Gələcəkdə gənc nəsil azalacaq Deputat

10-15 ildən sonra əmək bazarında ciddi çatışmazlıq yarana bilər

Əhliman Əmiraslanov: “Onkoloji xəstələrin sığorta xidmətinə daxil edilməməsi ciddi problemdir”

"İnkişaf etmiş ölkələrdə uşaq doğumu azalır, yaşlı insanların sayı artır". Bunu Milli Məclisin Əmək və sosial siyasət komitəsinin sədri Musa Quliyev Milli Məclisdə büdcə zərfinin müzakirəsi zamanı deyib. O qeyd edib ki, yaşlı insanların sayının artması ilə yanaşı, sosial büdcənin sosial yükü də artır: 

"Eyni zamanda, 10-15 ildən sonra əmək bazarında müəyyən problemlərin ola biləcəyi gözlənilir. Biz gələcəkdə əmək bazarının daha da fəal olması üçün, sosial xərclərin artırılan istiqamətdə xərclənməsi üçün indidən inkişafla bağlı dövlət proqramı qəbul etməliyik ki, yaxın 10-15 ildən sonra çox ciddi bir insan potensialının, xüsusən, gənc nəslin sayının azalması ilə bağlı problemlə üzləşməyək".

"Bu dəyişikliklər cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmır"

Millət vəkili Əli Məsimli iqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsinin iclasında deyib ki, Vergi Məcəlləsində edilən dəyişikliklərin köklü şəkildə əsaslandırılması əhəmiyyətlidir. Deputat qeyd edib ki, Vergi Məcəlləsində edilən dəyişikliklər xüsusi aktuallıq kəsb edir: “Məcəllədə bütün sahələri əhatə edən dəyişikliklər nəzərdə tutulur və bu, cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmır. Bunun üçün dəyişikliklərin köklü şəkildə əsaslandırılması əhəmiyyətlidir”. 

Milli Məclisin Səhiyyə komitəsinin sədri Əhliman Əmiraslanov deyib ki, 2026-cı ildə səhiyyə xərcləri 2 milyard manata çatdırılacaq: “Müqayisə üçün deyim ki, 5 il bundan öncə bu xərclər 8 milyon təşkil edirdi. Əminəm ki, gələcəkdə bütün səhiyyə xidmətləri icbari tibbi sığortaya cəlb ediləcək”. Komitə sədri deyib ki, əhaliyə göstərilən ilkin tibbi xidmətin keyfiyyətinin aşağı olması problem olaraq qalır: “Bu, xüsusilə bölgələrdə və regionlarda ciddi problemdir". O qeyd edib ki, bölgələrdə olan tibb məntəqələri ya yararsız vəziyyətdədir, yaxud da ümumiyyətlə tibb məntəqəsi yoxdur. “Bununla bağlı ötən sessiya müddətində dinləmə keçirərək bir pilot rayon da müəyyən edildi. Lakin bu istiqamətdə işlər getsə də, uğurlu nəticə görmürük. Odur ki, növbəti illərdə bu sahəyə diqqət yetirməliyik”.

Komitə sədri eyni zamanda onkoloji xəstələrin icbari tibbi sığorta xidmətinə daxil edilməməsindən şikayətlənib: “Büdcədən ayrılan vəsaitlə isə onkoloji xəstələrin effektli müalicəsində ciddi problemlər yaranır. Bəzi onkoloji dərman prepartları var ki, onlar çox bahadır. Həmin preparatların lazımi miqdarda alınıb ölkəyə gətirilməsində çətinliklər var. Bu preparatlar olmadan onkoloji xəstələrin effektiv müalicəsini təmin etmək mümkün deyil. Həmin dərmanların alınıb ölkəyə gətirilməsinə əlavə vəsait ayrılmalıdır. Eyni zamanda digər məsələ isə onkoloji xəstələrin icbari tibbi sığorta xidmətinə salınması ilə bağlıdır”.

"300-dən çox qaraciyər və böyrək transplantasiyası dövlət hesabına həyata keçirilib"

Parlamentin Səhiyyə komitəsinin sədr müavini Rəşad Mahmudov bildirib ki, Azərbaycanda ötən il 300-dən çox qaraciyər və böyrək transplantasiyası dövlət hesabına həyata keçirilib. O qeyd edib ki, ürək köçürülməsi əməliyyatı qeyd edilən transplantasiya əməliyyatlarından daha ucuz başa gəlir: "Ona görə, hesab edirəm, ürək köçürülməsi əməliyyatlarının da bir hissəsi dövlət hesabına qarşılana bilər. Daha 10 əməliyyatın dövlət proqramına salınması nəzərə alına bilər".

Deputat Naqif Həmzəyev bölgələrdə də sahibsiz heyvanlar üçün sığınacaqların tikilməsini və peyvənd edilməsini təklif edib. O qeyd edib ki, Bakıda bununla bağlı məsələ həll edilib: “Bölgələrdə isə problem qalmaqdadır. Hesab edirəm ki, bölgələrdə sahibsiz heyvanlar üçün sığınacaqların tikilməsi və bu heyvanların peyvənd edilməsi dövlət hesabına həyata keçirilsə, yaxşı olar”.

Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, energetika və ekologiya komitəsinin sədri Sadiq Qurbanov deyib ki, Azərbaycan son əsrdə orta illik temperaturun 0,4-1,3°C artması, quraqlıq dövrlərinin 34 faiz çoxalması və tozlu hava hadisələrinin beş dəfə artması ilə xarakterizə olunan iqlim transformasiyası ilə üzləşib. Onun sözlərinə görə, Bakı və Sumqayıt kimi sənaye şəhərlərində hava çirklənməsinin 70-75 faizinin nəqliyyat emissiyalarından qaynaqlanması ekoloji idarəetmədə yeni yanaşmaların tətbiqini zəruri edir: "Bu baxımdan elektrikli nəqliyyat vasitələrinin stimullaşdırılması, bərpa olunan enerji mənbələrinin inteqrasiyası və regional hava monitorinq sistemlərinin gücləndirilməsi əsas prioritetlər kimi müəyyən edilir. İqlim dəyişikliyinə uyğunlaşma siyasəti çərçivəsində “quraqlıq indeksi”nin bölgə üzrə izlənməsi və səhralaşma risk xəritələrinin hazırlanması elmi əsaslı qərarların qəbulunu asanlaşdıracaq". 

"2024-cü ildə ölkədə 4,365 milyon ton tullantı yaranıb"

Tullantıların idarə edilməsi və dövri iqtisadiyyatın inkişafına toxunan komitə sədri deyib ki, 2024-cü ildə ölkədə 4,365 milyon ton tullantı yaranıb və bunun 69 faizi bərk məişət tullantılarından ibarət olub: “Həmin resurslardan 232,5 milyon kVt/saat elektrik enerjisi istehsal olunub. Bu göstərici dövri iqtisadiyyat modelinə keçidin ilkin nəticələrini əks etdirir. Lakin tullantıların cəmi 19 faizi enerji istehsalında və ya təkrar istifadədə iştirak edir ki, bu da Avropa İttifaqı və həmçinin qardaş Türkiyənin göstəricilərindən əhəmiyyətli dərəcədə aşağıdır. Belə şəraitdə ölkədə tullantıların idarə olunmasına sistemli yanaşmanın tətbiqi, regional emal müəssisələrinin yaradılması və mövcud infrastrukturun müasirləşdirilməsi, bərpa texnologiyalarının tətbiqi, maliyyə və investisiya modellərinin, o cümlədən dövlət-özəl tərəfdaşlığı (PPP) mexanizmlərinin genişləndirilməsi, ictimai maarifləndirmə tədbirlərinin həyata keçirilməsi məqsədəuyğundur”. 

Deputat Azər Badamov deyib ki, Vergi Məcəlləsi ölkədə iqtisadi siyasətin uğurla aparılmasında və dövlət büdcəsinin gəlirlərinin formalaşdırılmasında həlledici rol oynayan sənəddir: "Qanun layihəsində 45 maddə üzrə 145 dəyişiklik təklif olunur. Təklif olunan dəyişikliklər çox geniş spektrlidir və müxtəlif sahələri əhatə edir. Vergi yükünün yüngülləşdirilməsinə hesablanıb. Bəzi sahələr üzrə güzəştlərin tətbiq olunma müddətlərinin başa çatması bəzi hallarda vergilərin tətbiqi ilə bağlı əsassız fikirlər formalaşdırır. Əslində, bu, qanunvericiliyin əvvəlki qayda ilə tətbiqinin davamı deməkdir. Amma burada da humanist yanaşmalar mövcuddur. Yəni qanunun tələbləri tam şəkildə qüvvəyə minmir. Bunu diferensial qaydada yenidən vergiyə adaptasiya olunması üçün müəyyən müddətin verilməsi ilə güzəştlərin ləğvi kimi də başa düşmək olar. Dəyişikliklərdə həm də yeni güzəştlərin tətbiqi nəzərdə tutulur".

İsmayıl