“Genetika hökm deyil: 100 yaşa çatmağa mane olan 10 vərdiş“ Elmi araşdırma

"Uzunömürlülük təkcə genlərdən asılı deyil, gündəlik seçimlərimiz və psixoloji vəziyyətimiz daha böyük rol oynayır..."

Genlər yalnız 25 faiz uzunömürlülüyü müəyyən edir. Qalan hissə isə ekoloji vəziyyət, stres səviyyəsi və şəxsi vərdişlərimizdən asılıdır. 

Moderator.az xəbər verir ki, bu barədə "verywellhealh.com" nəşri  yazıb.

Sənaye qidaları və zərərli emosiyalar

Dərin emal olunmuş məhsullarla zəngin olan müasir qidalanma uzunömürlülük üçün əsas təhlükələrdən biridir. Artıq natrium, şəkər və transyağların miqdarı, lifin azlığı hipertoniya və diabet riskini artırır. Ekspertlər təbii qidalara qayıtmağı tövsiyə edir: vaxt azdırsa, hazır yeməklərdən çox dondurulmuş tərəvəzləri seçmək faydalıdır.

Eyni dərəcədə təhlükəli düşmən isə inciklikləri yığmaq vərdişidir. Daimi qəzəb və emosional gərginlik kortizol ifrazını artırır, ürəyi yorar və immuniteti zəiflədir. Nifrət və negativliyi buraxmağı öyrənmək yalnız psixoloji rahatlıq deyil, bioloji sağ qalmaq məsələsidir.

Hərəkət, yuxu və gözləntilərin tələsi

Sürüşkən həyat tərzi hələ də qlobal problem olaraq qalır. Lakin elmi araşdırmalar göstərir ki, həftədə cəmi 15-20 dəqiqə intensiv fiziki aktivlik erkən ölüm riskini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Qısa, ürəyi sürətlə döyünməyə məcbur edən məşqlər nadir və yorucu idmanlardan daha təsirlidir. Yuxu bərpa üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. 7 saatlıq ideal yuxudan uzaqlaşmaq - həm çatışmazlıq, həm artıq yuxu ölüm riskini artırır. Yaxşı istirahət üçün mütəxəssislər tövsiyə edir:

- Yataq otağını sərin saxlamaq;

- "Ağ səs" cihazlarından istifadə etmək ("Ağ səs cihazları" - "white noise" - fasiləsiz, bərabər səslər çıxarır ki, fon səs-küyünü örtür və yuxunu rahatlaşdırır. Məsələn, maşın səsi, qonşu səsi və ya küçə səsləri kimi diqqəti yayındıran səsləri bloklayır. Bu, xüsusilə şəhər mühitində yaxşı yuxu üçün faydalıdır);

- Yatmazdan əvvəl meditasiya ilə məşğul olmaq.

Həmçinin həyat dəyişikliklərinə yanaşmanı yenidən nəzərdən keçirmək lazımdır. Bir gündə radikal dəyişikliklər etmək stres və uğursuzluqla nəticələnir. Uzunömürlülük mikro-vərdişlərlə qurulur: məsələn, sağlam nahar hazırlamaq üçün 10 dəqiqə tez oyanmaq, növbəti bazar günü rejimi tam dəyişmək arzularından daha faydalıdır.

Genetik bəraət və sosial dəstək

Çoxları yanlış olaraq uzunömürlülüyün tamamilə DNT-də olduğunu düşünür. Araşdırmalar göstərir ki, genlər uğurun yalnız 25 faizinə cavabdehdir. Qalan üçdə biri isə həyat tərzi, mühit və stresə reaksiyadır. Sosial təcrid siqaret qədər zərərli ola bilər, güclü sosial əlaqələr isə depressiya və infarkt riskinə qarşı təbii qoruyucu rol oynayır.

Nəhayət, həkim qorxusunun sağ qalma strategiyanıza mane olmasına icazə verməyin. Müntəzəm müayinələr gizli təhlükələri vaxtında aşkarlamağa və onları aradan qaldırmağa imkan verir. Simptomları görməzdən gəlmək problemi həll etmir, sadəcə hədəfə çatmaq məsafəsini azaldır.