“İsrailin ünvanına Qəzzada soyqırım ittihamları dərinləşir“ “The Jewish Chronicle“

"Qəzza ilə bağlı soyqırım ittihamları və Qərbdə formalaşan mövqe..."

Qərb universitetlərində son iki ayda İsrailin Qəzzada apardığı hərbi əməliyyatlara münasibət kəskin dəyişib. Akademik və intellektual mühitdə İsrail getdikcə daha açıq şəkildə soyqırımda ittiham olunur.

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "The Jewish Chronicle" nəşri yazıb.

Nəşr yazır ki, bu mövqe yüzlərlə, hətta minlərlə imzanın toplandığı açıq məktublar, eləcə də Avropanın bir sıra universitetlərinin İsrail akademik qurumları ilə əlaqələri dayandırması ilə müşayiət olunur.

2025-ci ilin avqustunda Beynəlxalq Soyqırım Araşdırmaları Assosiasiyasının (IAGS) qəbul etdiyi qətnamə bu yanaşmanı daha da möhkəmləndirib. Həmin sənəd akademik dairələrdə İsrailin Qəzzada "cinayətlərin cinayəti" törətməsi ilə bağlı formalaşan mövqenin rəsmi ifadəsi kimi qiymətləndirilib.

İnkar, ideoloji yanaşma və susdurulan mübahisələr

Məqalə müəllifi Maarten Boudri bu mənzərəni süni konsensus adlandırır. Onun fikrincə, İsrailin Qəzza əhalisini məhv etməyə yönəlmiş sübut olunmuş niyyəti yoxdur və "soyqırım" ittihamları bu əsas meyarı nəzərə almır. Müəllif həmçinin HƏMAS-ın taktikasının və münaqişənin mürəkkəb reallığının Qərb müzakirələrində qəsdən kölgədə saxlanıldığını bildirir.

Boudri qeyd edir ki, universitet mühitində fərqli mövqedə olan alimlər üçün qorxuya əsaslanan sükut mühiti yaranıb. Açıq etiraz edənlər karyera riskləri, təzyiq və təcrid qorxusu ilə üzləşir. Nəticədə razılaşma illüziyası formalaşır və real elmi müzakirələr faktiki olaraq iflic vəziyyətinə düşür.

Hüquqi şübhələr, tənqidlər və selektiv yanaşma

Anonim şəkildə mövqe bildirən beynəlxalq hüquq mütəxəssisləri də "soyqırım" terminindən ehtiyatla istifadə olunmasının vacibliyini vurğulayırlar. Onların fikrincə, hərbi əməliyyatları avtomatik olaraq bu anlayışa daxil etmək hüquqi baxımdan yanlışdır və anlayışın özünü dəyərsizləşdirir.

Müəllif bildirir ki, IAGS qətnaməsi müstəqil hüquqi araşdırmalara deyil, siyasi və ideoloji mövqeyə söykənir. Sənəddə Qəzzadakı dağıntı və itkilərə görə məsuliyyət əsasən İsrailin üzərinə qoyulur, HƏMAS-ın rolu isə demək olar ki, nəzərə alınmır. Onun qənaətincə, İsraili "soyqırım"da ittiham etmək getdikcə faktlardan çox ideoloji kimliyin göstəricisinə çevrilir.

BMT-nin araşdırmanı davam etdirəcək

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Şurası çərçivəsində fəaliyyət göstərən müstəqil beynəlxalq komissiya Qəzzada törədilən hərbi əməliyyatlarla bağlı araşdırmaları davam etdirdiyini açıqlayıb. Komissiyanın bəzi üzvləri və BMT-nin sabiq yüksək vəzifəli rəsmiləri İsrailin hərəkətlərini "soyqırım" kimi qiymətləndirən açıqlamalar verib. BMT strukturları Qəzzada mülki itkilərin miqyası və humanitar fəlakətin dərinləşməsi ilə bağlı ciddi narahatlığını gizlətmir.