Daşınmaz əmlak sahəsinə diqqət artır: Qarşıdakı illərdə nə baş verə bilər?

Müəllif:Gülbəniz Hüseynli/Banco.az

2024-cü il Azərbaycanın daşınmaz əmlak sektorunda həm yerli, həm də qlobal amillərin təsiri ilə qiymətlərdə əhəmiyyətli artımlar müşahidə edildi.

İstər Bakının mərkəzindəki yeni tikililər, istərsə də regionlardakı fərdi yaşayış evləri olsun, bahalaşma hər seqmentdə özünü göstərdi.

İqtisadiyyatın dinamik inkişafı, investisiya mühitinin cazibədarlığının artması, Bakının yeni şəhərsalma planları və ipoteka kreditləşməsinin aktivləşdirilməsi bu bahalaşmanın əsas səbəbləri arasında yer alır. Azərbaycanın azad edilmiş ərazilərində iqtisadi fəaliyyətin genişlənməsi də daşınmaz əmlak bazarına mühüm təsir edib.

Azərbaycan Qiymətləndiricilər Cəmiyyətinin (AQC) sədri, iqtisadçı-ekspert Vüqar Oruc Banco.az-a verdiyi açıqlamada, 2024-cü ildə mənzil bazarında müşahidə olunan qiymət artımları və prosesin gələcəkdə davam edəcəyinə dair fikirlərini bölüşüb:

“Bu il də əvvəlki illərdə olduğu kimi, əmlakın bütün növlərində bahalaşma ilə qarşılaşdıq. Həm kirayə, həm də alqı-satqı seqmentlərində qiymətlərin artımını müşahidə etdik. Xüsusilə fərdi yaşayış evlərinə maraq artdı. Qonşu ölkədə baş verən zəlzələdən sonra insanların fərdi evlərə baxışında müəyyən dəyişikliklər müşahidə edildi və bu, qiymət artımına səbəb oldu. Eyni zamanda, Azərbaycanın azad olunmuş ərazilərindəki iqtisadi fəaliyyətin stimullaşdırılması və bu bölgələrin investisiya cəlbediciliyinin yüksəlməsi fonunda ölkədə iqtisadi aktivlik artdı. Bütün bu proseslər obyektlərin qiymətlərinə də təsirsiz ötüşmədi.”

Yeni tikililər: Tələbat və qiymət artımı

Yeni tikililərdə qiymət artımının daha nəzərəçarpan olduğunu vurğulayan ekspert qeyd edib ki, bu proses yalnız mənzillərə olan tələbatdan qaynaqlanmır, eyni zamanda daşınmaz əmlakın uzunmüddətli və stabil gəlir mənbəyi kimi qəbul edilməsi ilə bağlıdır:

“Azərbaycan iqtisadiyyatı inkişafda olan bir iqtisadiyyatdır. Bu səbəbdən daşınmaz əmlakın bütün növlərində, o cümlədən fərqli seqmentlərdə qiymət artımı davam edir. İllik artımlar bank əmanətlərinə verilən faiz dərəcələrindən daha yüksəkdir. Bu faktorlar daşınmaz əmlakın ölkəmizdəki əhəmiyyətini daha da artırır. Bakı şəhərinin yeni Baş Planı da qiymət artımını şərtləndirən mühüm amillərdən biridir. Plan çərçivəsində bir çox ərazilərdə söküntü işlərinin aparılması nəzərdə tutulur. Bu, yeni binalar tikilənə qədər kirayə bazarını daha da aktuallaşdırır. Söküntülər nəticəsində kompensasiya alan vətəndaşlar bazarda əlavə tələbat yaradırlar.”

Daşınmaz əmlaka yatırımlar çoxalır

Bank əmanətləri ilə müqayisədə daşınmaz əmlaka sərmayə qoyuluşu daha perspektivli hesab edilir. Vüqar Oruc bildirib ki, vətəndaşlar daşınmaz əmlakı təqaüd dövründə stabil gəlir mənbəyi kimi görürlər:

"Vətəndaşlarımız işlədikləri müddətdə topladıqları vəsaitləri daşınmaz əmlaka yönəltməklə daha sabit gəlir əldə edə biləcəklərini düşünürlər. Bu yanaşma, xüsusilə banklarda saxlanılan əmanətlərə verilən faiz gəlirlərindən daha sərfəlidir. Mənzillər yalnız yaşayış məkanı deyil, həm də gələcək üçün sərfəli sərmayə vasitəsi kimi qəbul edilir."

Bakının böyüyən şəhər xəritəsi

Bakının genişlənən şəhər xəritəsi də mənzil bazarına yeni dinamika gətirir. Vüqar Oruc şəhərin ucqar hesab edilən ərazilərinin artıq mərkəzə yaxın yerlər kimi qəbul edilməyə başlandığını vurğulayıb:

“Şəhərin böyüməsi ilə əlaqədar olaraq, əvvəllər şəhərdənkənar sayılan Zabrat, Maştağa kimi ərazilər indi mərkəzə daha yaxın yerlər hesab edilir. Bu da tələbatı ucqarlara yönəldir. İnsanlar mənzil seçərkən daha ucuz, lakin potensial olaraq mərkəzləşəcək ərazilərə üstünlük verirlər. Bu proses həm şəhərsalma prinsiplərinə, həm də iqtisadi mərkəzlərin formalaşmasına təkan verir.”

Son üç il və gələcək perspektv nə vəd edir?

Rusiya-Ukrayna müharibəsi və qlobal iqtisadi proseslər Azərbaycanın daşınmaz əmlak bazarına da təsirsiz ötüşməyib. Vüqar Oruc qeyd edib ki, bəzi ərazilərdə mənzil qiymətləri son üç ildə 70-80% artıb.

“Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başladığı dövrdən bu yana bəzi bölgələrdə daşınmaz əmlak qiymətləri 70-80% artıb. Bu, həm qlobal proseslərdən, həm də ölkədaxili sosial-iqtisadi dəyişikliklərdən qaynaqlanır. Bu tendensiya 2025-ci ildə də davam edəcək. Şəhərsalma prinsipləri, demoqrafik dəyişikliklər və daşınmaz əmlakın sərmayə vasitəsi kimi artan cəlbediciliyi qiymətlərin yüksəlməsini şərtləndirir. Əgər hər hansı fövqəladə vəziyyət baş verməzsə, bu artım qarşıdakı illərdə də davam edəcək.”