Demə, 7 deyil, 6 qitə var!

Alimlərin son tədqiqatı isə bilinməyən həqiqətləri üzə çıxarıb

Coğrafiya elmi əsrlərdir qitələrin sayını 7, materikləri isə 6 ədəd olaraq təqdim edir. Alimlərin son tədqiqatı isə bilinməyən həqiqətləri üzə çıxarıb. “Sherg.az” “tr.mashable.com”a istinadən bildirir ki, demək olar hamı Şimali Amerika və Avropanı ayrı-ayrı qitələr kimi tanıyır. Lakin yeni araşdırmalar okeanların altında çox daha mürəkkəb bir quruluş olduğunu ortaya qoyub. Elm adamları Qrenlandiyadan İslandiyaya və Farer adalarına qədər uzanan gizli quru kütləsinin izlərini tapmış ola bilər. Bu, qitələrin və plitələrin hərəkətlərinin bizim düşündüyümüzdən daha mürəkkəb olduğunu göstərir. Derbi Universitetindən doktor Jordan Feten bu maraqlı araşdırmanın başında duran adlardan biridir. İsveçrə, İtaliya və ABŞ-dən olan elm adamları ilə işləyən Feten İslandiyanın vulkanik təbəqələrinin altında nələrin olduğunu tədqiq edib. Tədqiqatlar göstərir ki, Şimali Amerika və Avrasiya tektonik plitələri hələ də bir-birindən uzaqlaşır. Əvvəllər bu ayrılmanın təxminən 52 milyon il əvvəl tamamlandığı düşünülürdü. Amma yeni tapıntılar prosesin hələ də davam etdiyini göstərir. Feten deyib ki, qitələrin təkamülü haqqında bildiklərimiz yenidən yazıla bilər. Bu lövhələr, əslində, hələ də uzanır və qırılır. Tədqiqatçılar İslandiyadakı geoloji proseslərlə Afrikadakı Rift Vadisi arasında oxşarlıqlar aşkar ediblər. Onlar hətta yeni bir termin yaradıblar: "Rifted Oceanic Magmatic Plateau" (ROMP). Bu struktur okeanların altında vulkanik təbəqələrin və plitələrin necə əmələ gəldiyini anlamağa kömək edəcəyini vəd edir. İslandiyanın altında vulkanik təbəqələrin altında gizlənmiş qədim kontinental qabığın parçaları ola biləcəyi düşünülür. Bu, bölgənin geoloji hekayəsini daha da çətinləşdirir. Feten bu tapıntıları “Atlantidanın tapılmasına” bənzədir. Tədqiqatlar nəticəsində məlum olub ki, Kanada və Qrenlandiya arasında Devis boğazının altında təxminən 400 kilometr uzunluğunda bir mikro qitə mövcuddur. Bu bölgə 60 milyon il əvvəl formalaşıb və boşqab hərəkətlərinin kiçik quru kütlələrini necə yaratdığına işıq sala bilər. Alimlər peyk məlumatlarından və seysmik üsullardan istifadə edərək bu mikro qitəni aşkar ediblər. Qeyd etmək yerinə düşər ki, bu kəşflər sadəcə akademik debat deyil. Plitələrin hərəkəti və gizli quru kütlələrinin daha yaxşı başa düşülməsi təbii ehtiyatların axtarışından tutmuş zəlzələ və vulkan risklərinin proqnozlaşdırılmasına qədər bir çox sahədə mühüm təsirlərə malik ola bilər. Məsələn, İslandiya artıq geotermal enerji sahəsində lider ölkədir. Yeni geoloji məlumatlar digər bölgələrdə təmiz enerji mənbələrindən istifadəyə yol aça bilər.