Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Gələcəyin xəritəsini çəkən filosof O, KQB agenti idi?

Gələcəyin xəritəsini çəkən filosof O, KQB agenti idi?

Icma.az, Kulis.az saytına istinadən bildirir.

Kulis.az görkəmli polyak yazıçı, filosof və futuroloq Stanislav Lem haqqında materialı təqdim edir.

1921-ci ildə Lvovda imkanlı bir həkim ailəsində doğulan polyak yəhudisi Stanislavın uşaqlığı kitablar və laboratoriya şüşələri arasında keçmişdi. Atasının yolunu davam etdirib tibb təhsili alarkən İkinci Dünya müharibəsinin başlaması onun taleyini alt-üst etdi. Nasist işğalı dövründə yəhudi köklərinə görə hər an ölüm biletini ala bilərdi. Saxta sənədlərlə avtomobil mexaniki işləyərək, sabotaj qruplarına kömək edərək sağ qaldı.

Müharibə Lemə bir şeyi çox yaxşı öyrətdi: insan təbiətinin vəhşiliyini və təsadüflərin həyatdakı mütləq rolunu. Bu travma və reallıq hissi onun sonrakı bütün əsərlərində özünü büruzə verəcəkdi. Müharibədən sonra Krakova köçən Lem tibb təhsilini bitirsə də, həkimlik etmək istəmədi. Çünki onun diaqnoz qoymaq istədiyi xəstə fərdlər deyil, bütövlükdə bəşəriyyət idi.

Lem yaradıcılığının şah əsəri şübhəsiz ki, "Solyaris" romanıdır. Bu əsər insanın yad sivilizasiyalarla əlaqə qurmaq cəhdinin və bu cəhdin iflasının fəlsəfi manifestidir. Solaris planetindəki canlı, düşünən okean insanlarla ünsiyyətə girmir, sadəcə onların şüuraltındakı ən ağrılı, ən gizli xatirələrini maddi formaya salıb qarşılarına çıxarır.

"Biz kosmosu fəth etmək istəyirik, amma əslində, sadəcə Yer kürəsini onun sərhədlərinə qədər genişləndirmək niyyətindəyik. Bizə başqa dünyalar lazım deyil, bizə öz əksimiz lazımdır." — "Solaris"

Lem bizə deyirdi: Biz hələ öz daxilimizdəki qaranlığı, şüuraltımızdakı canavarları öyrənməmişik, amma kosmosda başqa şüurlar axtarırıq. Okean insan üçün bir tapmacadır, insan da okean üçün. Və bu iki tamamilə fərqli varlığın ortaq bir dil tapması qeyri-mümkündür.

Lem təkcə dərin zəkası ilə deyil, həm də kəskin, güzəştsiz xarakteri ilə seçilirdi. O, Qərb (xüsusilə Amerika) elmi fantastikasını çox səthi hesab edirdi. Onun fikrincə, Amerika yazıçılarının çoxu kosmosu sadəcə kovboy filmlərinin fonu kimi istifadə edir, lazer silahları və yaşıl adamcıqlardan o tərəfə keçə bilmirdilər.

Bu tənqidlər Amerikada böyük qıcıq yaratmışdı. Hətta məşhur fantast yazıçı Filip K. Dik paranoyaya qapılaraq FTB-yə (FBI) məktub yazmışdı. Dik iddia edirdi ki, "Stanislav Lem" deyə bir yazıçı realda yoxdur. Onun fikrincə, bu ad arxasında Polşada oturan, Qərb oxucusunun beynini yumaq üçün fəaliyyət göstərən bütöv bir Kommunist Komitəsi (KQB agentləri) dayanıb. Çünki bir insanın təkbaşına bu qədər fərqli sahələrdə, riyaziyyat, tibb, fəlsəfə, sosiologiya, bu səviyyədə dərin və fərqli əsərlər yazması mümkünsüz görünürdü. Bu hadisə Lemin zəkasının miqyasına verilən ən qəribə və ən böyük "qiymət" idi.

Lemi sadəcə qaranlıq, tutqun bir filosof kimi tanımaq ədalətsizlik olardı. O, həm də dahi bir satirik idi. Onun "Kiberiada" və "Ulduz gündəlikləri" silsiləsindən olan əsərləri bəşəriyyətin nöqsanlarını, bürokratiyanı, siyasəti və elmi təkəbbürü lağa qoyan absurd, yumoristik şah əsərlərdir. Kosmik səyyah İyon Tihinin macəralarında biz əslində, gələcəyin deyil, bu günün və keçmişin insan axmaqlıqlarının kosmik miqyasda necə gülünc göründüyünü izləyirik.

Ömrünün son illərində Stanislav Lem demək olar ki, fantastika yazmağı dayandırmışdı. O, daha çox publisistik məqalələr, fəlsəfi esselər yazır və bəşəriyyətin gedişatını böyük narahatlıqla izləyirdi. İnternetin kütləviləşməsini görəndə dediyi o məşhur söz onun skeptisizminin zirvəsi idi:

"İnternetdən istifadə edənə qədər dünyada bu qədər çox axmağın olduğunu bilmirdim".

Lem Krakovdakı qəbirstanlıqda dəfn olunub. Onun baş daşında yazılanlar bəlkə də bütün həyatının və yaradıcılığının xülasəsidir:

"Feci quod potui, faciant meliora potentes" (Mən əlimdən gələni etdim, bacaranlar daha yaxşısını etsinlər).

“Müasir Azərbaycanın qurucusu – Ulu Öndər Heydər Əliyev” adlı tədbir təşkil edildi Bu gün Beynəlxalq Rəqs Günüdür Velosiped oğruları - Şərif Ağayarın yeni hekayəsi
Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:164
embedMənbə:https://kulis.az
archiveBu xəbər 27 May 2026 10:20 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see252

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see249

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see245

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see243

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see238

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see231

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see227

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see223

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see218

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see205

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see200

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see196

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see194

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see192

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see191

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see188

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see179

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see175

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

15 Noyabr 2026 05:49see174

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see170
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri