Icma.az
close
up
RU
Bu iki yırtıcının ortaq cəhəti alimləri təəccübləndirdi

Bu iki yırtıcının ortaq cəhəti alimləri təəccübləndirdi

Icma.az bildirir, Olke.az saytına əsaslanaraq.

Pişiklər və böyük ağ köpəkbalıqlarının gözlənilmədən ortaq bir xüsusiyyəti ortaya çıxıb.

Ölkə.az-ın məlumatına görə, tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, bir-birindən fərqli görünən bu heyvanların ortaq cəhətləri var - onların gözləri qaranlıqda parlayır. Üstəlik, yeni araşdırmalar bunun əslində eyni səbəbdən baş verdiyini göstərir.

Əlinizdə fənərlə okeanın ən dərin, ən qaranlıq hissəsində üzsəniz və böyük bir ağ köpəkbalığı ilə qarşılaşsanız, onun gözlərinin parıldadığını görəcəksiniz. Böyük ağ köpəkbalıqlarının qaranlıqda insanlardan 10 dəfə daha yaxşı görə bildiyinə inanılır. Yeni araşdırmada alimlər bu qorxulu parıltının köpəkbalıqlarının gözlərinin maraqlı bir xüsusiyyətini üzə çıxardığını və bunun ev pişiklərinin gözlərinin parıldamasına səbəb olan eyni mexanizmdən qaynaqlandığını bildirirlər.

Sözgedən sirr “tapetum lucidum” adlanan bir struktura əsaslanır — bu, latınca “parlaq təbəqə” deməkdir. Bu təbəqə torlu qişanın (retina) arxasında yerləşir və işığı əks etdirən bir “batut” kimi fəaliyyət göstərir: torlu qişadan keçən zəif işığı geri əks etdirərək fotoreseptor hüceyrələrə ikinci dəfə işığı tutmaq imkanı verir.

Tapetum lucidum effekti belə gözə sahib olanlara inanılmaz gecə görmə qabiliyyəti bəxş edir. Maraqlıdır ki, bu xüsusiyyət müxtəlif növ heyvanlarda müşahidə olunur və bu səbəbdən də həm böyük ağ köpəkbalıqları kimi heyrətamiz yırtıcılarda, həm də evlərimizdə bizimlə yaşayan pişiklərdə olması təəccüblü deyil.

Məlumdur ki, böyük ağ köpəkbalıqları (Carcharodon carcharias) əsasən sübh və günbatan vaxtı ova çıxırlar — bu zaman sualtı işıq səviyyəsi az olur. Bu vaxt ov üçün əlverişlidir, çünki bu zaman ov heyvanları yırtıcını görməkdə çətinlik çəkir. Bununla belə, zəif işıq yırtıcının da görmə imkanlarını məhdudlaşdıra bilərdi, lakin böyük ağ köpəkbalıqları bu problemi təkamül yolu ilə həll ediblər. Alimlərin fikrincə, onların gecə görmə qabiliyyəti insanlarınkından 10 dəfə güclüdür.

Onların tapetum lucidum-u guanin kristallarından ibarətdir. Bu isə qədim bir xüsusiyyət hesab olunur: dərin suda yaşayan balıqlar bu kristallar vasitəsilə işığı müxtəlif yollarla idarə ediblər. Məsələn, pişiklərin tapetum lucidum-u riboflavin-sink kristallarından təşkil olunub və bu onlara gecə, Ay işığında ov edərkən torpaqda görmə imkanı verir.

Alimlər hesab edirlər ki, köpəkbalıqları və pişiklərin göz quruluşundakı bu oxşarlıq konvergent təkamülün nümunəsidir — bu zaman bir-biri ilə qohum olmayan iki heyvan qrupu eyni problemi eyni yolla həll edir. Bəs bu inkişafın arxasındakı hərəkətverici qüvvə nə olub? Alimlər düşünürlər ki, bu, çox güman ki, aşağı işıq şəraiti olub. Nəticədə isə zəif işığı fotoreseptorlara geri əks etdirən kristal təbəqə yaranıb ki, bu da heyvanların ətraf mühiti daha yaxşı görməsinə imkan verir.

Lakin bu inanılmaz gecə görməsi müəyyən mənfi cəhətlərlə müşayiət olunur. Belə ki, böyük ağ köpəkbalığının görməsi daha bulanıq sayılır, pişiklər isə bu xüsusiyyətə görə parlaq işıqda daha pis görürlər — bu da təbii ki, bir növ kompromis hesab olunur.

Həmidə İbrahimova

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:199
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 11 İyul 2025 11:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see389

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see361

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see306

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see285

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see281

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see274

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see263

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see256

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see255

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see240

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see230

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see228

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see225

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see222

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see220

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see216

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see215

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see211

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri