Ermənstan hakimiyyətinin qeyri səmimi mövqeyi sülhə zərbədir

Həqiqət Hacıyeva
ADU-nun Təhsildə xarici dillər kafedrasının müdiri,
Qərbi Azərbaycan İcmasının Çəmbərək rayon Ziyalılar
Şurası üzrə məsul şəxs,
filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent
Son günlər Ermənistan tərəfindən Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur bölgələrinə səfər edən xarici diplomatlarla bağlı səsləndirilən fikirlər bir ziyalı və Azərbaycan vətəndaşı kimi məni ciddi şəkildə düşündürür. Azərbaycan öz suveren ərazisində quruculuq və bərpa işləri aparır, xarici diplomatları bu ərazilərə dəvət edir, onları burada gedən proseslərlə tanış edir.
Belə bir səfərin Ermənistanda narazılıq doğurması isə istər-istəməz sual yaradır: Əgər həqiqətən sülhdən, qarşılıqlı etimaddan və yeni münasibətlərdən danışırıqsa, Azərbaycanın öz ərazisində həyata keçirdiyi tədbirlər niyə narahatlıq doğurur. Sülh yalnız sənədlə və siyasi bəyanatla yaranmır. Sülh qarşı tərəfin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə, tarixinə və milli-mədəni dəyərlərinə hörmətlə başlayır. Məni düşündürən digər mühüm məsələ isə mədəni irsə münasibətdə ədalət və obyektivlik məsələsidir.
Ermənistan tərəfi Qarabağdakı erməni mədəni irsinin qorunmasını tələb edir. Bu tələbə prinsip etibarilə insan və mədəniyyətə hörmət baxımından yanaşmaq olar. Lakin eyni həssaslıq Azərbaycanın tarixi irsinə münasibətdə də göstərilməlidir.
Qərbi Azərbaycanda əsrlər boyu yaşamış azərbaycanlıların yaratdığı məscidlər, qəbiristanlıqlar, yaşayış məskənləri, tarixi tikililər, toponimlər və digər mədəni izlər də tarixin ayrılmaz hissəsidir. Mədəni irs milliyyət seçmir. Tarix siyasi sərhədlərlə dəyişmir. Daş kitabələr, qəbir daşları və qədim tikililər öz tarixini danışır.
Bir ziyalı kimi hesab edirəm ki, hər bir xalq öz tarixinə və mədəni irsinə sahib çıxmalıdır. Amma bu, başqasının irsini inkar etmək hesabına olmamalıdır. Əksinə, öz mədəniyyətinə hörmət edən insan başqasının mədəniyyətinə də hörmət etməyi bacarmalıdır.Ona görə də Ermənistan tərəfinin son reaksiyalarına etirazımı bildirməklə yanaşı, bir prinsipin xüsusilə vurğulanmasını vacib sayıram:Qarşılıqlı münasibətlərdə ikili standartlara yol verilməməlidir.
Əgər mədəni irsin qorunması vacibdirsə, bu prinsip bütün xalqlar üçün eyni olmalıdır. Əgər tarixi yaddaşın qorunmasından danışırıqsa, Azərbaycan xalqının Qərbi Azərbaycandakı tarixi yaddaşı da nəzərə alınmalıdır. Əgər sülh istəyiriksə, qarşı tərəfin də tarixini və ağrılarını eşitməyi bacarmalıyıq.
Mən bunu bir siyasətçi kimi deyil, bir ziyalı, bir müəllim və Azərbaycan vətəndaşı kimi deyirəm: Biz düşmənçilik istəmirik. Biz yeni qarşıdurmalar istəmirik. Biz regionda davamlı sülh və normal qonşuluq münasibətlərinin qurulmasını istəyirik. Amma davamlı sülh üçün səmimiyyət lazımdır.
Səmimiyyət üçün qarşılıqlı hörmət lazımdır.Qarşılıqlı hörmət üçün isə tarixi həqiqətlərə obyektiv yanaşmaq lazımdır. Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşı unudulmayacaq. Qərbi Azərbaycanın mədəni irsi də unudulmayacaq.
Tarixi dəyişmək mümkün deyil. Yaddaşı silmək mümkün deyil. Həqiqəti susdurmaq isə heç vaxt mümkün olmayıb. Bizim istəyimiz qarşıdurma deyil ədalətli münasibət və tarixi həqiqət əsasında sülhdür. Həqiqi sülh isə yalnız o zaman möhkəm olar ki, tərəflər keçmişi öz maraqlarına uyğun seçərək deyil, bütün mürəkkəbliyi ilə qəbul etməyi bacarsınlar.