Davam edir OTUZ SƏKKİZ: Ukraynanın yekun taleyi və yaxud Putinin AMBİSİYALARI Rəfi Müslümov yazır

1933-cü ildə nasistlərin Almaniyada hakimiyyətə gəlməsi və Adolf Hitlerin genişlənmə siyasəti dünya tarixinə qaranlıq bir dövr kimi həkk olundu. 1938-ci ildə Avstriyanın ilhaqı və Çexoslovakiyanın Sudet bölgəsinin Üçüncü Reyxə birləşdirilməsi beynəlxalq güclərin neytrallıq siyasətinin uğursuz nəticəsi kimi tarixdə iz buraxdı.

Avropa dövlətləri Birinci Dünya müharibəsinin təkrarlanmaması üçün bu güzəştlərə razı oldular, lakin 1939-cu ildə Polşaya edilən hücum bu siyasətin iflasa uğradığını sübut etdi. Hitler üçün isə “Lebensraum” (yaşayış məkanı – red.) ideologiyası sadəcə bir məqsəd deyil, bütöv bir imperialist ekspansiya planı idi.

Bu gün də bənzər bir hadisə Ukraynada baş verir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin Ukraynanın Vladimir Lenin və İosif Stalinin ideyası olduğunu iddia edir və bununla Ukraynanın tarixi varlığını şübhə altına almağa çalışır. Doğrudur, Ukraynanın indiki sərhədləri müəyyən qədər sovet dövrünün təsiri ilə formalaşıb, lakin Ukraynanın dövlətçilik ənənələri və milli kimliyi tarixi proseslərin tərkib hissəsidir. Rus dövlətinin köklərinin Kiyevdən başlandığını qəbul etmək isə əslində, Kremlin Ukrayna üzərindəki iddialarına ziddir.

Onsuz da beynəlxalq münasibətlər sistemində Rusiyanın ekspansionist siyasətinə qarşı atılan addımlar əksər hallarda yetərsiz qalır. Qərb dövlətləri sanksiyalar və diplomatik təzyiqlər vasitəsilə Moskvanı cilovlamağa çalışsa da, bu tədbirlər Kreml üçün əhəmiyyətli maneə yaratmır, hətta yaratmadı desək, yanılmarıq. Əksinə, iqtisadi izolyasiya və siyasi basqılar Putinin daxili auditoriyada daha radikal mövqe sərgiləməsinə səbəb oldu. Rusiya hökuməti uzun illərdir ki, “milli təhlükəsizlik” adı altında qonşu ölkələrə təzyiq göstərir və keçmiş sovet məkanını öz nüfuz dairəsində saxlamaq istəyir.

ABŞ prezidenti Donald Trampın yeni dünya nizamı yaratmaq cəhdləri və Ukrayna məsələsindəki qeyri-müəyyən siyasəti isə bu məsələdə vəziyyəti daha da gərginləşdirir. Ukraynanın əraziləri hesabına Ukraynasız Rusiya ilə danışıqlar aparmaq sadəcə Kremlin aqressiv ambisiyalarını gücləndirəcək və Putinin gələcəkdə yeni ərazilər işğal etməsinə zəmin yaradacaq. Bu, İkinci Dünya müharibəsindən sonra ABŞ tərəfindən yaradılan beynəlxalq nizamın məhvinə qarşı qurulan bir çağırışdır.

Tarix göstərir ki, aqressor rejimlər güzəştə getməkdən anlayış çıxarmır, əksinə, daha böyük iddialarla çıxış edirlər. Necə ki, 1938-ci ildəki Münhen sazişi Avropanı fəlakətə sürüklədisə, bu gün də Ukrayna məsələsində atılacaq yanlış addımlar qlobal təhlükəsizliyə ciddi zərbə vuracaq. Odur ki, NATO və Avropa İttifaqı üzvləri açıq şəkildə Kremlin təhdidlərinə qarşı vahid mövqedən çıxış etməli, Ukraynaya hərbi, iqtisadi və diplomatik dəstəyini artırmalıdırlar. Əks halda, Rusiya imperializmi yalnız Ukrayna ilə kifayətlənməyəcək, Baltikyanı ölkələr, Moldova və digər keçmiş sovet respublikaları da növbəti hədəfə çevrilə bilər.

Bugünkü dünya liderləri tarixin dərslərini unutmamalı və Putinin ekspansionist siyasətinin qarşısını almaq üçün qətiyyətli addımlar atmalıdırlar. Çünki zəiflik göstərmək yeni münaqişələrə qapı açmaq deməkdir. Bugünkü Ukrayna müharibəsi təkcə bir dövlətin taleyi deyil, həm də beynəlxalq sistemin davamlılığı üçün kritik sınaqdır.

www.yenicag.az