Icma.az
close
up
RU
Genetik xəstəliklər:

Genetik xəstəliklər:

Icma.az, Missiya.az portalına istinadən məlumat yayır.

Genetik kod vasitəsilə insana keçən xəstəliklər nəsildən-nəsilə ötürülən irsi məlumatların “səhv yazılması” nəticəsində yaranır. 


Missiya.Az genetik keçən xəstəlikləri araşdırıb.

Mütəxəssislər bildirilər ki, bəzi genetik xəstəliklər autosomal dominant, bəziləri isə autosomal ressesiv yolla ötürülür. Dominant hallarda təkcə bir valideyndən gələn qüsurlu gen belə xəstəliyi yarada bilər. Ressesiv hallarda isə uşağın xəstəliyə tutulması üçün hər iki valideyndən də həmin qüsurlu genin miras alınması lazımdır. Elə buna görə də, ailədə hər iki tərəfdən eyni genetik qüsurun olması risk faktorunu artırır.

Məsələn, hemofiliya adlı qan laxtalanma pozuntusu, DNT-də qan laxtalanmasına cavabdeh olan genin zədələnməsi səbəbindən nəsildən-nəsilə keçir. Kistik fibroz isə bədənin selik və maye ifrazını idarə edən zülalı kodlayan gendəki mutasiya nəticəsində yaranır və nəfəs yollarınə, həzm sisteminə ciddi şəkildə təsir edir. Başqa bir tanınmış nümunə, talassemiya kimi irsi qan xəstəlikləridir ki, burada qırmızı qan hüceyrələrinin tərkibindəki hemoglobinin quruluşu düzgün əmələ gəlmir. Daun sindromu, Duchenne əzələ distrofiyası, Alport sindromu, Oraqvari hüceyrə anemiyası və s. da irsi keçə bilən xəstəliklərdir. 

Eyni zamanda bəzi xəstəliklər “X xromosomu” ilə bağlı ötürülür. Bu səbəbdən onlar əsasən kişilərdə özünü daha tez və ağır göstərir, çünki kişilərdə yalnız bir ədəd X xromosomu var. Bu tip xəstəliklərə hemofiliya və rəng korluğu misal ola bilər.

Genetik keçirilən xəstəliklər yalnız körpə doğularkən üzə çıxmaya bilər. Bəzən bu dəyişikliklər illərlə gizli qala və müəyyən yaşdan sonra, ətraf mühitin təsiri ilə aktivləşə bilər. Məsələn, bəzi gen mutasiyaları insanı xərçəngə meyilli edir, lakin xəstəlik yalnız əlavə faktorların təsiri ilə yaranır. BRCA1 və BRCA2 genlərindəki dəyişikliklər qadınlarda döş və yumurtalıq xərçəngi riskini xeyli yüksəldir.

Belə xəstəliklərdən qorunmağın ən təsirli yolu isə genetik məsləhətdir. Əgər ailədə müəyyən xəstəliklər çox rast gəlinirsə, uşaq planlamadan əvvəl genetik testlər aparmaq riskləri öncədən müəyyənləşərsə, qarşısını almaq üçün tədbirlər görməyə kömək edə bilər. Əslində genetik kod bizim bədənimizin “taleyini yazan” bir kitab kimidir, amma bu kitabda bəzi səhifələri vaxtında oxuyub tədbir görmək mümkündür.

İlahə Qənbərli
Missiya.Az


Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:222
embedMənbə:https://missiya.az
archiveBu xəbər 14 Avqust 2025 13:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see356

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see329

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see306

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see274

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see269

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see260

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see256

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see247

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see242

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see241

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see241

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see237

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see233

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see231

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see224

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see221

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see217

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see212

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see210

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see206
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri