Böyrəkdə daş yaranmasına səbəb olan qidalanma vərdişləri

Az su içmək, həddindən artıq duz və heyvan mənşəli zülal qəbul etmək böyrəkdə daş yaranmasının əsas səbəblərindən yalnız bir neçəsidir.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, tibb mütəxəssisləri bildirirlər ki, müasir insanların gündəlik həyatında geniş yayılmış bəzi qidalanma vərdişləri böyrək daşı xəstəliyinin inkişaf riskini əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Həkimlər böyrəkdə daş yaranmasının əsas səbəblərindən biri kimi kifayət qədər su içilməməsini göstərirlər.

Su orqanizmdə maddələrin normal balansının qorunmasında mühüm rol oynayır. Su çatışmazlığı isə sidikdə duzların konsentrasiyasının artmasına səbəb olur. Zaman keçdikcə bu duzlar kristallaşaraq böyrək daşlarını əmələ gətirir.

Böyrəklərdə problem yaradan digər amil qidalanmada duzun həddindən artıq istifadəsidir. Qidaların tərkibində natriumun yüksək olması sidikdə kalsiumun miqdarını artırır. Kalsium isə oksalatlar və fosfatlarla birləşərək bərk çöküntülərin yaranmasına səbəb ola bilər.

Heyvan mənşəli zülalların həddindən artıq qəbulu da böyrəklərin sağlamlığına mənfi təsir göstərir. Zülalla zəngin qidalar sidik turşusunun səviyyəsini artırır. Bu maddənin artıq miqdarı böyrəklərdə toplanaraq urat daşlarının yaranmasına şərait yarada bilər. Qəbul edilən kalsiumun miqdarına da xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Bu mineral sümüklər və orqanizmin digər sistemləri üçün vacib olsa da, həddindən artıq qəbulu böyrəklərə zərər verə bilər.

Süd, pendir, kəsmik, yumurta, kələm, küncüt, badam və paxlalılar kimi kalsiumla zəngin məhsulların normada istehlak edilməsi tövsiyə olunur. Böyüklər gündə 800-1200 mq kalsium qəbul etməlidirlər. Böyrək xəstəlikləri zamanı isə bu normanın iki dəfə azaldılması məsləhət görülür.

Böyrək daşı xəstəliyinin yaranma riskini azaltmaq üçün həkimlər aşağıdakı tövsiyələrə əməl etməyi məsləhət görürlər:

- Əks-göstəriş olmadıqda gündə ən azı 2 litr təmiz su içmək.

- Duz qəbulunu məhdudlaşdırmaq və onun əvəzinə təbii ədviyyatlardan istifadə etmək.

- Zülallı qidaların miqdarına nəzarət etmək və qida rasionuna daha çox bitki mənşəli zülal mənbələri əlavə etmək.

- Kalsiumla zəngin məhsulları gündəlik normaya uyğun qəbul etmək.

- Banan, qoz-fındıq və ispanaq kimi kalium və maqneziumla zəngin məhsullara üstünlük vermək.

Bundan əlavə, oturaq həyat tərzi və fiziki aktivliyin az olması da böyrəklərin fəaliyyətinə mənfi təsir göstərə bilər. Mütəxəssislər bildirirlər ki, müntəzəm gəzintilər və orta intensivlikli fiziki məşqlər sidik-ifrazat sisteminin sağlamlığını qorumağa və böyrək daşı yaranması riskini azaltmağa kömək edə bilər.

Qeyd edək ki, böyrək daşlarının profilaktikası üçün qida ilə normal miqdarda kalsium qəbulu adətən məhdudlaşdırılmır. Kalsiumun kəskin azaldılması bəzi daş növlərinin yaranma riskini artıra bilər.

Böyrək xəstəliyi olan şəxslər kalsium və maye qəbulunu həkimlə fərdi qaydada müəyyən etməlidirlər.