Dövlətçilik tariximizin qürur salnaməsi

Bakı, 19 sentyabr, AZƏRTAC

Hər bir xalqın və dövlətin tarixində dönüş nöqtəsi olan, gələcək onillikləri, hətta əsrləri müəyyənləşdirən taleyüklü hadisələr yaşanır. Bu hadisələr təkcə siyasi xəritələri deyil, həm də milli şüuru, xalqın özünəinamını və gələcəyə baxışını kökündən dəyişir. Azərbaycan üçün XXI əsrin ilk rübü məhz belə bir tarixi zəfərlər və strateji uğurlar dövrü olub. Bu zəfərlərin məntiqi zirvəsi kimi, cari ilin “Konstitusiya və Suverenlik İli” elan edilməsi müstəqil Azərbaycan dövlətçiliyinin iki fundamental sütununun – onun hüquqi əsası olan Konstitusiyanın və əməli təminatı olan tam dövlət suverenliyinin sarsılmaz vəhdətini təcəssüm etdirir. Bu, sadəcə, rəmzi bir addım deyil, otuzillik bir mübarizənin, quruculuğun və Zəfərin hüquqi-siyasi təsdiqidir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, bu fikirlər Milli Məclisin deputatı, Qərbi Azərbaycan İcmasının İdarə Heyətinin sədri Əziz Ələkbərlinin “Dövlətçilik tariximizin qürur salnaməsi” sərlövhəli məqaləsində yer alıb.

Dövlətçiliyin hüquqi pasportu: 1995-ci il Konstitusiyası

Müstəqilliyin ilk illəri Azərbaycan üçün ağır sınaqlar dövrü idi. Bir tərəfdən Ermənistanın hərbi təcavüzü və torpaqlarımızın işğalı, digər tərəfdən ölkə daxilindəki dərin siyasi böhran, hərc-mərclik və vətəndaş müharibəsi təhlükəsi dövlətin mövcudluğunu sual altına alırdı. Bu mürəkkəb şəraitdə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin həyata keçirdiyi xilaskarlıq missiyasının əsas hədəflərindən biri dağılmaqda olan dövləti möhkəm hüquqi təməllər üzərində yenidən qurmaq idi. Bu quruculuq prosesinin ürəyi, heç şübhəsiz ki, müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyasının hazırlanması və qəbulu oldu. Aylarla davam edən gərgin işin, ən qabaqcıl beynəlxalq təcrübənin və milli dövlətçilik ənənələrinin sintezinin nəticəsi olaraq ərsəyə gələn əsas qanun 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edildi. Bu tarixi sənəd Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yeni bir səhifə açdı:

• İctimai müqavilə: Konstitusiya dövlətlə vətəndaş arasında hüquq və vəzifələri müəyyən edən bir ictimai müqavilə rolunu oynayaraq hakimiyyətin mənbəyinin Azərbaycan xalqı olduğunu bəyan etdi.

• Hüquqi dövlət təməli: O, hakimiyyət bölgüsü prinsipini, insan hüquq və azadlıqlarının aliliyini təsbit etməklə Azərbaycanın sivil, demokratik və hüquqi dövlət quruculuğu yolunu seçdiyini dünyaya nümayiş etdirdi.

• Suverenliyin bəyannaməsi: Konstitusiyanın 11-ci maddəsində “Azərbaycan Respublikasının ərazisi vahiddir, toxunulmazdır və bölünməzdir” prinsipinin təsbit olunması dövlətin suverenliyinin hüquqi çərçivəsini cızırdı.

Lakin bu ali hüquqi sənədin qəbul edildiyi dövrdə onun müddəaları, xüsusilə də ərazi bütövlüyü ilə bağlı olan maddəsi, torpaqlarımızın 20 faizinin işğal altında olması səbəbindən tam icra oluna bilmirdi. Bu, 30 ilə yaxın bir müddətdə millətimizin qanayan yarası, dövlətimizin isə qarşısında duran bir nömrəli vəzifə olaraq qaldı.

Suverenliyin bərpası: Tarixi ədalətin təntənəsi

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən məqsədyönlü siyasət – güclü iqtisadiyyatın qurulması, beynəlxalq aləmdə mövqelərin möhkəmləndirilməsi və ən əsası, müasir, qüdrətli Ordunun formalaşdırılması tarixi ədalətin bərpası üçün möhkəm zəmin yaratdı. 2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi və 2023-cü ilin sentyabr ayında cəmi 23 saat ərzində həyata keçirilən lokal antiterror tədbirləri ilə Azərbaycan öz ərazi bütövlüyünü və suverenliyini tam şəkildə bərpa etdi. Bu, sadəcə, hərbi-siyasi qələbə deyildi; bu, eyni zamanda, 1995-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyanın bütün ölkə ərazisində tam qüvvəyə minməsi demək idi. Xankəndidə, Şuşada, Laçında və azad edilmiş digər torpaqlarımızda üçrəngli bayrağımızın dalğalanması Konstitusiyanın kağız üzərindəki bəyannamədən real həyatda işləyən bir mexanizmə çevrilməsinin təcəssümü idi. Məhz bu tarixi an “Konstitusiya İli” ilə “Suverenlik İli”nin məntiqi vəhdətini şərtləndirdi.

“Konstitusiya və Suverenlik İli”nin çoxşaxəli əhəmiyyəti

Bu ilin qeyd olunması bir neçə fundamental istiqamətdə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir:

1. Hüquqi dövlət quruculuğunun məntiqi zirvəsi: Bu il Azərbaycanın otuz il ərzində keçdiyi hüquqi dövlət quruculuğu yolunun tamamlandığını simvolizə edir. Artıq ölkənin hər bir kvadratmetri dövlətin nəzarəti altındadır və Konstitusiyanın aliliyi hər yerdə təmin olunur.

2. Milli şüurda yeni mərhələ: Qalib xalq kimliyi: “Dəmir yumruq” əməliyyatları ilə qazanılan Zəfər xalqın milli birliyini və özünəinamını misilsiz dərəcədə gücləndirdi. Bu il məğlubiyyət sindromuna son qoyan, özünü qalib xalq kimi dərk edən bir millətin qürurunun ifadəsidir. Bu, şəhidlərimizin ruhuna dərin ehtiramın, qazilərimizin fədakarlığına isə əbədi minnətdarlığın təzahürüdür.

3. Gələcəyə strateji baxış və Böyük Qayıdış: Tam suverenlik, sadəcə, keçmişin səhvlərini düzəltmək deyil, həm də gələcəyə güclü addımlamaq imkanıdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən “ağıllı şəhər” və “ağıllı kənd” layihələri, yeni nəqliyyat-kommunikasiya xətlərinin çəkilməsi və Böyük Qayıdış proqramının icrası Azərbaycanın yeni, suveren inkişaf dövrünün təməl daşlarıdır. Bu il həmin quruculuq əzminin və strateji hədəflərin cəmiyyətə daha geniş çatdırılması üçün bir platformadır.

4. Beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni status: Azərbaycan artıq ərazisində “dondurulmuş münaqişə” olan bir ölkə deyil, beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərini öz gücü ilə təmin edən, regionda yeni reallıqlar yaradan və sülh gündəliyini diktə edən güclü bir aktordur. “Konstitusiya və Suverenlik İli” bu yeni statusu bütün dünyaya bəyan edən siyasi bir mesajdır.

Nəticə etibarilə, “Konstitusiya və Suverenlik İli” müstəqil Azərbaycanın keçdiyi şərəfli yolun – Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi hüquqi dövlət strategiyasından Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan tarixi Zəfərə qədər uzanan məsafənin təntənəsidir. Bu, təkcə bir ilin adı deyil, Azərbaycanın yeni əsrə tam suveren, güclü, özünə güvənən və öz gələcəyini yalnız öz iradəsi ilə müəyyən edən bir dövlət kimi qədəm qoymasının rəmzidir. Bu il gələcək nəsillərə ötürüləcək ən qiymətli mirasın – vahid və suveren Azərbaycanın qürurla qeyd edilməsi üçün tarixi bir fürsətdir.