Ərdoğanın “Kürd açılımı” siyasəti problemin həllinə yox, özünə səs almağa hesablanıb RAUF MİRQƏDİROV

Son zamanlar Türkiyədə “Kürd açılımı” məsələsi yenidən gündəmə gəlib.

Məlumdur ki, illər əvvəl zaman-zaman baş verən bu açılıma qarşı Türk milliyyətçiləri etiraz aksiyaları ilə də cavab verib.

Məsələn, Ankara, Konya, Yalova, Edirnə və Çanaqqalada milliyyətçilər 2009-cu ildə açılıma qarşı olaraq ayağa qalxmışdılar.

Hazırda gedən proseslərə etiraz kütləvi ayağa qalxmaqla olmasa da, müzakirə səviyyəsində etiraz müşahidə olur. Yəni, cəmiyyətdə hələ də narazılıqların olduğu məlumdur.

Türkiyə prezidenti Ərdoğanın bu dəfəki siyasəti isə fərqlidir.

O, elə əvvəlki etirazları nəzərə alaraq, danışıqlar prosesinə MHP lideri Dövlət Baxçalı vasitəsilə qoşulub.

Hazırdan İmralı həbsxanasinda cəza çəkən PKK terror təşkilatının lideri Abdullah Öcalanla danışıqlar aparılıb.

Kürdlərin DEM partiyası rəhbərliyi MHP lideri ilə görüşlər keçirib.

Ümumi olaraq proseslərin müsbət olduğu bildirilsə də, hələlik yekun nəticə yoxdur.

Lakin müsbət deyilən danışıqlara münasibətlər də birmənalı deyil.

Yaxşı, Öcalan dəstək verib və PKK-ya təslim olmağı çağırış edərsə, bu, müsbət nəticə verəcəkmi? Bu qədər zamandır həbsdə olan Öcalanın PKK-ya təsir gücü də azalıb. Üstəlik, nəzərə almaq lazımdır ki, PKK çox həssasdır və belə olduğu halda belə daxildə buna qarşı çıxan qruplar ola bilər.

Ərdoğanın bu siyasəti konkret olaraq nəyə hesablanıb? Birmənalı olmayan fikirlərdən biri də budur ki, Ərdoğanın bu danışıqlara qarşıdakı seçkilərə görə getdiyi bildirilir.

Bu barədə açıqlamasında Gununsesi.info-ya danışan siyasi şərhçi Rauf Mirqədirov hesab edir ki, əslində, məsələ bəyənatlarda deyildiyindən ibarət deyil, konkret həll modeli qoyulmalıdır.

“Kürdlər olan yerlərdə Ərdoğan CHP-yə uduzub. Haradakı özləri uda bilmirlər, səsləri verirlər CHP-yə. Məsələn, bələdiyyə seçkilərindəki kimi. Bilirlər ki, CHP onların tərəfdarı deyil. Məlumdur, Ərdoğan yenə də Öcalan, PKK ilə danışıqlara başlayıb. Baxçəlini də bilərəkdən bu məsələdə qabağa verdi. Çünki cəmiyyətdə kəskin reaksiya istəmirdi. Kürdlər az deyil, haradasa əhalinin 10 faizindən çoxunu təşkil edirlər. Parlamentə keçid də 10 faizdir. Ərdoğana qədər onlar heç vaxt Parlamentdə partiya kimi keçə bilməmişdilər, buna əvvəlki hakimiyyətlər imkan vermirdilər. İndi yenə də onların səsini seçkiləri udmaq üçün qaytarmaq istəyir. 10 faiz böyükdür axı. Hamısı səs verməsə də, 5-6 faiz versə belə böyük bir şeydir. Lakin hələlik gedişat göstərir ki, danışıqlar uğurlu deyil. İlk öncə Öcalanın azadlığa buraxılması məsələsi var. İkincisi, anlamaq lazımdır ki, o, bir dəfə bunları aldadıb. Öcalan 20 ildən çoxdur ki, türmədədir və PKK-ya təsir imkanları çox aşağı səviyyədədir. Onun təslim olun deməsi ilə deyil. Ümumiyyətlə, problem odur ki, problemin özünün həlli modeli yoxdur. Dildə “kürdlər bizim qardaşımızdır” demək olar, amma hazırda Kürd problemi çox ciddi məsələdir. Nəzərə alsaq ki, Türkiyə iqtisadi baxımından da hazırda güclü deyil, onlara iqtisadi baxımından da yaxşı həyat vəd edə bilməyəcək. Bu mexanizm işləməyəcək. Lap mədəni muxtariyyət məsələləri də. Məsələn, öz dilinizdə oxuyun, öyrənin filan. Bələdiyyə səviyyəsində imkanlar. Hətta bu səviyyədə tədbirləri həyata keçirmək üçün belə çox böyük vəsaitlər lazımdır. Kürdlərin yaşadığı regionlar ən kasıb regionlardır. “Qardaşıq, bir millətik, dövlətik” artıq keçmir. Problemin özü qalacaq, Öcalan olmayacaq, bir başqası olacaq. Hazırda bunun həll edilməsi üçün ciddi bir şey görmürəm. Yenə də yaxşıdır ki, barışmaz mövqedən danışıqlara getmək nəsə vəd edir. Nələrəsə ümid ola bilər”, -deyə o, bildirib.

Orxan Saffari

Gununsesi.info