Duz Yer kürəsində ən böyük heyvanlarının populyasiyasını məhdudlaşdırır

Beynəlxalq alimlər qrupu duzun vəhşi ot yeyənlər üçün nadir və həyati bir mənbə olduğunu aşkar edib. Məlum olub ki, ən böyük quru heyvanlarının - fillərin, zürafələrin və kərgədanların - paylanması və sıxlığı birbaşa bitki örtüyünün natrium tərkibindən asılıdır. Planetdə bitkilərin ehtiyaclarını ödəyə biləcəyi yerlərin sayı əvvəllər düşünüləndən daha azdır. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, tədqiqat "Nature Ecology & Evolution" (NE&E) jurnalında dərc edilib.

"Afrikada bitkilərdə natrium konsentrasiyası min dəfədən çox dəyişir. Bir çox bölgədə ot yeyənlər sadəcə normal qidalanmalarından lazımi miqdarda duz əldə edə bilmirlər", deyə deyə aparıcı müəllif Endryu Abraham bildirib.

Bu problem bütün ot yeyənlər üçün xarakterikdir, çünki bitkilər az və ya heç duza ehtiyac duymurlar. Lakin heyvan nə qədər böyükdürsə, onun ehtiyacı bir o qədər çoxdur və çatışmazlığı doldurmaq bir o qədər çətindir. Müstəqil metoddan istifadə edərək aparılan yeni bir araşdırma, nəhəng ot yeyən heyvanların natrium çatışmazlığına xüsusilə həssas olduğunu təsdiqləyib.

Heyvanların natrium çatışmazlığının dəqiq harada olduğunu anlamaq üçün alimlər bitki duzunun tərkibinin ətraflı xəritələrini heyvan sıxlığı məlumatları və onların nəcisindən əldə edilən məlumatlarla müqayisə ediblər. Nəcisin təhlili bədənin kifayət qədər duz qəbul edib-etmədiyini qiymətləndirməyə imkan verib. Məlum olub ki, bitki örtüyündə natrium miqdarı az olan bölgələr ekosistem məhsuldarlığına əsasən gözləniləndən xeyli az sayda iri ot yeyən heyvanların olduğu zonalarla üst-üstə düşür.

Duz çatışmazlığı həmçinin qeyri-adi heyvan davranışlarını da izah edir. Keniyada fillər natrium tərkibli minerallar üçün qidalanmaq üçün mağaralara girirlər; Konqo meşələrində çay diblərindən duzlu torpaq çıxarırlar; qorillalar ən duzlu bitkilər uğrunda yarışırlar; Kərgədanlar, zebralar və vəhşi heyvanlar Kalaharidən Masai Maraya qədər təbii duz qablarına müntəzəm olaraq baş çəkirlər. "Duz aclığı" onların miqrasiyasını və sosial qarşılıqlı əlaqələrini formalaşdıran güclü bir amildir.

Tədqiqatın nəticələri mühafizəçilər üçün həyəcanvericidir. Bir çox qoruqlar natrium səviyyəsinin aşağı olduğu ərazilərdə yerləşir. Lakin insanlar, məsələn, yolları duzlamaqla və ya su quyularından istifadə etməklə "süni duz qabları" yaradırlar. Bu, heyvanları insan məskənlərinə cəlb edir və insan-vəhşi təbiət münaqişəsini daha da şiddətləndirir.

"Əgər heyvanlar təbii mühitlərində kifayət qədər natrium ala bilmirlərsə, onu daha asan əldə edilə bilən yerlərdə - insanların yaxınlığında axtaracaqlar", deyə Abraham vurğulayıb.

Aydın