Icma.az
close
up
RU
Dəniz səviyyəsi qəfil dəyişə bilər Alimlərdən yeni kəşf

Dəniz səviyyəsi qəfil dəyişə bilər Alimlərdən yeni kəşf

Qaynarinfo portalından əldə olunan məlumata əsasən, Icma.az xəbər verir.

İqlim dəyişikliyi səbəbilə okean qəfil irəliləyə və ya geri çəkilə bilər. Dəniz səviyyəsinin dəyişməsi Yer kürəsinin iqlimindəki dəyişikliklər, o cümlədən planetin qütb oxundakı dalğalanmalar nəticəsində çox qısa zaman ərzində baş verə bilər. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "Earth and Planetary Science Letters" jurnalında dərc olunmuş yeni bir tədqiqatda məlumat verilir.

Niderland, Böyük Britaniya və ABŞ-dan olan beynəlxalq tədqiqat qrupu dəniz səviyyəsinin son 540 milyon ildəki dinamikasını minillik dəqiqliyi ilə yenidən modelləşdirib. Bu tədqiqatın yalnız fundamental elmi deyil, həm də müasir iqtisadiyyat üçün praktik əhəmiyyəti ola bilər.

Tədqiqatın rəhbəri, doktor Daue van der Meerin sözlərinə görə, əvvəllər fosil qalıqları və çökmə süxurların təhlili əsasında dəniz səviyyəsini yalnız milyon illik intervallarla müəyyən etmək mümkün idi. İndi isə alimlər bu prosesi minillik miqyasda da təhlil edə bilirlər ki, bu da əvvəllər görünməyən qısamüddətli dalğalanmaları aşkara çıxarmağa imkan verir.

Məlum olub ki, dəniz səviyyəsi yalnız geoloji dövrlər ərzində tədricən dəyişməyib, həm də daha qısa müddətlərdə kəskin şəkildə dəyişib. Alimlər əvvəllər bu ehtimalı irəli sürsələr də, onu təsdiqləyəcək yetərli sübut yox idi. İndi isə çökmə qatlarının təhlili nəticəsində bu sürətli dəyişiklikləri yenidən canlandırmaq və onları qlobal iqlim dövrləri ilə əlaqələndirmək mümkün olub.

Tədqiqatda xüsusi diqqət Yer oxunun fırlanmasındakı dalğalanmalara yönəldilib. Bu ritmik dəyişikliklər iqlim şəraitinə təsir göstərir və xüsusilə buzlaqların formalaşdığı soyuq dövrlərdə özünü daha qabarıq göstərir. Məhz bu zaman Yer oxunun "yırğalanması" on minlərlə il davam edən buzlaq dövrlərini hərəkətə gətirir və bu da dəniz səviyyəsində 100 metrdən çox dalğalanmalara səbəb olur.

Keçmişdəki dəniz səviyyələri haqqında biliklər yalnız akademik deyil, həm də tətbiqi baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu biliklər yer qabığının geoloji quruluş xəritələrinin dəqiqləşdirilməsinə kömək edir — xüsusilə faydalı qazıntıların hasilatı və ya ekoloji təhlükəsizlik üçün əhəmiyyətli olan qatların müəyyən edilməsində.

Məsələn, əgər məlum olsa ki, müəyyən dövrdə dəniz səviyyəsi yüksək olubsa, bu zaman mayeləri və qazları yaxşı saxlayan gil daşı qatlarının formalaşdığı ehtimal olunur. Əksinə, dəniz səviyyəsinin aşağı olduğu dövrlərdə su və ya enerji daşıyıcılarının toplanması üçün əlverişli məsaməli süxurlar, məsələn qumdaşları yaranır.

Doktor van der Meerin qeyd etdiyi kimi, bu məlumatlar yeraltı CO₂-nin təhlükəsiz şəkildə saxlanması, tullantıların basdırılması və ya yeni yataqların işlənməsi üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yer qabığının alt qatlarının daha dəqiq xəritələri isə təmiz enerji texnologiyalarının inkişafı istiqamətində mühüm addımdır.

Aydın

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:259
embedMənbə:https://qaynarinfo.az
archiveBu xəbər 14 İyul 2025 21:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri