Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

“Böyük Qayıdışa” qarşı risk və təhdidlər: Nə etməliyik?

“Böyük Qayıdışa” qarşı risk və təhdidlər: Nə etməliyik?

Icma.az, Bakupost saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.


2022-ci ildə Prezident İlham Əliyev tərəfindən imzalanan sərəncamla “Böyük Qayıdışa dair I Dövlət Proqramı” məcburi köçkünlərin Qarabağda məskunlaşdırılmasını nəzərdə tutur.

Qeyd edək ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərinə qayıdış və məskunlaşmanı təmin edən "Böyük Qayıdış" proqramı təhlükəsizliyin təmin edilməsi, dağıdılmış infrastrukturun, yollar, kommunikasiya xətlərinin bərpası, müasir yaşayış evlərinin tikintisi, məşğulluq və iqtisadi canlanma kimi istiqamətləri özündə birləşdirir.

Proqrama əsasən 2026-cı ilin sonuna qədər Qarabağa 10270 ailənin köçürülməsi hədəflənib.

Ötən dövr ərzində proqram çərçivəsində işğaldan azad edilmiş ərazilərdə bir sıra irimiqyaslı bərpa və quruculuq işləri həyata keçirilib. Artıq 50 mindən çox soydaşımız doğma yurdlarına qayıdıb, Füzuli, Şuşa, Laçın, Zəngilan, Cəbrayıl və Ağdam kimi şəhər və kəndlərdə məskunlaşıb.

Bu müddət ərzində köçün təhlükəsizliyini təmin etmək üçün ərazilər minalardan və partlamamış sursatlardan intensiv şəkildə təmizlənməsi işləri davam etdirilir.

Habelə, müasir tələblərə cavab verən kəndlər ("Ağıllı kənd" konsepsiyası) salınıb, çoxmənzilli yaşayış binaları tikilir və bərpa olunur. Ərazidə elektrik, su, qaz və rabitə xətləri sıfırdan qurulub.

Bölgədə beynəlxalq standartlara uyğun aeroportlar (Füzuli, Zəngilan, Laçın) inşa edilib. Eyni zamanda, minlərlə kilometr uzunluğunda yeni avtomobil və dəmir yolları çəkilib.

Yeni məktəblər, uşaq bağçaları, xəstəxanalar və mədəniyyət ocaqları istifadəyə verilib. Xankəndidə Qarabağ Universiteti artıq fəaliyyət göstərir.

Köçürülən insanların işlə təmin olunması üçün Dövlət Məşğulluq Agentliyinin xətti ilə proqramlar həyata keçirilir, yeni iş yerləri yaradılır.

Rəsmi məlumatlara görə, 2025-ci ilə qədər proqramın həyata keçməsi üçün dövlət büdcəsindən 22 milyard manat xərclənib. 2026-cı ildə isə bu məqsəd üçün 3.5 milyard manat vəsaitin ayrılması nəzərdə tutulub.

Amma təəssüf ki, görülən bu müqəddəs işin vaxtında həyata keçməsi prosesində müəyyən çərçivələrdə bəzi obyektiv və subyektiv əngəllər, təhdidlər və ləngimələr də meydana çıxır.


Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli Bakupost.az-a bildirib ki, işğaldan azad edilmiş ərazilərdə məskunlaşma və quruculuq işlərini ləngidən bir sıra risk faktorları vardır.

O qeyd edir ki, prosesə qarşı əsas təhdidlər mina və partlamamış hərbi sursatlar, regional hərbi-siyasi qeyri-sabitlik, ətraf mühitin ekoloji problemləri, o cümlədən su qıtlığı, eləcə də dayanıqlı iqtisadi infrastrukturun və yeni iş yerlərinin yaradılması prosesinin yaratdığı sosial-iqtisadi çətinliklərdir:

“Ən ciddi və birinci dərəcəli təhdid azad edilmiş torpaqların minalanmasıdır. Bu, həm inşaat işlərinin aparılmasını, həm də əhalinin təhlükəsiz qayıdışını əngəlləyir.

Bundan başqa, su ehtiyatlarının, xüsusilə transsərhəd çayların vəziyyəti, həmçinin yaşayış massivlərinin elektrik, qaz və yolla təmin edilməsi böyük maliyyə və zaman tələb edir”.

Ekspertin sözlərinə görə, proqramının vaxtında və uğurla həyata keçirilməsi üçün əsas iqtisadi təhdidlərdən biri maliyyə yükünün yüksək olmasıdır:

“Azad edilmiş ərazilərdə yaşayış məntəqələrinin, yolların, enerji və kommunal infrastrukturun yenidən qurulması böyük vəsait tələb edir. Dövlət gəlirlərinin azalması və ya qlobal iqtisadi qeyri-sabitlik bu prosesin sürətinə təsir göstərə bilər”.

Digər mühüm təhdid isə mərkəz sədrinin fikrincə, həmin ərazilərdə iqtisadi fəallığın yetərincə formalaşmamasıdır:

“Əgər sahibkarlar investisiya qoymaqda maraqlı olmazsa, yeni iş yerlərinin yaradılması ləngiyə bilər və qayıdan əhalinin məşğulluq imkanları məhdudlaşar. Bu isə məskunlaşma prosesinin dayanıqlılığı üçün risk yaradır.

İşçi qüvvəsi çatışmazlığı, tikinti materiallarının bahalaşması və inflyasiya da layihələrin maya dəyərini artıran amillər sırasındadır. Bundan əlavə, bəzi ərazilərdə minaların mövcudluğu tikinti və təsərrüfat fəaliyyətinin genişlənməsini ləngidə bilər”.

Bu təhdid və riskləri azaltmaq üçün müsahibimiz dövlət və özəl sektor əməkdaşlığının genişləndirilməsini, investorlara əlavə təşviqlərin verilməsini, kiçik və orta biznesin inkişafının dəstəklənməsini təklif edir: “Eyni zamanda kənd təsərrüfatı, turizm, sənaye və xidmət sahələri üzrə iqtisadi layihələrin həyata keçirilməsi də qayıdan əhali üçün daimi gəlir mənbələri yarada bilər. İnfrastruktur layihələrinin səmərəli idarə olunması, maliyyə vəsaitlərinin düzgün planlaşdırılması və minatəmizləmə işlərinin sürətləndirilməsi də “Böyük qayıdış”ın uğurla və vaxtında reallaşmasına mühüm töhfə verə bilər”.

Rüfət Sultan, BakuPost


Məqalə Azərbaycan Respublikasının Medianın İnkişafı Agentliyinin maliyyə dəstəyi ilə və müsabiqə şərtlərinə uyğun olaraq “İşğaldan azad olunmuş ərazilərə “Böyük Qayıdış” mövzusunda hazırlanıb.



Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:117
embedMənbə:https://www.bakupost.az
archiveBu xəbər 06 İyun 2026 21:19 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see331

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see312

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see308

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see289

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see285

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see282

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see275

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see265

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see258

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see249

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see241

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see237

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see236

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see229

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see224

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see215

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see210

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see210

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see207

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri