Bir ömrün missiyası: Azərbaycan mədəniyyətinə xidmət

Professor Fuad Məmmədov – mədəniyyətə sevgini qəlbimə aşılayan, mənə elm və mənəviyyat yolunu göstərən dəyərli müəllimim

İnsanın həyatında elə müəllimlər var ki, onlar yalnız bilik vermir, həm də qəlbində bir sevgi, düşüncəsində bir istiqamət, ömründə bir missiya formalaşdırırlar. Mədəniyyətə sevgimin kökləri də məhz professor Fuad Məmmədovun dünyagörüşünə, zəngin mənəvi aləminə və mədəniyyətə xidmət fəlsəfəsinə bağlıdır. Onun elmi düşüncəsi, mədəniyyətə münasibəti və insanın mənəvi kamilliyinə verdiyi önəm mənim üçün yalnız elmi bilik mənbəyi deyil, həm də həyat və fəaliyyət yoluma istiqamət verən örnəkdir.

Bu yazı müəllimimin 80 illik yubileyi münasibətilə qələmə alınıb. O, sadəcə təbrik sözləri deyil, illər boyu qəlbimdə yaşatdığım minnətdarlığın ifadəsidir. Eyni zamanda, Azərbaycan elminə və mədəniyyətinə ömrünü həsr etmiş görkəmli alimin xidmətlərinə, zəngin elmi irsinin əhəmiyyətinə diqqət çəkmək istəyirəm.

Bəzən müəllimin insan həyatında yaratdığı dəyişiklikləri sözlə ifadə etmək çətin olur. Çünki həqiqi müəllimlik yalnız öyrətməkdən ibarət deyil: müəllim insanın daxilində yeni düşüncələrə yol açır, ona hadisələrə daha dərindən baxmağı, dəyərləri anlamağı, seçdiyi sahəyə sevgi və məsuliyyətlə yanaşmağı öyrədir. Onun təsiri zamanla azalmır, əksinə, insan həyat təcrübəsi qazandıqca daha aydın və mənalı şəkildə üzə çıxır. Mədəniyyətə sevginin yalnız hiss deyil, həm də bilik, məsuliyyət və xidmət olduğunu dərk etməkdə müəllimimin elmi və mənəvi örnəyinin özünəməxsus yeri var.

Azərbaycan kulturologiyasının inkişafına həsr olunmuş ömür

Tarix elmləri doktoru, professor, “Simurq” Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasının prezidenti Fuad Məmmədov Azərbaycan kulturologiya elminin formalaşması və inkişafında mühüm xidmətləri olan ziyalıdır. Onun çoxillik elmi, pedaqoji və maarifçilik fəaliyyəti mədəniyyətin sistemli şəkildə öyrənilməsinə, kulturoloji biliklərin yayılmasına və mədəniyyətin cəmiyyət həyatındakı rolunun elmi əsaslarla izahına yönəlmişdir.

Alimin çoxsaylı kitabları, elmi məqalələri və tədqiqatları Azərbaycan elmi fikrinin zənginləşməsinə əhəmiyyətli töhfələr verir. Yaradıcılığında mədəniyyətin mahiyyəti, sivilizasiya, şəxsiyyətin inkişafı, milli-mənəvi dəyərlər və cəmiyyətin mədəni tərəqqisi kimi mühüm məsələlər geniş yer tutur.

Onun əsas xidmətlərindən biri mədəniyyətə elmi yanaşmanın inkişaf etdirilməsi, kulturoloji düşüncənin formalaşdırılması və bu sahədə əldə olunan biliklərin ictimai həyatla əlaqələndirilməsi istiqamətində göstərdiyi ardıcıl fəaliyyətdir. O, mədəniyyətin insanın inkişafında, cəmiyyətin tərəqqisində və dövlət idarəçiliyinin keyfiyyətində oynadığı rola diqqət yetirərək, kulturoloji biliklərin nəzəri və praktik əhəmiyyətini ön plana çəkir.

Alimin “Kulturologiya, mədəniyyət, sivilizasiya” və “Yüksək mədəniyyətli insan” kimi əsərləri onun elmi maraqlarının genişliyini və mədəniyyət məsələlərinə sistemli yanaşmasını əks etdirir. Xüsusilə, yüksək mədəniyyətli insan konsepsiyası insanın intellektual, etik, hüquqi və mənəvi keyfiyyətlərinin qarşılıqlı əlaqəsini dərk etmək baxımından diqqətəlayiqdir.

Müasir dövrdə insan kapitalının inkişafı, təhsilin keyfiyyəti və idarəetmənin səmərəliliyi haqqında düşünərkən bu məsələlərin əhəmiyyəti daha da artır. Çünki cəmiyyətin tərəqqisi yalnız maddi resurslardan deyil, həm də həmin resursları idarə edən insanların biliklərindən, düşüncəsindən və məsuliyyətindən asılıdır.

Kulturoloji yanaşma mədəniyyətin məhz bu geniş müstəvidə dərk edilməsinə, onun insan və cəmiyyət həyatındakı rolunun daha dərindən araşdırılmasına imkan yaradır. Alimin elmi və maarifçilik fəaliyyəti Azərbaycan kulturologiyasının inkişafına xidmət etməklə yanaşı, mədəniyyətin milli tərəqqinin mühüm amili olduğunun dərk olunmasına da töhfə verir.

Mədəniyyətə xidmət – gələcəyə xidmət

Azərbaycan mədəniyyətinin gələcəyi haqqında düşünərkən kulturoloji biliklərin inkişafı, milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi və yüksək mədəniyyətli şəxsiyyətin yetişdirilməsi məsələləri ön plana çıxır.

Mədəniyyətin inkişafı yalnız ayrı-ayrı tədbirlərin keçirilməsi və ya mədəni irsin qorunması ilə məhdudlaşmır. Bu proses həm də cəmiyyətdə məsuliyyətli davranışın, etik münasibətlərin, hüquqa hörmətin, peşəkarlığın və elmi düşüncənin möhkəmlənməsini tələb edir.

Bu istiqamətdə kulturoloji tədqiqatların genişləndirilməsi, mədəniyyət sahəsində qərarların elmi əsaslarla qiymətləndirilməsi, təhsil sistemində mədəniyyət haqqında biliklərin inkişaf etdirilməsi və gənc tədqiqatçıların hazırlanması mühüm vəzifələrdir. Professor Fuad Məmmədovun elmi irsi bu məsələlər ətrafında düşünmək və gələcək tədqiqatların istiqamətlərini müəyyənləşdirmək baxımından dəyərli mənbədir.

Onun ideyalarının yeni nəsillərə çatdırılması yalnız əsərlərinin oxunması ilə deyil, həmin ideyaların müasir elmi metodlarla araşdırılması, yeni suallarla zənginləşdirilməsi və praktik həyatla əlaqələndirilməsi ilə mümkün olacaqdır. Elmi irsin yaşaması onun daim öyrənilməsi, müzakirə edilməsi və yeni düşüncələrə yol açması deməkdir.

Mən inanıram ki, Azərbaycan kulturologiyasının inkişafına həsr olunmuş elmi fəaliyyət, mədəniyyətin insan və cəmiyyət həyatındakı roluna dair araşdırmalar və maarifçilik ənənələri gələcəkdə də öz əhəmiyyətini qoruyacaqdır.

Əziz müəllimim, professor Fuad Məmmədov!

Sizin 80 illik yubileyiniz münasibətilə bu sətirləri qələmə alarkən qəlbimdə dərin minnətdarlıq və ehtiram hissi keçirirəm. Sizin elmi fəaliyyətiniz, Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafına verdiyiniz töhfələr, xalqa xidmət amalınız və müəllimlik missiyanız mənim üçün xüsusi dəyər daşıyır. Siz mənim üçün yalnız görkəmli alim və kulturoloq deyil, həm də mədəniyyətə sevgimin kök saldığı, elmə və mənəviyyata münasibətimin formalaşmasında iz qoymuş müəllimsiniz.

Arzu edirəm ki, ömrünüzün bu əlamətdar mərhələsi Sizə yeni sevinc, rahatlıq və yetirdiyiniz elmi bəhrələri görmək xoşbəxtliyi gətirsin. Sizə möhkəm cansağlığı, uzun ömür, tükənməz güc və yeni uğurlar arzulayıram. Qoy elmi irsiniz yaşasın, ideyalarınız yeni tədqiqatlara yol açsın, mədəniyyətə xidmət amalınız gələcək nəsillərə örnək olsun.

Bir ömrün missiyası bəzən bir insanın gördüyü işlərdə, bəzən yaratdığı elmi irsdə, bəzən də yetişdirdiyi insanların düşüncəsində yaşayır. Professor Fuad Məmmədovun Azərbaycan mədəniyyətinə xidmət yolu mənim üçün bu üç istiqamətin bir-birini tamamladığı mənalı bir ömür nümunəsidir.

Ömrünü Azərbaycan kulturologiya elminin təşəkkülünə, mədəniyyətimizin elmi əsaslarla öyrənilməsinə və ötürülməsinə həsr edən, Azərbaycan kulturologiyasının banisi kimi elmi fikrimizdə özünəməxsus yer tutan əziz müəllimim, professor Fuad Məmmədova dərin ehtiram və sonsuz minnətdarlıqla deyirəm: 80 illik yubileyiniz mübarək olsun, hörmətli Fuad müəllim!

Vüsalə Məmmədzadə
Azərbaycan Turizm və Menecment Universitetinin dosenti,
sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru