Beynin vəziyyətini 15 saniyəyə müəyyən etməyin sadə üsulu açıqlanıb

İnsanın nitq səlisliyi testində ilk 15 saniyə ərzində söylədiyi sözlər, tapşırığın bütün bir dəqiqəlik nəticəsindən daha dəqiq şəkildə onun beyin fəaliyyətinin göstəricisi ola bilər.

BAKU.WS xəbər verir ki, bu qənaətə beynəlxalq psixoloqlar qrupu gəlib. Araşdırma Experimental Aging Research (EAR) jurnalında dərc olunub.

Dementiya və digər koqnitiv pozğunluqların artması mütəxəssisləri beynin vəziyyətini tez və əlçatan üsullarla müəyyən etməyə vadar edir. Neyrodegenerativ proseslər bəzən aşkar simptomlar görünməzdən on illərlə əvvəl başlayır, buna görə də, xüsusilə orta yaş dövründə beyindəki ilk, hələ nəzərə çarpmayan dəyişiklikləri izləmək çox vacib sayılır.

Araşdırmada 40 yaşdan yuxarı, ispan dilli 74 nəfər iştirak edib. Onlar onlayn şəkildə koqnitiv testlərdən və psixiatrik skrininqdən keçiblər.

Əsas alət kimi semantik nitq səlisliyi testi seçilib - iştirakçılardan bir dəqiqə ərzində müəyyən kateqoriyadan mümkün qədər çox söz demələri istənilib. Alimlər bu bir dəqiqəlik müddəti dörd 15 saniyəlik hissəyə bölərək, sözlərin ortaya çıxma tempini analiz ediblər.

Ən informativ göstərici məhz ilk 15 saniyəlik interval olub: o, nəticələrdəki variasiyaların böyük hissəsini izah edib və Mini-Mental State Examination və Montreal Cognitive Assessment kimi standart koqnitiv testlərin nəticələrini daha dəqiq proqnozlaşdırıb. Mütəxəssislərin fikrincə, testin ilk saniyələri yaddaşda saxlanılan məlumatların ən sürətli aktivləşdiyi mərhələni əks etdirir və insan beyninin informasiya axtarış səmərəliliyini göstərir.

Araşdırma həmçinin psixi vəziyyətlə koqnitiv tapşırıqların keyfiyyəti arasında əlaqəni də təsdiqləyib. Narahatlıq və ya depressiya əlamətləri olan şəxslər daha az söz deyiblər. Məsələn, depressiv insanlar testin əvvəlində, narahat olanlar isə sonuna yaxın daha az məhsuldar olublar.

Bununla belə, alimlərin vurğuladığı kimi, yaş əsas risk faktoru olaraq qalır - yaş artdıqca, koqnitiv qabiliyyətlərdən asılı olmayaraq, psixi simptomların yaranma ehtimalı da artır.