Beyni demensiyadan qorumaq üçün nə qədər yatmaq lazımdır?

Heç kim pis yuxudan sonra özünü yaxşı hiss etmir. Səhər yorğun oyananda daha tez əsəbiləşmək ehtimalı artır. Diqqəti cəmləmək çətinləşir və adətən asanlıqla gördüyünüz işlər üçün daha çox vaxt sərf etməli olursunuz. Hətta bir gecə zəif yuxu belə əhval-ruhiyyəni və idrak qabiliyyətlərini poza bilirsə, uzunmüddətli yuxusuzluğun beyin üçün nə edə biləcəyini təsəvvür etmək çətin deyil. Gecə istirahətinin əhəmiyyətini bəzən az qiymətləndirmək olur, lakin kifayət qədər yuxu almaq sağlam qocalma üçün olduqca vacibdir.
Demokrat.az xəbər verir ki, bu barədə “Parade” yazır.
Yuxu çatışmazlığı depressiya riskini artırır, həmçinin hipertoniyaya səbəb ola bilər və immun sisteminin sağlamlığına mənfi təsir göstərir.
Əgər daim kifayət qədər yatmırsınızsa, bu, demensiya riskini də artırır — bu vəziyyət ABŞ-də milyonlarla insanı əhatə edir. ABŞ Milli Sağlamlıq İnstitutlarının məlumatına görə, 55 yaşdan yuxarı amerikalıların təxminən 42%-də gələcəkdə demensiyanın inkişaf edəcəyi proqnozlaşdırılır.
Demensiyanın qarşısını tamamilə almaq mümkün olmasa da, riskləri əhəmiyyətli dərəcədə azaltmaq olar. Daimi və keyfiyyətli yuxu bunun ən təsirli yollarından biridir.
Niyə kifayət qədər yuxu beynin sağlamlığı üçün vacibdir?
“Yuxu beyin üçün həyati vacib bərpa prosesidir”, deyə tibb elmləri doktoru, Amerika Yuxu Təbabəti Akademiyasının üzvü, somnoloq və “Dreem Health” şirkətinin tibbi direktoru Coşua Roland bildirib. 
O qeyd edib ki, yuxu zamanı beyin yaddaşı möhkəmləndirir, əhval-ruhiyyəni və idrak funksiyalarını tənzimləyir, həmçinin gün ərzində yığılan metabolik tullantıları təmizləyir.
Gecə yuxusunun çatışmazlığı beyin sağlamlığı üçün ciddi risk yaradır. “Ən vacib məqamlardan biri odur ki, kifayət qədər yuxu almamaq beynin beta-amiloid və tau zülalları kimi Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli maddələri təmizləmək qabiliyyətini zəiflədir”, – deyə Roland bildirib.
“Basic and Clinical Neuroscience” jurnalında dərc edilən araşdırmaya əsasən, xroniki yuxu çatışmazlığı tau zülalının konsentrasiyasını 50%-ə qədər artıra bilər. Rolandın sözlərinə görə, yuxunun özü demensiyanın qarşısını tam müəyyən etməsə də, uzunmüddətli keyfiyyətsiz yuxu artıq mühüm risk faktoru kimi qəbul olunur.
Demensiya riskini azaltmaq üçün hər gecə nə qədər yatmaq lazımdır?
Rolandın tövsiyəsinə görə, demensiya riskini azaltmaq üçün hər gecə ən azı 7 saat yatmaq lazımdır — elmi araşdırmalar da bu rəqəmi dəstəkləyir. Maraqlıdır ki, 9 saatdan çox yatmaq demensiya riskinin 63% artması ilə əlaqələndirilir. 7–8 saatlıq yuxu isə beyin sağlamlığı üçün “qızıl orta” hesab olunur.
Həkim həmçinin vurğulayır ki, yalnız yuxunun miqdarı deyil, keyfiyyəti də vacibdir. “Yataqda 8 saat keçirən, lakin tez-tez oyanan və ya müalicə olunmamış yuxu pozuntuları olan insan yenə də bərpaedici yuxu almaya bilər”, deyə o qeyd edib.
“Sleep” jurnalında dərc olunan araşdırma göstərir ki, gecə boyu tez-tez oyanmalarla müşayiət olunan parçalanmış yuxu demensiya riskini artırır. Rolandın sözlərinə görə, belə hallarda sirkad ritm pozulur və bu ritm orqanizmin yuxu-oyanıqlıq dövrünü, hormon istehsalını, metabolizmi və immun funksiyanı tənzimləyir.
“Sirkad ritm pozğunluqları yaddaşın zəifləməsi, idrak funksiyalarının azalması və neyrodegenerativ xəstəliklərə həssaslığı artıran beyin dəyişiklikləri ilə əlaqələndirilir. Eyni zamanda demensiyası olan xəstələrdə bu ritm pozğunluqları xəstəlik irəlilədikcə daha da pisləşir, yəni əlaqə iki istiqamətlidir”, deyə o bildirib.
Parçalanmış yuxunun geniş yayılmış səbəblərindən biri yuxu apnesidir. Bu xəstəlik yuxunun tez-tez bölünməsinə səbəb olduğuna görə demensiya riski ilə də əlaqələndirilir.
“Müalicə olunmamış yuxu apnesi yüksək qan təzyiqi, ürək-damar xəstəlikləri, insult riski və iltihabi proseslərlə də bağlıdır. Yaxşı xəbər odur ki, yuxu apnesi müalicə oluna bilir və bunun aradan qaldırılması həm yuxu keyfiyyətini, həm də ümumi sağlamlığı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər”, deyə Roland qeyd edib.
Əgər yuxu ilə bağlı uzun müddətdir həll olunmamış problemləriniz varsa, bunu bir siqnal kimi qəbul edin. Problemin kök səbəbini araşdırmaq uzunmüddətli sağlamlıq üçün atıla biləcək ən vacib addımlardan biri ola bilər.
Jalə
Demokrat.az