Enerji qiymətləri qalxır: Yeni bahalaşma dalğası

ABŞ-nin hərbi dəniz qüvvələrinin mühafizəsi ilə Hörmüz boğazından cəmi 22 gəmi keçib. Halbuki, hərbi əməliyyatlardan qabaq boğazdan gün ərzində 130 gəmi keçirdi. İran bombardmana cavab olaraq Küveyt, İordaniya, Qətər və Səudiyyə Ərəbistanı ərazilərində yerləşən ABŞ-nin hərbi bazalarına raket zərbələri endirib.
“The New York Times” qəzetinin məlumatına görə, zərbələrdən sonra dünya birjalarında neftin qiymətləri 5 faiz artıb. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin hesabatına əsasən, nisbi sakitlik dövründə Yaxın Şərq ölkələrindən dünya bazarına 16 milyon barel neft ixrac edilib. Yay mövsümü ilə əlaqədar olaraq bazarda neftə tələbat azalsa da qiymətlər yüksəlib. Lakin hələlik bir barel neftin qiyməti 100 dollara çatmayıb. ABŞ və Avropa ölkələrində benzinin qiyməti hərbi əməliyyatlardan əvvəlki dövrlə müqayisədə 30 faiz artıb. Buna görə də ABŞ hərbi əməliyyatları davam etdirmək istəmir. Lakin məqsədlərinə də nail ola bilmir və vəziyyət gərgin olaraq qalır.
Körfəzdə gərginliyin artması ilə əlaqədar olaraq bu gün “Brent” markalı neftin 1 barelinin qiyməti 79, “Light” neftinin 75, “Azeri Light” neftinin 1 barelinin qiyməti isə 85 dollara civarındadır. Ötən həftə ilə müqayisədə qiymətlərdə 5 faiz artım müşahidə edilir.
Hazırda dünya enerji bazarında yeni qiymət artımı dalğasının başlanması gözlənilir. “Fortune” nəşri mütəxəssislərinin rəyinə istinadla yazır ki, neft qiymətləri 90 dollara kimi yüksələ bilər. Bunun birinci səbəbi Hörmüz boğazındakı gərginliyin bazarın təchizatına mənfi təsiridir, ikincisi isə dünya neft ehtiyatlarının sürətlə azalmasıdır. Həmçinin İranın dünya bazarına neft ixrac etməsinə tətbiq olunan qadağa və avqust ayının sonunda Çinin qışa hazırlıqla əlaqədar iri həcmdə neft almağa başlaması da səbəblərdəndir. Bütün bu amillər bazarda tələb və təklif tarazlığını pozur.
Lakin neft qiymətlərinin artması ABŞ-nin özündə də problemlər meydana çıxarır. Ölkədə yanacağın qiyməti bahalaşır ki, bu da digər istehlak mallarının və xidmətlərin qiymətlərinin artmasına gətirib çıxarır. İndi vəziyyətdə isə qiymət artımı noyabrda Konqresə keçiriləcək aralıq seçkilərində Prezident Donald Trampın “respublikaçılar” partiyasının xeyrinə işləmir. Odur ki, rəsmi Vaşinqton vəziyyətin daha da gərginləşməsini və Hörmüz boğazının uzun müddət bağlı qalmasını istəmir, vəziyyəti düzəltməyə cəhd edir. Bu cəhdin nə ilə nəticələnəcəyini isə zaman göstərəcək.