Icma.az
close
up
RU
Dəniz səviyyəsi qəfil dəyişə bilər Alimlərdən yeni kəşf

Dəniz səviyyəsi qəfil dəyişə bilər Alimlərdən yeni kəşf

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

İqlim dəyişikliyi səbəbilə okean qəfil irəliləyə və ya geri çəkilə bilər. Dəniz səviyyəsinin dəyişməsi Yer kürəsinin iqlimindəki dəyişikliklər, o cümlədən planetin qütb oxundakı dalğalanmalar nəticəsində çox qısa zaman ərzində baş verə bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Earth and Planetary Science Letters" jurnalında dərc olunmuş yeni bir tədqiqatda məlumat verilir.

Niderland, Böyük Britaniya və ABŞ-dan olan beynəlxalq tədqiqat qrupu dəniz səviyyəsinin son 540 milyon ildəki dinamikasını minillik dəqiqliyi ilə yenidən modelləşdirib. Bu tədqiqatın yalnız fundamental elmi deyil, həm də müasir iqtisadiyyat üçün praktik əhəmiyyəti ola bilər.

Tədqiqatın rəhbəri, doktor Daue van der Meerin sözlərinə görə, əvvəllər fosil qalıqları və çökmə süxurların təhlili əsasında dəniz səviyyəsini yalnız milyon illik intervallarla müəyyən etmək mümkün idi. İndi isə alimlər bu prosesi minillik miqyasda da təhlil edə bilirlər ki, bu da əvvəllər görünməyən qısamüddətli dalğalanmaları aşkara çıxarmağa imkan verir.

Məlum olub ki, dəniz səviyyəsi yalnız geoloji dövrlər ərzində tədricən dəyişməyib, həm də daha qısa müddətlərdə kəskin şəkildə dəyişib. Alimlər əvvəllər bu ehtimalı irəli sürsələr də, onu təsdiqləyəcək yetərli sübut yox idi. İndi isə çökmə qatlarının təhlili nəticəsində bu sürətli dəyişiklikləri yenidən canlandırmaq və onları qlobal iqlim dövrləri ilə əlaqələndirmək mümkün olub.

Tədqiqatda xüsusi diqqət Yer oxunun fırlanmasındakı dalğalanmalara yönəldilib. Bu ritmik dəyişikliklər iqlim şəraitinə təsir göstərir və xüsusilə buzlaqların formalaşdığı soyuq dövrlərdə özünü daha qabarıq göstərir. Məhz bu zaman Yer oxunun "yırğalanması" on minlərlə il davam edən buzlaq dövrlərini hərəkətə gətirir və bu da dəniz səviyyəsində 100 metrdən çox dalğalanmalara səbəb olur.

Keçmişdəki dəniz səviyyələri haqqında biliklər yalnız akademik deyil, həm də tətbiqi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu biliklər yer qabığının geoloji quruluş xəritələrinin dəqiqləşdirilməsinə kömək edir — xüsusilə faydalı qazıntıların hasilatı və ya ekoloji təhlükəsizlik üçün əhəmiyyətli olan qatların müəyyən edilməsində.

Məsələn, əgər məlum olsa ki, müəyyən dövrdə dəniz səviyyəsi yüksək olubsa, bu zaman mayeləri və qazları yaxşı saxlayan gil daşı qatlarının formalaşdığı ehtimal olunur. Əksinə, dəniz səviyyəsinin aşağı olduğu dövrlərdə su və ya enerji daşıyıcılarının toplanması üçün əlverişli məsaməli süxurlar, məsələn qumdaşları yaranır.

Doktor van der Meerin qeyd etdiyi kimi, bu məlumatlar yeraltı CO₂-nin təhlükəsiz şəkildə saxlanması, tullantıların basdırılması və ya yeni yataqların işlənməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yer qabığının alt qatlarının daha dəqiq xəritələri isə təmiz enerji texnologiyalarının inkişafı istiqamətində mühüm addımdır.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:250
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 14 İyul 2025 21:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanda 55 yeni peşə standartı hazırlanır

14 Noyabr 2026 11:57see319

“Ağzımızdakı dişlərin sayını da uçota alsalar yaxşı olar...” TƏKLİF

14 Noyabr 2026 12:26see307

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see303

Bakı avtobuslarında sərnişin bumu

14 Noyabr 2026 17:02see299

Gələn il qeyri dövlət müəssisələri büdcədən 130 mln. manata yaxın subsidiya alacaq

14 Noyabr 2026 18:04see299

Azərbaycandan Suriyaya nəql edilən qazın həcmi 56% artdı

14 Noyabr 2026 14:44see295

Ədalət Partiyasında şairlə səmimi görüş

14 Noyabr 2026 17:43see287

STAR neft emalı zavodu dizel yanacağı istehsalını 4 % ə yaxın artırıb

14 Noyabr 2026 17:02see283

Yuğ Teatrında Ana tamaşasının premyerası keçirilib FOTOLAR

14 Noyabr 2026 20:23see278

Avropa siyasi məkanında aparılan müzakirələrdə Azərbaycan fəal iştirak edir

14 Noyabr 2026 19:16see277

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see253

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see252

Rusların təxminən 90 faizi son üç ildə kredit götürdüyünü etiraf edib

14 Noyabr 2026 19:30see246

Ermənistanı Avropa İttifaqının tərkibində görürəm Paşinyan

14 Noyabr 2026 19:50see245

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see244

Azərbaycanda bəzi dövlət müəssisələri ləğv oluna bilər

14 Noyabr 2026 17:10see239

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see233

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see232

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see230

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see228
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri