Çimərliyə hansı qidaları aparmaq olmaz? ARAŞDIRMA

Yay aylarında havanın temperaturu yüksəldikcə qida zəhərlənmələrinin sayı da artır. Çimərliklərdə qidalar adətən uzun müddət günəş altında və ya isti şəraitdə saxlanılır. Bu isə bakteriyaların sürətlə çoxalmasına səbəb olur. Mütəxəssislərin fikrincə, xüsusilə 5–60°C temperatur aralığında saxlanılan qidalarda mikroorqanizmlər sürətlə artır və sağlamlıq üçün ciddi təhlükə yarada bilir.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma edib.

Çimərlikdə qidalar niyə daha tez xarab olur?

Qidaların xarab olmasını sürətləndirən əsas səbəblər bunlardır:

- Yüksək hava temperaturu;
- Birbaşa günəş şüaları;
-Soyuq zəncirin pozulması;

- Qidaların saatlarla açıq şəraitdə qalması;
-Qum, toz və digər çirkləndiricilərlə təmas;
*-Dəfələrlə açılıb-bağlanan qida qabları.

Nəticədə görünüşü və qoxusu normal olan qida belə təhlükəli bakteriyalarla çirklənə bilər.

Çimərliyə aparılması tövsiyə olunmayan qidalar

Mayonezli salatlar

Mayonez tərkibli salatlar yay aylarında ən riskli qidalar sırasındadır. Kartof, toyuq, yumurta və digər məhsullarla hazırlanan bu salatlar isti havada qısa müddətdə bakteriyaların çoxalması üçün əlverişli mühitə çevrilir.

Riski artıran amillər:

* Günəş altında saxlanılması;
* Soyuducudan kənarda uzun müddət qalması;
* Dəfələrlə istifadə üçün açılıb-bağlanması.

Toyuq əti və digər bişmiş quş məhsulları

Toyuq əti qida zəhərlənməsinə ən çox səbəb olan məhsullardan biridir. Çimərlikdə soyuducu olmadan saxlanılan qızardılmış və ya bişmiş toyuq qısa müddətdə təhlükəli ola bilər.

Buraya daxildir: Qızardılmış toyuq, toyuq kababı, toyuqlu sendviçlər, toyuq salatları.

Qiymə məhsulları
Qiymə hazırlandıqda bakteriyalar ətin bütün hissələrinə yayıla bilir. Bu səbəbdən isti havada kotlet, hamburger və küftə kimi məhsullar daha tez xarab olur.

Riskli məhsullar: Kotlet, Hamburger,Küftə, Sosiska, Kolbasa

Süd və süd məhsulları

Süd məhsulları temperatur dəyişikliklərinə çox həssasdır.

Tövsiyə olunmur:

* Qatıq;
* Ayran;
* Kefir;
* Kəsmik;
* Qaymaq;
* Krem pendir.

Kremli şirniyyatlar

Tərkibində süd və yumurta olan desertlər isti havada çox tez xarab olur.

Bunlara daxildir: Tort, Ekler, Profiterol, Kremli pirojnalar.

Çiy dəniz məhsulları

Soyuq temperatur tələb etdiyi üçün suşi və digər çiy dəniz məhsullarını çimərliyə aparmaq təhlükəlidir.

Riskli məhsullar:

* Suşi;
* Midiya;
* Krevet;
* İstridyə.

Əvvəlcədən doğranmış meyvələr

Meyvə faydalıdır, lakin əvvəlcədən doğranaraq uzun müddət isti havada saxlanıldıqda bakteriyaların inkişafı sürətlənir.

Xüsusilə Qarpız, yemiş, ananas, manqo olmaz.

Ən yaxşı seçim meyvələri bütöv şəkildə aparmaqdır.

Hazır sendviçlər

İçərisində mayonez, yumurta, kolbasa, pendir və ya toyuq olan sendviçlər yüksək temperaturda qısa müddətdə xarab ola bilər.

Çiy yumurta ilə hazırlanan məhsullar

Çiy yumurta bakterial çirklənmə baxımından riskli məhsullardandır.

Məsələn:

* Ev mayonezi;
* Bəzi souslar;
* Çiy yumurtalı desertlər.

Çimərlikdə qazlı və şəkərli içkilər niyə məsləhət görülmür?

Bu içkilər qida zəhərlənməsi yaratmasa da:

* Susuzluğu artırır;
* Orqanizmdə su itkisini sürətləndirir;
* Şəkərin yüksək olması səbəbindən daha çox maye ehtiyacı yaradır.

Yay aylarında əsas seçim adi içməli su olmalıdır.

Çimərlik üçün daha təhlükəsiz qidalar

Mütəxəssislər aşağıdakı qidaları daha uyğun hesab edirlər:

* Bütöv alma;
* Armud;
* Portağal;
* Banan;
* Duzsuz qoz-fındıq;
* Badam;
* Quru meyvələr;
* Tam taxıllı peçenye və krakerlər;
* Kifayət qədər içməli su.

Qidaları təhlükəsiz saxlamaq üçün nə etmək lazımdır?

Çimərliyə qida apararkən aşağıdakı qaydalara əməl etmək vacibdir:

* Soyuducu çantadan istifadə edin;
* Buz paketləri yerləşdirin;
* Qidaları kölgədə saxlayın;
* Ət və süd məhsullarını uzun müddət açıq havada saxlamayın;
* İstifadə olunana qədər qabları açmayın;
* Xarab olmasından şübhələndiyiniz qidanı istehlak etməyin.

Qida zəhərlənməsinin əlamətləri

Xarab olmuş qida qəbul etdikdən sonra aşağıdakı əlamətlər müşahidə oluna bilər:

* Ürəkbulanma;
* Qusma;
* İshal;
* Qarın ağrısı;
* Hərarət;
* Halsızlıq;
* Başgicəllənmə;
* Susuzlaşma.

Uşaqlarda, yaşlılarda və xroniki xəstəliyi olan şəxslərdə bu əlamətlər daha ağır keçə bilər.

Dünyada hansı tövsiyələr verilir?

Bir çox ölkənin qida təhlükəsizliyi qurumları yay aylarında açıq havada istehlak edilən qidalarla bağlı eyni qaydaları tövsiyə edir:

* Tez xarab olan qidalar 2 saatdan çox otaq temperaturunda saxlanılmamalıdır.
* Havanın temperaturu 32°C-dən yuxarı olduqda bu müddət 1 saata qədər azalır.
* Soyuq saxlanmalı məhsullar mütləq soyuducu çanta və buz paketləri ilə daşınmalıdır.

Çimərlikdə qida seçimi yalnız rahatlıq deyil, həm də sağlamlıq məsələsidir. Günəş altında saatlarla qalan, xüsusilə ət, süd, yumurta və mayonez tərkibli qidalar ciddi qida zəhərlənməsinə səbəb ola bilər. Təhlükəsiz qidalanmaq üçün tez xarab olmayan məhsullara üstünlük vermək, qidaları düzgün şəraitdə saxlamaq və kifayət qədər su qəbul etmək vacibdir. Bu sadə tədbirlər yay istirahətinin sağlam və təhlükəsiz keçməsinə kömək edəcək.

Ayşən Vəli