzən xərçəng hüceyrələrini məhv edə bilməməsinin səbəbini başa düşə bilmirlər. Əsas problem canlı beyində bu prosesi müşahidə etmək üçün texnologiyanın olmaması idi.

Naqoya Universiteti Tibb Məktəbindən Takahiro Tsujinin rəhbərlik etdiyi bir qrup iki fotonlu mikroskopiyadan istifadə edərək ilk dəfə mikroqliya və xərçəng hüceyrələri arasında təmas anını qeydə alıb. Tədqiqatçılar ağciyərlərdən beyinə miqrasiya edən hüceyrələri araşdırdılar - metastazların əhəmiyyətli bir hissəsi belə əmələ gəlir. 

Əhəmiyyətli olan odur ki, mikroqliyanın bu hüceyrələri məhv etməsi üçün "fürsət pəncərəsi" cəmi 12 gün davam edir. Daha sonra, simptomlar görünəndə və ya MRT-də dəyişikliklər görünəndə metastaz artıq əmələ gəlib.

Məlum oldu ki, bəzi mikroql hüceyrələri əslində xərçəng hüceyrələrinə hücum edir və onları həzm edir, digərləri isə əksinə, onların yaşamasına və böyüməsinə kömək edir. Bu fərqi anlamaq üçün alimlər şiş hüceyrələri ilə fiziki olaraq qarşılıqlı təsir göstərən mikroql hüceyrələrini təcrid etmək və təhlil etmək üçün "opto-omika" metodundan istifadə etdilər.

Əsas kəşf belə olub ki, xərçəng hüceyrələri mikroqliyanın "məni yeməyin" siqnalını vermək üçün iki zülaldan - CD24 və CD47 - istifadə edir. Tədqiqatçılar bu zülalları genetik olaraq məhv etdikdə, mikroqliya "toxum" hüceyrələrini effektiv şəkildə məhv etdi və metastazların sayı kəskin şəkildə azaldıb. Bundan əlavə, ağciyər xərçəngindən beyin metastazları olan xəstələrin yarısında CD24 və CD47 aşkar edildi ki, bu da kəşfin klinik əhəmiyyətini vurğulayır.

Alimlər erkən müdaxilə strategiyası təklif edirlər. Bu, şiş əmələ gəlməzdən əvvəl mikroqliyanın metastatik hüceyrələri məhv etməsinə kömək etmək üçün CD24 və CD47-ni antikorlar və ya digər dərmanlarla bloklamaqdır. 

Paralel olaraq, komanda bu terapiyanın ən təsirli olacağı xəstələri müəyyən etməyə kömək etmək üçün biomarkerlər hazırlayır və texnologiyalarını digər orqanlarda metastazları öyrənməyə tətbiq etməyi planlaşdırır.

Xəzər
"Cebheinfo.az"

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin