Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Genetik xəstəliklərin inkişaf ehtimalını azalda biləcək embrionlar üzrə araşdırma aparılıb AZƏRTAC

Genetik xəstəliklərin inkişaf ehtimalını azalda biləcək embrionlar üzrə araşdırma aparılıb AZƏRTAC

Azertag portalından verilən məlumata əsasən, Icma.az bildirir.

Bakı, 24 yanvar, AZƏRTAC

Avstraliya tədqiqat institutlarından olan alimlər tərəfindən aparılan araşdırma insan embrionlarında çoxsaylı genetik variantların redaktə edilməsinin koronar arteriya xəstəliyi, Alzheimer, əsas depressiv pozğunluq, diabet və şizofreniya kimi mürəkkəb xəstəliklərin inkişaf ehtimalını əhəmiyyətli dərəcədə azalda biləcəyini göstərib. Bu tədqiqat genetik cəhətdən dəyişdirilmiş əkizlər Lulu və Nananın 2018-ci ildə doğulması ilə mübahisələrə səbəb olan cücərmə xətti genom redaktəsindəki irəliləyişlərin yaratdığı etik və elmi sualları yenidən gündəmə gətirir. Eyni zamanda, poligenik balların istifadəsi ilə embrion skrininqi vasitəsilə doğulan ilk uşaq olan Aureanın doğulması, genomik texnologiyaların həm potensial üstünlüklərini, həm də bu texnologiyalarla bağlı etik mürəkkəbliyi bir daha vurğulayıb.

AZƏRTAC “MedicalXpress” portalına istinadla xəbər verir ki, “Təbiət” jurnalında dərc olunan “İrsiyyətli Poligenik Redaktə: Genomik Təbabətdə Növbəti Sərhəd?” adlı araşdırmada genom üzrə assosiasiya tədqiqatları ilə müəyyən edilmiş çoxsaylı DNT variantlarının redaktə edilməsinin təsiri qiymətləndirilib. Bu məqsədlə riyazi modelləşdirmə və məsuliyyət həddi yanaşmaları tətbiq edilib. Araşdırma müxtəlif genomik lokuslarda allel tezliklərini və təsir ölçülərini təhlil edərək, redaktə edilmiş genomlara malik şəxslər arasında xəstəliyin yayılma ehtimallarının azalma potensialını proqnozlaşdırıb. Əldə edilən nəticələrə əsasən:

• Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqəli 10 genetik variantın dəyişdirilməsi, bu xəstəliyin redaktə edilmiş şəxslərdə yayılma ehtimalını 5 faizdən 0,6 faizə qədər azalda bilər.

• Bənzər əhəmiyyətli azalmalar şizofreniya, diabet və koronar arteriya xəstəliyi kimi digər xəstəliklər üçün də müşahidə edilib.

Tədqiqatın əlavə tapıntıları qan təzyiqi, xolesterin səviyyələri və qlükoza mübadiləsi kimi kəmiyyət əlamətlərlə əlaqəli genetik redaktələrin də faydalı ola biləcəyini göstərir. Tədqiqat elmi cəhətdən ümidverici olsa da, ona paralel dərc olunan “Xəbərlər və Baxışlar” məqaləsi, genetik redaktə texnologiyalarının hazırkı qeyri-dəqiqliyini, genetik variantların səbəbli təsirlərinin müəyyən edilməsindəki çətinlikləri və redaktələrin digər bioloji xüsusiyyətlərə təsir göstərə biləcək pleiotrop təsirləri ilə bağlı əhəmiyyətli narahatlıqları önə çıxarır. Əlavə olaraq, bu texnologiyaların tətbiqi ilə bağlı bir sıra etik və sosial problemlər vurğulanır: Qeyri-təbiilik və sosial damğalanma - Genetik müdaxilələrin “insanın təbiətini dəyişdirməsi” ilə bağlı ictimai narahatlıqlar artmaqdadır. Ayrı-seçkilik və bərabərsizlik - Texnologiyanın yalnız müəyyən sosial və ya iqtisadi siniflərə əlçatan olması cəmiyyətdə bərabərsizliyi daha da dərinləşdirə bilər. Reproduktiv muxtariyyət -Valideynlərin bu texnologiyadan istifadə etmə hüquqları ilə gələcək nəsillərin təsirləri arasındakı etik balans müzakirə mövzusudur. Bu məsələlərlə yanaşı, əlillik hüquqları üzrə narahatlıqlar da önə çıxarılır. Belə ki, genetik redaktələrin tətbiqi ilə bəzi xüsusiyyətlərin “aradan qaldırılması” cəhdləri əlilliyi olan insanların cəmiyyətdəki mövqeyinə mənfi təsir göstərə bilər. Tədqiqatın müəllifləri vurğulayır ki, texnologiyanın praktiki tətbiqi hələ uzunmüddətli perspektiv tələb edir və hazırkı mərhələdə bu işlər daha çox konseptual xarakter daşıyır. Bununla belə, bu kimi tədqiqatlar proaktiv beynəlxalq əməkdaşlığın və genetik texnologiyaların dərin nəticələrinin müzakirəsinin zəruriliyini bir daha önə çəkir.

Cəmiyyətdə genetik müdaxilələrin faydaları və riskləri ilə bağlı məlumatlılığın artırılması və balanslı qərar qəbul edilməsi üçün multidisiplinar yanaşma tələb olunur. Bu istiqamətdə həm etik qaydaların işlənməsi, həm də texnoloji təhlükəsizlik və effektivlik ilə bağlı problemlərin həlli prioritet olmalıdır.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:180
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 24 Yanvar 2025 07:38 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see358

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see314

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see299

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see279

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see278

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see275

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see274

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see270

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see253

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see247

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see247

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see246

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see241

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see235

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see232

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see223

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see220

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see219

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see188

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri