“Biri deyir ki, adımı “Moisey” qoymaq istəyirəm. Niyə? Elə “Musa” elə də...”

"Niyə şəxs adının tutaq ki, “Əhməd” deyil, “Məmməd” kimi yazılmasını istəyir. Bunun üçün kifayət qədər əsas olmalıdır”.

Bu sözləri “Yeni Sabah”a hüquqşünas Ramil Süleymanov deyib.

Onun sözlərinə görə, ata adının dəyişdirilməsi 2 halda mümkündür: pizza sifarişi

“Bizim kimi cəmiyyətlərdə tutaq ki, oğlan uşağına “Lətafət” adının qoyulması hər halda doğru bir şey deyil. Bu, gələcəkdə həmin adamın cinsi olaraq, sözügedən adı daşımamaq kimi bir vacibiyyətini yaradır. Məsələn, “Hitler”, “Stalin” kimi adların qoyulması kimi.

Ola bilər ki, kimsə uşağına “Mussolini” adını qoymaq istəyir. İctimai maraqlar dedikdə, Ali Məhkmə konkret nəyi nəzərdə tutur, bunu dəqiqləşdirmək lazımdır.

Ata adının dəyişdirilməsinə gəlincə, bu o halda mümkündür ki, müəyyən müddət keçdikdən sonra müəyyən olur ki, filankəsin əsl, bioloji atası tutaq ki, filankəs olub. Yaxud şəxs övladığa götürülübsə və gələcəkdə övladığa götürülmə sirri pozulubsa və onun atasının yerinə övladlığa götürən şəxsin adı yazılıbsa, şəxs bundan imtina edə bilər.

Əgər müəyyən edərsə ki, onun əsl atası tutaq ki, Məmməddir. Şəxs bununla bağlı məhkmədə iddia qaldıra və lazımi, zəruri sənədləri təqdim etməklə, ata adının dəyişdirilməsinə nail ola bilər. Bu, eyni zamanda şəxsin mülkiyyət hüquqları baxımından da hüquqlarının təmini deməkdir”.

Hüquqşünas qeyd edib ki, son zamanlar vətəndaşlar arasında şəxsi adın dəyişdirilməsi kütləvi hal alıb:

“Vətəndaşlar arasında şəxsi adın dəyişdirilməsi kütləvi hal alıb. Birincisi, şəxsin adının dəyişdirilməsi kifayət qədər vaxt tələb edən məsələdir. Eyni zamanda müəyyən edilməlidir ki, niyə şəxs adının tutaq ki, “Əhməd” deyil, “Məmməd” kimi yazılmasını istəyir. Bunun üçün kifayət qədər əsas olmalıdır. Burada cinayətin gizlədilməsi və bir sıra digər faktorlar ola bilər. Amma burada ən əsas faktor odur ki, şəxs kifayət qədər normal şəkildə izah edir ki, onun adından xoş gəlmir. Qanunvericilik buna icazə verir.

Bu dəyişdirilmədikdə, birbaşa şəxsi həyatın toxunulmazlığı hüququnun pozulmasına gətirib çıxarır. Ona görə də, məhkəmə şəxsin adını dəyişdirməli olur. Dini, yaxud etnik kimliyi fərqli olan insanların seçdiyi adları götürməsi mümkündür. Amma bir şey var. Məsələn, ingilislərdə “Jesus”, ruslarda “İsus”, bizdə isə bu “İsa”dır.

Mən istəyirəm adımı “Jesus” yazdırım. Bu qeydiyyat şöbəsi tərəfindən qəbul olunmaya bilər. Nəticə etibarı ilə, orada əsaslandırılma kimi təqdim olunacaq ki, bu “İsa” kimi yazılsın. Şəxs isə təkid edir ki, sırf “Jesus” yazdırmaq istəyirəm. Buna dövlət qurumunun imtina verilməsi mümkündür və qanunvericiliklə məhdudlaşdırıla bilən hüquqdur. Yaxud şəxs gəlib deyir ki, mən adımı “Moisey” qoymaq istəyirəm. Niyə? “Musa” qoy da elə. Bu məsələlərə dövlət qurumu kifayət qədər aydın və müfəssər imtinalar verə bilir”.

Qeyd edək ki, bu gün Ali Məhkəməsinin İnzibati kollegiyası ad, soyad və ata adının dəyişdirilməsi ilə bağlı mübahisəyə dair vahid məhkəmə təcrübəsini müəyyən edən qərar qəbul edib. Adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsi hüququnun məhdudlaşdırılması ilə bağlı aşağıdakı meyarlar müəyyən edilir:

- uşağın mənafeyinə xələl gətirə biləcək, habelə şəxsin cinsinə uyğun gəlməyən və ya gülünc adın verilməsinə yol verilmir;

- İctimai (ümumi) maraqların qorunması məqsədi ilə adın, ata adının və soyadın verilməsi və dəyişdirilməsinə məhdudiyyətlər tətbiq edilə bilər.

Nazim Hacıyev