“Bu oyunlardan uzaq durmaq üçün uşaq özünü güvənli hiss etməlidir...”

“Son zamanlar “Mavi Balina” və buna bənzər təhlükəli oyunlarla bağlı narahatlıqlar artıb. Bu cür oyunlar yalnız bir əyləncə kimi görünmür; uşağın psixologiyasını manipulyasiya edən, onu emosional zəiflik nöqtələrindən tutaraq təhlükəli davranışlara yönləndirən ciddi risklər yaradır. Təəssüf ki, bəzən bu oyunların sonu özünəqəsd cəhdləri ilə nəticələnir və bu, heç bir ailənin yaşamaq istəmədiyi bir ağrıdır”. 

Bunu Adalet.az-a psixoloq Zeynəb Əyyubova deyib. 

Psixoloqun sözlərinə görə, uşaqları bu cür təhlükələrdən qorumaq təkcə telefonu qadağan etməklə mümkün deyil:

“Əslində, təhlükəsizliyin əsası ailə ilə uşaq arasındakı münasibətdə qurulur. Uşaq evdə eşidildiyini, başa düşüldüyünü, dəyərli hiss olunduğunu yaşayırsa, internetdə onu manipulyasiya edən heç bir şəxs, heç bir oyun ona təsir edə bilmir. Telefon və sosial media istifadəsinə nəzarət isə təbii ki, olmalıdır. Amma gizli şəkildə, uşağın xəbəri olmadan aparılan nəzarət adətən əks effekt verir. Uşaq özünü izlənmiş hiss edir, güvən pozulur və o, daha gizli davranmağa başlayır. Bunun əvəzinə qaydalar açıq, anlaşılır şəkildə qoyulmalıdır. Uşaq bilməlidir ki, qoyulan məhdudiyyətlər cəza üçün deyil, onu təhlükədən qorumaq üçündür”. 

Z.Əyyubova uşaqların bu oyunlara maraq göstərməsinin səbəbini də açıqlayıb:

“Çox vaxt səbəb onların psixoloji ehtiyaclarında gizlidir. Özünü tənha hiss edən, ailəsi ilə emosional əlaqə qurmaqda çətinlik yaşayan, məktəb stressi yaşayan və ya özünü ifadə etməyə imkan tapmayan uşaqlar bu cür manipulyativ qrupların hədəfinə daha tez düşür. Buna görə də, valideyn ilk növbədə uşağın emosional vəziyyətinə diqqət etməli, onunla gündəlik ünsiyyətdə olmalı, onu yalnız dinləyən deyil, anlayan tərəf olmalıdır. Uşağın davranışında kəskin dəyişikliklər — qapanma, əsəbilik, yuxu problemləri, gizli telefon istifadəsi, izaholunmaz qorxu və ya qaranlıq mövzulara maraq — hər biri diqqət tələb edən siqnallardır. Bu dəyişikliklər təsadüfi deyil və valideyn vaxtında hiss etdikdə problem böyümədən qarşısı alına bilir. Bütün bunlarla yanaşı, uşağın həyatını mənalı fəaliyyətlərlə zənginləşdirmək çox böyük təsir göstərir. Sosial mühit, idman, incəsənət, xobbilər, ailə ilə zaman keçirmək — bunlar uşağın özünə dəyər hissini möhkəmləndirir və onu təhlükəli onlayn məzmunlardan avtomatik uzaqlaşdırır. Bu gün uşaqları qorumağın ən güclü yolu nəzarət deyil, emosional yaxınlıqdır. Uşaq valideynin yanında özünü güvəndə hiss edirsə, heç bir oyun, heç bir virtual çağırış onun düşüncəsinə hakim ola bilməz”.

Vasif ƏLİHÜSEYN