Foreign Affairs: Çin özünü səhv təqdim edir...

...Çin liderləri ölkənin artan problemlərini - iqtisadi artımın yavaşlamasından tutmuş demoqrafik böhrana və texnoloji asılılığa qədər getdikcə daha çox etiraf edirlər.

Lakin, Qərb analitikləri hesab edirlər ki, Pekin bu çətinliklərin əsas səbəblərini etiraf etmək istəmir və mənbələrdən daha çox nəticələrini həll etməyə üstünlük verir.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, bu barədə Foreign Affairs jurnalı yazır.

Son illərdə Çin hakimiyyəti daşınmaz əmlak böhranını, artan regional borcları, qocalmış əhalini və xarici texnoloji məhdudiyyətlərə qarşı həssaslığı açıq şəkildə müzakirə edib. Bu çətinlikləri həll etmək üçün Pekin subsidiyaları artırır, strateji sənaye sahələrini dəstəkləyir, istehlakı stimullaşdırır və maliyyə sistemini sabitləşdirməyə çalışır.

Buna baxmayaraq, tənqidçilər hesab edirlər ki, tədbirlərin əksəriyyəti kosmetik olaraq qalır.

Struktur problemləri - dövlətin iqtisadiyyatda artan rolu, gücün cəmləşməsi, məhdud rəqabət və siyasi sistem daxilində zəif geribildirim dövrələrini müzakirə etmək əvəzinə, rəsmi ritorika çətinlikləri xarici təzyiq və ya müvəqqəti inkişaf balanssızlığı ilə əlaqələndirir.

Ekspertlər hesab edirlər ki, bu yanaşma həqiqi islahat potensialını məhdudlaşdırır.

Məsələn, hakimiyyət zəif daxili tələbi etiraf edir, lakin artan ev təsərrüfatlarının gəlirlərinin avtomatik olaraq ardınca gedəcəyini gözləyərək istehsalın genişləndirilməsinə etibar etməyə davam edir.

Həddindən artıq istehsal, borc və texnoloji gerilik problemləri də oxşar şəkildə həll olunur.

Tədqiqatın müəllifləri 19-cu əsrin sonlarında Britaniya İmperiyası və Brejnev dövrünün sonlarında Sovet İttifaqı ilə tarixi paralellər aparırlar.

Hər iki halda rəhbərlik problemləri qəbul etsə də, fundamental idarəetmə prinsiplərini yenidən nəzərdən keçirməkdən çəkinib ki, bu da nəticədə daxili ziddiyyətlərin toplanmasını sürətləndirib.

Eyni zamanda, ekspertlər Çində qaçılmaz böhran proqnozlaşdırmırlar. Ən çox ehtimal olunan ssenari aşağı artım templərinə uyğunlaşmanın uzun bir dövrü, dövlət nəzarətinin artırılması və təhlükəsizliyin iqtisadi səmərəlilikdən üstün tutulmasıdır.

ABŞ və Avropa üçün təkcə Çinin faktiki zəifliklərini deyil, həm də Çin rəhbərliyinin özünün onları necə qəbul etdiyini anlamaq vacibdir.

Analitiklərin fikrincə, bu, Çin siyasətinin gələcək kursunu və qarşıdakı onilliklərdə qlobal rəqabətin təbiətini müəyyən edəcək.

Əli Babayev