Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Genetik xəstəliklərin inkişaf ehtimalını azalda biləcək embrionlar üzrə araşdırma aparılıb AZƏRTAC

Genetik xəstəliklərin inkişaf ehtimalını azalda biləcək embrionlar üzrə araşdırma aparılıb AZƏRTAC

Azertag portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Bakı, 24 yanvar, AZƏRTAC

Avstraliya tədqiqat institutlarından olan alimlər tərəfindən aparılan araşdırma insan embrionlarında çoxsaylı genetik variantların redaktə edilməsinin koronar arteriya xəstəliyi, Alzheimer, əsas depressiv pozğunluq, diabet və şizofreniya kimi mürəkkəb xəstəliklərin inkişaf ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azalda biləcəyini göstərib. Bu tədqiqat genetik cəhətdən dəyişdirilmiş əkizlər Lulu və Nananın 2018-ci ildə doğulması ilə mübahisələrə səbəb olan cücərmə xətti genom redaktəsindəki irəliləyişlərin yaratdığı etik və elmi sualları yenidən gündəmə gətirir. Eyni zamanda, poligenik balların istifadəsi ilə embrion skrininqi vasitəsilə doğulan ilk uşaq olan Aureanın doğulması, genomik texnologiyaların həm potensial üstünlüklərini, həm də bu texnologiyalarla bağlı etik mürəkkəbliyi bir daha vurğulayıb.

AZƏRTAC “MedicalXpress” portalına istinadla xəbər verir ki, “Təbiət” jurnalında dərc olunan “İrsiyyətli Poligenik Redaktə: Genomik Təbabətdə Növbəti Sərhəd?” adlı araşdırmada genom üzrə assosiasiya tədqiqatları ilə müəyyən edilmiş çoxsaylı DNT variantlarının redaktə edilməsinin təsiri qiymətləndirilib. Bu məqsədlə riyazi modelləşdirmə və məsuliyyət həddi yanaşmaları tətbiq edilib. Araşdırma müxtəlif genomik lokuslarda allel tezliklərini və təsir ölçülərini təhlil edərək, redaktə edilmiş genomlara malik şəxslər arasında xəstəliyin yayılma ehtimallarının azalma potensialını proqnozlaşdırıb. Əldə edilən nəticələrə əsasən:

• Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli 10 genetik variantın dəyişdirilməsi, bu xəstəliyin redaktə edilmiş şəxslərdə yayılma ehtimalını 5 faizdən 0,6 faizə qədər azalda bilər.

• Bənzər əhəmiyyətli azalmalar şizofreniya, diabet və koronar arteriya xəstəliyi kimi digər xəstəliklər üçün də müşahidə edilib.

Tədqiqatın əlavə tapıntıları qan təzyiqi, xolesterin səviyyələri və qlükoza mübadiləsi kimi kəmiyyət əlamətlərlə əlaqəli genetik redaktələrin də faydalı ola biləcəyini göstərir. Tədqiqat elmi cəhətdən ümidverici olsa da, ona paralel dərc olunan “Xəbərlər və Baxışlar” məqaləsi, genetik redaktə texnologiyalarının hazırkı qeyri-dəqiqliyini, genetik variantların səbəbli təsirlərinin müəyyən edilməsindəki çətinlikləri və redaktələrin digər bioloji xüsusiyyətlərə təsir göstərə biləcək pleiotrop təsirləri ilə bağlı əhəmiyyətli narahatlıqları önə çıxarır. Əlavə olaraq, bu texnologiyaların tətbiqi ilə bağlı bir sıra etik və sosial problemlər vurğulanır: Qeyri-təbiilik və sosial damğalanma - Genetik müdaxilələrin “insanın təbiətini dəyişdirməsi” ilə bağlı ictimai narahatlıqlar artmaqdadır. Ayrı-seçkilik və bərabərsizlik - Texnologiyanın yalnız müəyyən sosial və ya iqtisadi siniflərə əlçatan olması cəmiyyətdə bərabərsizliyi daha da dərinləşdirə bilər. Reproduktiv muxtariyyət -Valideynlərin bu texnologiyadan istifadə etmə hüquqları ilə gələcək nəsillərin təsirləri arasındakı etik balans müzakirə mövzusudur. Bu məsələlərlə yanaşı, əlillik hüquqları üzrə narahatlıqlar da önə çıxarılır. Belə ki, genetik redaktələrin tətbiqi ilə bəzi xüsusiyyətlərin “aradan qaldırılması” cəhdləri əlilliyi olan insanların cəmiyyətdəki mövqeyinə mənfi təsir göstərə bilər. Tədqiqatın müəllifləri vurğulayır ki, texnologiyanın praktiki tətbiqi hələ uzunmüddətli perspektiv tələb edir və hazırkı mərhələdə bu işlər daha çox konseptual xarakter daşıyır. Bununla belə, bu kimi tədqiqatlar proaktiv beynəlxalq əməkdaşlığın və genetik texnologiyaların dərin nəticələrinin müzakirəsinin zəruriliyini bir daha önə çəkir.

Cəmiyyətdə genetik müdaxilələrin faydaları və riskləri ilə bağlı məlumatlılığın artırılması və balanslı qərar qəbul edilməsi üçün multidisiplinar yanaşma tələb olunur. Bu istiqamətdə həm etik qaydaların işlənməsi, həm də texnoloji təhlükəsizlik və effektivlik ilə bağlı problemlərin həlli prioritet olmalıdır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:191
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 24 Yanvar 2025 07:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see316

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see313

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see291

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see288

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see271

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see264

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see259

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see258

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see246

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see245

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see239

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see228

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see223

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see218

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see217

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see205

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see198

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see194

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see193

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri