Icma.az
close
up
RU
Bu iki yırtıcının ortaq cəhəti alimləri təəccübləndirdi

Bu iki yırtıcının ortaq cəhəti alimləri təəccübləndirdi

Icma.az bildirir, Olke.az saytına əsaslanaraq.

Pişiklər və böyük ağ köpəkbalıqlarının gözlənilmədən ortaq bir xüsusiyyəti ortaya çıxıb.

Ölkə.az-ın məlumatına görə, tədqiqatçılar aşkar ediblər ki, bir-birindən fərqli görünən bu heyvanların ortaq cəhətləri var - onların gözləri qaranlıqda parlayır. Üstəlik, yeni araşdırmalar bunun əslində eyni səbəbdən baş verdiyini göstərir.

Əlinizdə fənərlə okeanın ən dərin, ən qaranlıq hissəsində üzsəniz və böyük bir ağ köpəkbalığı ilə qarşılaşsanız, onun gözlərinin parıldadığını görəcəksiniz. Böyük ağ köpəkbalıqlarının qaranlıqda insanlardan 10 dəfə daha yaxşı görə bildiyinə inanılır. Yeni araşdırmada alimlər bu qorxulu parıltının köpəkbalıqlarının gözlərinin maraqlı bir xüsusiyyətini üzə çıxardığını və bunun ev pişiklərinin gözlərinin parıldamasına səbəb olan eyni mexanizmdən qaynaqlandığını bildirirlər.

Sözgedən sirr “tapetum lucidum” adlanan bir struktura əsaslanır — bu, latınca “parlaq təbəqə” deməkdir. Bu təbəqə torlu qişanın (retina) arxasında yerləşir və işığı əks etdirən bir “batut” kimi fəaliyyət göstərir: torlu qişadan keçən zəif işığı geri əks etdirərək fotoreseptor hüceyrələrə ikinci dəfə işığı tutmaq imkanı verir.

Tapetum lucidum effekti belə gözə sahib olanlara inanılmaz gecə görmə qabiliyyəti bəxş edir. Maraqlıdır ki, bu xüsusiyyət müxtəlif növ heyvanlarda müşahidə olunur və bu səbəbdən də həm böyük ağ köpəkbalıqları kimi heyrətamiz yırtıcılarda, həm də evlərimizdə bizimlə yaşayan pişiklərdə olması təəccüblü deyil.

Məlumdur ki, böyük ağ köpəkbalıqları (Carcharodon carcharias) əsasən sübh və günbatan vaxtı ova çıxırlar — bu zaman sualtı işıq səviyyəsi az olur. Bu vaxt ov üçün əlverişlidir, çünki bu zaman ov heyvanları yırtıcını görməkdə çətinlik çəkir. Bununla belə, zəif işıq yırtıcının da görmə imkanlarını məhdudlaşdıra bilərdi, lakin böyük ağ köpəkbalıqları bu problemi təkamül yolu ilə həll ediblər. Alimlərin fikrincə, onların gecə görmə qabiliyyəti insanlarınkından 10 dəfə güclüdür.

Onların tapetum lucidum-u guanin kristallarından ibarətdir. Bu isə qədim bir xüsusiyyət hesab olunur: dərin suda yaşayan balıqlar bu kristallar vasitəsilə işığı müxtəlif yollarla idarə ediblər. Məsələn, pişiklərin tapetum lucidum-u riboflavin-sink kristallarından təşkil olunub və bu onlara gecə, Ay işığında ov edərkən torpaqda görmə imkanı verir.

Alimlər hesab edirlər ki, köpəkbalıqları və pişiklərin göz quruluşundakı bu oxşarlıq konvergent təkamülün nümunəsidir — bu zaman bir-biri ilə qohum olmayan iki heyvan qrupu eyni problemi eyni yolla həll edir. Bəs bu inkişafın arxasındakı hərəkətverici qüvvə nə olub? Alimlər düşünürlər ki, bu, çox güman ki, aşağı işıq şəraiti olub. Nəticədə isə zəif işığı fotoreseptorlara geri əks etdirən kristal təbəqə yaranıb ki, bu da heyvanların ətraf mühiti daha yaxşı görməsinə imkan verir.

Lakin bu inanılmaz gecə görməsi müəyyən mənfi cəhətlərlə müşayiət olunur. Belə ki, böyük ağ köpəkbalığının görməsi daha bulanıq sayılır, pişiklər isə bu xüsusiyyətə görə parlaq işıqda daha pis görürlər — bu da təbii ki, bir növ kompromis hesab olunur.

Həmidə İbrahimova

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:184
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 11 İyul 2025 11:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri