Google ağlınızda olanları necə bilir və sizə uyğun reklamı göstərir?

Hamımızın başına gəlib. Dostunuzla hansısa məhsuldan və ya mahnıdan danışırsınız, bəzən sadəcə bu barədə fikirləşirsiniz, amma heç bir zəng etməmisiniz. Ertəsi gün həmin məhsulun və ya düşündüyünüz mahnının reklamı YouTube-da və ya Google-un saytlarından birində tövsiyə olunan bölmədədir! Təbii ki, insanların çoxu dərhal "Google mütləq bizi dinləyir və ya beynimizi oxuyur!" fikir gəlir. Başlıq altında “Sadəcə bir mahnı düşünürdüm, qarşıma çıxdı!”, “Dünən fikirləşirdim ki, təzə çanta alım, bu gün çanta reklamına rast gəldim!” Əksər insanlar eyni fikirləri bildirdilər. Bunlar zehni oxumağın mümkünlüyü ilə bağlı çox məntiqli arqumentlərdir. Ancaq bu vəziyyətin meydana gəlməsinin bir neçə səbəbi var;

* Beyin diqqətimizi cəmləşdirir və maraqlandıran və ya beynimizdə olan şeylərə diqqət yetirir. Tutaq ki, siz yeni telefon almağı düşünürsünüz. Siz əvvəllər telefon reklamları görmüsünüz, lakin maraqlanmadığınız üçün onlara fikir vermədiniz. İndi o reklamı dərhal görürsünüz, çünki beyniniz artıq bu mövzuya fokuslanıb.

* Google davamlı olaraq davranışınızı təhlil edir. Hansı saytları ziyarət etdiyiniz, hansı məhsulları axtardığınız və hansı videolara baxdığınız kimi məlumatlarla profil yaradır. O, təkcə sizin deyil, eyni maraqları olan milyonlarla insanın davranışına əsaslanaraq proqnozlaşdırma modeli hazırlayır. Beləliklə, heç nə axtarmasanız belə, sizə maraqlı ola biləcək şeyləri göstərə bilər.

* Google xidmətlərindən birdən çox cihazda (ağıllı televizorlar, telefonlar, kompüterlər, planşetlər kimi) istifadə etdiyimiz üçün o, bu cihazlardan topladığı məlumatları birləşdirərək haqqımızda daha əhatəli mənzərə yaradır. Məsələn, telefonunuzda bir məhsula baxdığınız zaman ertəsi gün kompüterinizdə onun reklamını görmək mümkündür. Bu, düşüncələrinizi oxumaq effekti yaradır.

Məsələn, bir müddətdir ki, bayramla bağlı məzmuna baxırsınız. Siz otel rezervasiyası haqqında düşünməzdən əvvəl Google sizə bayram çantaları və ya uçuş biletləri üçün reklamlar göstərməyə başlayır. Bu, fikrinizi oxuduğu üçün deyil, növbəti addımınızın nə olacağını təhlil edə bildiyi üçün. Başqa sözlə, "Mən bu çanta haqqında düşünürdüm, tam olaraq rastlaşdığım şey idi!" Bunu deyəndə əslində qismən təsadüf və qismən də alqoritmlər işə düşür, amma ən əsası qavrayışda seçicilik, yəni yuxarıda qeyd etdiyim birinci maddədir. google və youtube kimi platformalar; Daha əvvəl dinlədiyiniz mahnılara, baxdığınız videolara və hətta o gün dinlədiyiniz janrlara əsasən təkliflər verir. Məsələn, 90-cı illərin türk popuna qulaq asmağı sevirsinizsə və bir müddət sonra tövsiyələrdə Tarkanın köhnə mahnısı görünürsə, bu, sizi tanıyan alqoritmlə bağlıdır.

Uzun müddətdir dinləmədiyiniz, lakin üzərində düşündüyünüz mahnıya niyə rast gəldiyinizi izah edim: Google bilir ki, siz bu mahnını keçmişdə dinləmisiniz. Alqoritm digər istifadəçilərin də oxşar vəziyyətlərdə köhnə mahnılarına qayıtmasını nəzərə alaraq həmin mahnını sizə tövsiyə edir. Bu, beyninizi oxuduğu üçün deyil, keçmişdə etdiyiniz bir hərəkəti təkrarlama ehtimalınızı hesabladığı üçün.

Beləliklə, Google bizi dinləmir və ağlımızdan keçənləri anlamır. Ancaq internetdən necə istifadə etdiyimizi izlədiyi yollar sayəsində sizi tanıyan bir dost qədər hər şeydən məlumatlı ola bilər.