Gənclər arasında “Beyin çürüməsi” təhlükəsi ARAŞDIRMA

Sosial mediada uzun müddət vaxt keçirən yeniyetmələrdə müşahidə olunan “beyin çürüməsi” (Brainrot) artıq rəqəmsal dövrün yeni psixoloji problemi kimi qiymətləndirilir. 

"Yeni Sabah" xəbər verir ki, bu hal daim ekran qarşısında qalmağın nəticəsi olaraq beynin düşünmə, diqqəti toplama və məhsuldar olma qabiliyyətinin zəifləməsi ilə özünü göstərir. Türkiyəli professor-həkim  Ercan Yılmaz və təlimçi Abdullah Aktürk bu mövzu ilə bağlı ölkənin müxtəlif universitet və orta təhsil müəssisələrində oxuyan 1 614 gənc arasında geniş araşdırma aparıb.

Sosial şəbəkəyə giriş 12–14 yaşdan başlayır

Araşdırmanın nəticələrini paylaşan  Ercan Yılmaz bildirib ki, gənclərin 10 faizi beyin çürüməsi əlamətləri göstərir və onların 2 faizində bu əlamətlər yüksək səviyyədədir. Respondentlərin 52 faizinin ilk ağıllı telefonla tanışlığı 12-14 yaş dövrünə təsadüf edir. Sosial şəbəkələrdə ilk hesab da əsasən, bu yaş aralığında açılır. Telefon və sosial şəbəkələrdən istifadə yaşı azaldıqca beyin çürüməsi əlamətləri də artır. Mütəxəssislər 18 yaşdan sonra telefon sahibi olan gənclərdə bu əlamətlərin daha zəif olduğunu müəyyən ediblər.

İnternet paketinin həcmi artdıqca risk də yüksəlir

Professorun sözlərinə görə, gənclərin təxminən 55 faizi ay ərzində 15 GB-lıq internet paketi istifadə edir və paket həcmi artdıqca beyin çürüməsi göstəriciləri də yüksəlir. Qızlar bu baxımdan oğlanlara nisbətən daha çox risk altındadır. Peşə məktəblərində oxuyan gənclərdə isə bu əlamətlər daha az müşahidə olunur. Bu isə onların müəyyən məşğuliyyətə sahib olması və sosial mediadan nisbətən az istifadə etməsi ilə əlaqələndirilir. İmtahan mərhələsində olan gənclərdə də beyin çürüməsi əlamətlərinin azalması qeyd olunub, lakin imtahanlar bitdikdən sonra göstəricilər yenidən yüksəlir.

"TikTok" ən çox zərər verən platforma kimi önə çıxır

Araşdırmada gənclərə ən çox mənfi təsir göstərən sosial platformanın "TikTok" olduğu müəyyən edilib. Bu tətbiqdən intensiv istifadə edən gənclərdə beyin çürüməsi əlamətləri daha yüksəkdir. Yuxudan əvvəl sosial şəbəkəyə baxmaq da mənfi təsiri artıran əsas faktorlardan biridir.

Mütəxəssisdən valideynlərə və gənclərə tövsiyələr

Təlimçi Abdullah Aktürk sosial media asılılığının azaldılması ilə bağlı bir sıra tövsiyələr verib. Onun sözlərinə görə, gənclər tez-tez istifadə etdikləri tətbiqləri telefonlarından silərək yalnız kompüter üzərindən daxil olmağa üstünlük verə bilərlər. Ekranı daha az cəlbedici etmək üçün boz çalarların seçilməsi də faydalıdır. Ev daxilində “qadağa zonaları” və “qadağa vaxtları” müəyyən etmək xüsusilə yataq otağına telefon aparmamaq  sosial media istifadəsini ciddi şəkildə azalda bilər.

Əsmətxanım