Icma.az
close
up
RU
Ermənilərdən yeni HEYRƏTAMİZ uydurma Bakıdan ŞİLLƏ kimi CAVAB

Ermənilərdən yeni HEYRƏTAMİZ uydurma Bakıdan ŞİLLƏ kimi CAVAB

Icma.az, Moderator.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Erməni saxtakarlıqları və tarixi özününküləşdirmə cəhdləri səngimir. Belə ki, bu dəfə də Ermənistan və Polşadan olan arxeoloqların guya “Ararat” vadisi hövzəsində qədim suvarma sistemləri aşkar etməsi barədə məlumat yayılıb.

Məlumatda iddia olunur ki, qədim Argiştixinili şəhəri yaxınlığında 2700 ildən çox yaşı olan nəhəng su idarəetmə və suvarma infrastrukturu aşkarlanıb. Bildirilir ki, bu “kəşf” Varşava Universiteti ilə Ermənistan Milli Elmlər Akademiyasının tədqiqatçıları tərəfindən peyk görüntüləri, tarixi hava fotoşəkilləri və digər müasir texnologiyaların köməyi ilə edilib.

Araşdırmanın eramızdan əvvəl VIII əsrdə Urartu hökmdarı I Argişti tərəfindən salındığı bildirilən Argiştixinili şəhəri ətrafında aparıldığı qeyd olunur. Tədqiqatçılar landşaft boyunca 1000 kilometrdən artıq su təsərrüfatı izlərinin aşkar edildiyini, bunların arasında qədim kanalların, çay yataqlarının və müasir suvarma sistemlərinin olduğunu bildirirlər.

Lakin burada ortaya bir sıra suallar çıxır. Əvvəla, 2700 il əvvəl indiki Ermənistan ərazisində hansı Ermənistan dövləti mövcud idi ki, bu irs “Ermənistanın qədim suvarma sistemi” kimi təqdim olunur? Həmin dövrdə bölgədə Urartu dövləti mövcud idi və tarixçilərin hamısı qətiyyətlə Urartunun ermənilərə dəxliliyi olmadığını deyir.

Bəs urartulular kim idi, hansı mədəniyyətin varisləri və daşıyıcıları idilər?

Van gölü hövzəsində Urartu abidələrini uzun illər tədqiq edən tanınmış türk arxeoloqu Afif Erzenin “Doğu Anadolu və urartular” əsərində urartuluların mənşəyi və erməni xalqından fərqli etnik mənsubiyyətə malik olmalarından bəhs edilir. O, arxeoloji materiallarla yanaşı, Aşşur mixiyazılı mənbələrinə və linqvistik dəlillərə istinad edərək yazır: “Urartu dilinin nə Sami, nə də Hind-Avropa dili olmayıb, asiatik bir dil olan Hurri dili ilə morfoloji, fonoloji, sintaksis və lüğət tərkibinə görə qohumluq əlaqəsinin varlığı bir çox tədqiqatçılar tərəfindən sübut olunub”.

A. Erzen Hurri və Urartu tayfalarının Kür-Araz mədəniyyətinin varisləri olduğunu qeyd edir. Beləliklə, aydın olur ki, erkən Urartu mədəniyyəti Azərbaycan ərazisində formalaşmış Kür-Araz mədəniyyətinin davamı olub. Həmçinin, alman diplomatı, şərqşünası və linqvisti Andreas David Mordtmann 1872 və 1877-ci illərdə çap olunmuş iki iri həcmli məqaləsində Urartu dilinin erməni dili ilə qohumluq əlaqəsini iddia etməyin tamamilə yanlış olduğunu sübut edib.

Ermənilərin urartulularla eyni dövrdə Şərqi Anadoluda yaşamadığını e.ə. V əsrdə yaşamış qədim yunan tarixçisi Herodotun “Tarix” əsərində verdiyi məlumat bir daha təsdiq edir. Herodot yazır ki, ermənilər Kiçik Asiyanın qərbində yerləşən Friqiyadan gələn köçkünlər idilər: “Ἀρμένιοι δὲ κατά περ Φρύγες ἐσεσάχατο, ἐόντες Φρυγῶν ἄποικοι.” (Herodotus. Histories., VII, 73.1).

İkincisi, haqqında danışılan Argiştixinili şəhəri nədir və harada yerləşib? Tarixi mənbələrə görə, Argiştixinili Urartu hökmdarı I Argiştinin adı ilə bağlı olan şəhərdir. Şəhərin adı da məhz Urartu hökmdarının adından götürülüb. Bu adın erməni mənşəli olması barədə heç bir elmi əsaslandırılmış fakt mövcud deyil.

Üçüncüsü, suvarma sistemlərinin mövcudluğu hansısa xalqın və ya dövlətin həmin ərazidə min illər boyu dəyişmədən yaşadığını sübut etmir. Bu baxımdan ortaya haqlı sual çıxır: söhbət Urartu irsinin öyrənilməsindən gedir, yoxsa növbəti dəfə qədim tarixdən istifadə etməklə müasir siyasi iddiaların əsaslandırılmasına cəhd göstərilir?

Mövzu ilə bağlı tarix üzrə elmlər doktoru, professor Tofiq Mustafazadə Musavat.com-a danışıb: "Suvarma bizim eradan əvvəl IV minillikdə Mesopotamiyada olub. Ora da Urartu ərazisi deyil. Ermənilərin urartulara heç bir dəxli yoxdur. Urartulara daha yaxın olanlar gürcülər və onlara qohum xalqlardır. Ermənilər isə sonradan gəliblər. Onların mənşəyi hind-Avropa xalqları ilə bağlıdır. Əvvəl Van gölü ətrafına gəliblər, daha sonra isə tədricən indiki Ermənistan ərazisinə köçüblər. Bu proses uzun müddət davam edib. Bura isə əvvəllər Azərbaycan torpaqları olub. Orada əvvəl Urartu, daha sonra isə Albaniya mövcud olub.

Orada bəzi vilayət və ərazi adları olub, bəli, Urartu dövrünə aid adlar var. Amma onların ermənilərlə heç bir əlaqəsi olmayıb. Argişti də erməni adı deyil. Bu ad Urartu çarlarından birinin adıdır. Ola bilsin ki, çarın adı ilə hansısa ərazi Argişti adlandırılıb. Amma qeyd etdiyim kimi, bütün bunların ermənilərə heç bir aidiyyəti yoxdur".

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:161
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 01 İyul 2026 13:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri