Bir tərəfdə vergi, bir tərəfdə evdən çıxarılma qorxusu: Hansını seçək?

“Kirayə verilən hər bir mənzilin müqaviləsi notarial qaydada bağlanılmalıdır”. 

Bu sözləri əmlak məsələləri üzrə ekspert Elnur Fərzəliyev “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında deyib. O bildirib ki, kirayə müqavilələrində hər iki tərəfin bütün öhdəlikləri qeyd olunur: 

“Evi kirayə verənlə kirayə götürən arasında müqavilə imzalanılmadıqda tərəflərin öhdəlikləri yazılı şəkildə qeyd olunmur. Bu isə gələcəkdə problemlərə yol açır. 

Yəni gələcəkdə tərəflərdən hər hansısa öhdəliyini pozsa, belə məsuliyyət daşımır. Kirayə müqaviləsində evdəki bütün əşyalarla yanaşı, kirayənin müddəti də göstərilməlidir. 

Eyni zamanda, kirayəşinin mənzildə qalacağı müddət və ödəyəcəyi məbləğ qeyd edilməlidir. Həmçinin, kirayə verilən bütün mənzillər birmənalı olaraq sığortalanmalıdır”. 

Mütəxəssis vurğulayıb ki, ortada müqavilə olmayanda sübut da olmur: 

“Müqavilə olmayanda mənzil sahibi kirayəşini istədiyi vaxt evdən çıxara bilir. Üstəlik, öz istəyinə uyğun olaraq kirayə haqqını da artırır. 

Bu cür problemlərin yaşanmaması üçün kirayə verən və kirayə götürən arasında mütləq şəkildə müqavilə imzalanmalıdır. Müqavilə olacağı təqdirdə, tərəflər bir-birinin hüquqlarını poza bilməz. Çünki müqavilədəki öhdəlikləri pozan tərəf məsuliyyət daşıyır”. 

Həmsöhbətimiz hansı hallarda kirayə müqaviləsinin pozula biləcəyindən də bəhs edib: 

“Əgər kirayə müqaviləsi 3-5 illik uzunmüddətli bağlanılırsa, orada qeyd olunur ki, 1 ilin tamamında kirayə qiymətinə yenidən baxıla və bazar qiymətinə uyğunlaşdırla bilər. 

Lakin müqavilədə belə bir bənd yoxdursa, kirayə qiyməti artırıla bilməz. Fors-major hallar istisna olmaqla müqavilə öhdəliklərini pozan tərəf məsuliyyət daşıyır. 

Məsələn, kirayəşin işini itirsə və ya şəhərdən köçməli olsa, o zaman müqaviləyə xitam verərək, evi boşalda bilər. Ev sahibi isə devalvasiya, bazar qiymətlərindəki kəskin artım və ya digər hal səbəbindən kirayə haqqını artıra bilər. 

Bunun üçün mənzilin bazar dəyərinə uyğun rəsmi qiymətləndirmə proseduru var. Ən pis halda isə məhkəmə qaydası ilə müqaviləni ləğv edərək, qiyməti artıra bilər”. 

Elnur Fərzəliyev qeyd edib ki, kirayə müqavilələrinin notarial qaydada imzalanmaması gələcəkdə problemlərə yol açır: 

“Əfsuslar olsun ki, bu gün kirayə verilən mənzillərin çox böyük hissəsində notarial qaydada müqavilə imzalanmır. Çünki bunun üçün mütləq şəkildə həmin mənzilin çıxarışı olmalıdır. Çıxarış olmadığı halda notarius həmin müqaviləni imzalaya bilmir. 

Hərçənd ki, mənzillərin əksəriyyətinin, xüsusilə həyət evlərinin çıxarışı yoxdur. Eyni zamanda, notarial qaydada imzalanan müqavilə vergiyə cəlb olunur. 

Bu zaman isə hər ay evin kirayəsi üçün 14 faiz vergi ödənilir. Təbii ki, kirayə mənzillər üçün 14 faiz vergi ödəmək həddindən artıq böyük məbləğdir. Əksər hallarda mənzil sahibləri həmin 14 faizi kirayə qiymətinin üzərinə gəlirlər. 

Düşünürəm ki, bu rəqəm maksimum 2-4 faiz olmalıdır. Hazırda 14 faizi vergi ödənilən mənzillər ümumi kirayə mənzil bazarının 5 faizini belə təşkil etmir. Lakin bu faiz aşağı ensə, həmin rəqəm 80-90 faizə qalxa bilər. Dövlət də bundan daha çox qazanar”. 

Elmir Mustafa 
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: Kirayə Mənzil Ev Əmlak Elnur Fərzəliyev