Doğulmadıqları ölkələrdən olan 300 ə yaxın oyunçu Dünya çempionatında

Dünya futbolunda tam qloballaşma...

ABŞ, Meksika və Kanadada keçirilən 23-cü Dünya çempiontının təşkilatçılar üçün indiyə qədər ən iddialı və ən gəlirli turnir olacağı gözlənilir, çünki ilk dəfə olaraq turnirdə 32 deyil, 48 komanda mübarizə aparır.

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, bu sonuncu amil artıq bir sıra əvvəlki Dünya çempionatı rekordlarının qırılmasına səbəb olub. 

Bu Dünya çempionatının ən maraqlı tərəflərindən biri də milli komandaların heyətində yer alan 289 oyunçunun öz ölkələrinin köklü sakinləri olmaması və orada doğulmamasıdır.

Futbolun qloballaşması çılğın sürət qazanır və görünür, doğulduğu yer, əsas vətəndaşlıq sənədi kimi, ən yaxşı idman yarışlarına gəldikdə getdikcə daha az əhəmiyyət kəsb edir, bunlardan biri də Dünya çempionatıdır.

ABŞ, Meksika və Kanadada keçiriləcək Dünya çempionatında iştirak edən bütün komandaların müraciətlərini təhlil etdikdən sonra, bir çox komandanın heyətində sözün əsl mənasında naturalizasiya olunmuş futbolçuların və ya öz ərazilərindən kənarda doğulub sonradan müvafiq pasportu alanların olması təəccüblüdür.

Məsələn, Mərakeş öz ölkəsindən kənarda doğulan 11 oyunçudan ibarət heyətdə meydana çıxa və onun rənglərini yalnız etnik mənsubiyyətinə görə təmsil edə bilər.

Fransa milli komandası öz sərhədlərindən kənarda doğulan bir neçə oyunçudan ibarət heyətdə Avropa qitəsində meydana çıxa bilər. Bu arada, tamamilə yeni gələn Kyurasao milli komandası, əsasən bir hissəsi olduğu Hollandiyada doğulan oyunçulardan çox asılıdır, lakin futbolda, eləcə də bir çox digər sahələrdə tam müstəqillik və özünüidarəetmə hüququna malikdir.

Konkret rəqəmlərə gəldikdə, Kyurasaonun 2026-cı il Dünya çempionatı final oyunları üçün heyətinə Hollandiyada anadan olan 25 oyunçu daxildir. Hollandiyada anadan olmayan oyunçuların sayına görə ən yüksək olan digər ölkələrə Konqo Demokratik Respublikası (20), Mərakeş (19), Bosniya və Herseqovina (17), Əlcəzair (16) və Haiti (16) daxildir.

Maraqlıdır ki, bəzi hallarda bunlar əsl super ulduzlardır. Məsələn, Türkiyə millisinin kapitanı Hakan Çalhanoğlu Almaniyada, Fransa millisinin kapitanı Maykl Olise İngiltərədə, Norveç millisinin kapitanı Erlinq Haaland da İngiltərədə, Argentina millisinin kapitanı Niko Pas isə İspaniyada anadan olub. 

İtaliya millisinin fransalı Markus Tyuram, argentinalı Giuliano Simeone və avstraliyalı Alessandro Çirkati də qeyd olunmağa layiqdir. Maraqlıdır ki, İtaliya özü vəsiqə qazana bilmədiyi üçün üçüncü Dünya Kubokunu əldən verir.

Onlara əlavə etmək üçün İtaliyada anadan olan Fransa millisindən Markus Tyuram, Argentina millisindən Çuliano Simeone və Avstraliya millisindən Alessandro Cirkati də dəyər. Üstəlik, maraqlıdır ki, İtaliya millisinin özü üçüncü dünya çempionatına vəsiqə qazana bilməyib…

"Donorluq" baxımından Fransa mübahisəsiz liderdir. Hazırda 2026-cı il Dünya çempionatında digər milli komandalar üçün mübarizə aparan 76 oyunçu yetişdirib.

Hollandiya (40) ikinci yerdədir, ardınca İngiltərə (24), Almaniya (22) isə geridədir.

Bunların əksəriyyəti oyunçular uğrunda rəqabətin o qədər güclü olduğu yüksək səviyyəli milli komandalardan gəlir ki, bir çoxları sonda bu komandalara daxil olmaq fikrindən imtina etməyə və bunun əvəzinə daha kiçik komandalarla kifayətlənməyə məcbur olurlar. Lakin, müstəmləkə keçmişinin mirası mütləq unudulmamalıdır.

Buna görə də, futbol getdikcə qloballaşan Dünya çempionatına doğru irəliləyir. Müxtəlif milli komandalar potensial olaraq yalnız öz torpaqlarında doğulan oyunçulardan daha çox istedad hovuzuna güvənə biləcəklərini anlayırlar. Bürokratik və tez-tez diplomatik maneələri aşaraq, dünyanın hər yerindəki futbol assosiasiyaları məqsədlərinə çatır və olduqca yüksək keyfiyyətli oyunçular əldə edirlər. Bu "resurs" olmasaydı, hazırkı Mərakeş, Xorvatiya və Seneqal milli komandaları, şübhəsiz ki, bu qədər rəqabətli olmazdılar.

Bundan əlavə, hər il futbolçular arasında doğulduqları ölkələri təmsil edənlərdən daha aşağı statuslu komandalarda oynamaq meyli artır. Əşrəf Hakimi və Brahim Dias İspaniyanı deyil, Mərakeşi seçiblər, Eron Uan-Bissaka isə sonda İngiltərəni deyil, Konqo Demokratik Respublikasını seçib.

Bəziləri bunun çarəsizlikdən və ən yaxşı komandalara daxil olmağın mümkünsüzlüyündən qaynaqlandığını iddia edə bilsə də, reallıq budur ki, onilliklər əvvəl bu tip oyunçular illərlə ehtiyatda qalıb, Fransa, İngiltərə və ya İspaniya kimi komandalara beynəlxalq səviyyədə bir neçə oyun və ya hətta bir neçə dəqiqə oynamaq şansı üçün çağırış gözləyirdilər.

Bu gün isə, görünür, bir dönüşün və ya köklərimizə qayıdışın başlanğıcını görürük. Bəlkə də bu, beynəlxalq futbolu həqiqətən çoxmədəniyyətli və indikindən daha rəqabətli etməyə kömək edəcək və Xorvatiyanın 2018-ci il Dünya çempionatında ikinci yeri və ya Mərakeşin 2022-ci il Dünya çempionatında dördüncü yeri tutması kimi sensasiyalar davam edəcək və tanış və adi bir şeyə çevriləcək.