Faizlə ölçülən sülh: Moskvanın hesabı, Kiyevin şərtləri

Son günlər Rusiya və Ukrayna arasında mümkün sülh razılaşması ilə bağlı yayılan məlumatlar beynəlxalq gündəmdə ciddi müzakirələrə səbəb olub. Xüsusilə 20 maddəlik sülh planının böyük ölçüdə razılaşdırıldığı və danışıqlarda irəliləyiş olduğu iddiaları diqqət çəkir.

Lakin müharibənin gedişatı, cəbhədəki vəziyyət və böyük güclərin maraqları fonunda bu məlumatların nə dərəcədə real olduğu sual doğurur.

Mövzu iıə bağlı Bakıvaxtı.az-a danışan politoloq Züriyə Qarayeva bildirib ki, bu cür açıqlamalar ilk növbədə siyasi siqnal xarakteri daşıyır. Rusiya uzunmüddətli müharibənin iqtisadi və hərbi yükünü hiss edir və bu yük diplomatik ritorikada da özünü göstərir. Onun sözlərinə görə, sülh istəyi real ola bilər, amma bu, Moskvanın öz şərtlərini legitimləşdirmək cəhdi ilə müşayiət olunur. Rusiya üçün əsas məsələ masada qazandığını sahədə itirməməkdir. Ona görə də sülh mesajları daha çox mövcud mövqelərin tanınmasına hesablanıb. Bu mərhələdə tam kompromisdən danışmaq hələ tezdir.

Bildirilir ki, 20 maddəlik sülh planının 90 faizi razılaşdırılıb. Bunun nə dərəcədə inandırıcı olub-olmadığına gəlincə, müsahibimiz bildirib ki, faizlərlə ifadə olunan razılaşmalar diplomatiyada çox vaxt nisbi anlayışdır. Dediyinə görə, rexniki və ikinci dərəcəli maddələr üzrə razılıq əldə etmək mümkündür, amma əsas siyasi məsələlər həlledici rol oynayır:

“Ərazi məsələsi, təhlükəsizlik zəmanətləri və beynəlxalq hüquqi status kimi mövzular razılaşdırılmadan sənədin dəyəri olmur. Bu səbəbdən 90 faiz iddiası daha çox müsbət fon yaratmaq məqsədi daşıyır. Əsas maddələrdə razılaşma yoxdursa, proses formal qalır. Real sülh üçün siyasi iradə hələ tam formalaşmayıb”.

Züriyə Qarayeva: Həqiqi razılaşma üçün sahədə balansın dəyişməsi gözlənilir

“Ukraynanın danışıqlarda əldə edilən irəliləyişi kiçildiyi iddiası nə deməkdir” sualını cavablandıran Z.Qarayevanın dediyinə görə, bu, Kiyevin mövcud təklifləri öz maraqlarına uyğun görmədiyini göstərir. Ukrayna üçün sülh yalnız atəşkəs demək deyil, həm də təhlükəsizlik zəmanətləri və suverenlik məsələsidir. Kiyev Qərbin dəstəyinə arxalanaraq mövqeyini qorumağa çalışır. Danışıqlarda irəliləyişin kiçildilməsi əslində qarşı tərəfə təzyiq alətidir. Bu, həm daxili auditoriyaya, həm də müttəfiqlərə mesajdır. Ukrayna güzəştə getməyə tələsmədiyini nümayiş etdirir.

Həmsöhbətimiz qeyd edib ki, bu prosesdə Qərb açıq şəkildə masanın bir tərəfindədir, amma birbaşa danışıqların iştirakçısı kimi görünmək istəmir. ABŞ üçün əsas məsələ Rusiyanın strateji zəifləməsinin davam etməsidir.

“Eyni zamanda müharibənin nəzarətsiz eskalasiyası da Vaşinqton üçün risklidir. Buna görə sülh mesajları diqqətlə izlənilir, amma təşviq edilmir. Qərb bu mərhələdə danışıqları vaxt qazandıran mexanizm kimi görür. Həqiqi razılaşma üçün isə sahədə balansın dəyişməsi gözlənilir”, - deyə Züriyə Qarayeva qeyd edib.

Zülfü Məmmədov