Icma.az
close
up
RU
Gözəllik: Keçmişdən bu günə, əbədi axtarış Məryəm Bağırova yazır

Gözəllik: Keçmişdən bu günə, əbədi axtarış Məryəm Bağırova yazır

525.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

Məryəm Bağırova

İnsanlıq tarixində ən çox müzakirə olunan, ilham verən, amma tam izah oluna bilməyən anlayışlardan biri gözəllik olmuşdur. O, yalnız zahiri forma deyil; insan ruhunun, təfəkkürünün, təbiətin və kainatın dərin qatlarına uzanan bir həqiqətdir. Bəzən görünən bir çiçəyin rəngində, bəzən bir melodiyanın səsində, bəzən isə insan vicdanının saf hərəkətində gizlənir.

Qədim yunan filosofları üçün gözəllik kosmosun nizamı ilə bağlı idi. Platon “Simpozium” əsərində gözəlliyi “maddi varlıqdan başlayaraq ruhun saflaşmasına qədər uzanan pilləli yüksəliş” kimi təsvir edir. Onun fikrincə, həqiqi gözəllik yalnız forma və bədənlə məhdudlaşmır; gözəllik ideyası əbədi və dəyişməzdir.

Aristotel isə gözəlliyi nizam, harmoniya və ahəng kimi izah edir. Onun nəzərincə, sənətdə və təbiətdə ölçü və tarazlıq pozulduqda, gözəllik də itir.

Orta əsrlərdə isə gözəllik ilahi mənşəyə bağlanırdı. Avqustin yazırdı: “Gözəllik Tanrının insan ruhuna qoyduğu işığın təcəllisidir”.

Gözəllik yalnız şəxsi seçim deyil, həm də mədəniyyətin güzgüsüdür. Qərb və Şərqdə gözəllik təsəvvürləri fərqlidir.

Gözəllik simmetriya ilə əlaqələndirilir. Neyrobioloq Semir Zeki yazır: “İnsan beyni simmetriyanı gördükdə estetik zövq duyur, çünki bu, təbiətdə sağlamlıq və gücün rəmzidir”.

Albert Camus deyirdi: “Həyat gözəlliyi ağrılarla birlikdə daşıyanda daha dərin görünür”.

Dostoyevski isə bildirirdi: “Gözəllik dünyanı xilas edəcək”.

Avqustin deyirdi: “Gözəllik Tanrıya açılan pəncərədir”. 

Hegel isə düşünürdü: “Ən ali gözəllik sənətdədir; təbiət gözəl olsa da, sənət ideyanı duyğu ilə birləşdirir”.

Bu fikirlər göstərir ki, gözəllik yalnız estetik anlayış deyil, həm də əxlaqi və mənəvi dəyərdir.

Keçmişin ideal gözəllik axtarışı ilə bu günün nisbi anlayışları arasında fərq böyükdür. Lakin ortaq bir nöqtə var: gözəllik insanı yüksəldir və ona dəyər verir. Qədimdə gözəllik ilahi həqiqətin aynası idi; bu gün isə daha çox şəxsi duyumun ifadəsidir. Keçmişdə obyektiv ölçülərlə - harmoniya, nizam, ahənglə müəyyən edilirdi. Bu gün isə gözəllik subyektivdir, fərdin zövqü, mədəniyyəti və daxili duyğuları ilə ölçülür. Gözəllik yalnız estetik deyil; o, insanların davranışlarına, qərarlarına və emosiyalarına dərindən təsir edən güclü bir amildir.

“Halo effekti” nəticəsində insanlar gözəl şəxsləri tez-tez ağıllı, mehriban və bacarıqlı qəbul edirlər. Beyin gözəlliyi dopamin və oksitosin ifrazı ilə xoş hisslərlə əlaqələndirir. Gözəl insanlar iş, münasibət və diqqət sahəsində üstünlük qazanır. İnsanlar sərt və obyektiv olmağa çalışsalar da, gözəl şəxslərə qarşı daha nəzakətli və uyğun davranırlar. Bu, həm bioloji instinkt, həm də sosial adaptasiya nəticəsidir. Simmetrik üz və balanslı bədən beynimizdə sağlamlıq və genetik üstünlük siqnalı kimi qəbul olunur. Gözəllik cazibə və diqqət gətirsə də, insanın dəyəri yalnız zahiri görünüşlə ölçülmür; daxili gözəllik və əxlaqi keyfiyyətlər əvəzolunmazdır.

Gözəllik sabit deyil; nisbi və mədəniyyətlərə görə dəyişir. Bir cəmiyyətdə gözəl sayılan bir xüsusiyyət, başqa cəmiyyətdə eyni dərəcədə qiymətləndirilməyə bilər. Hər insan və hər dövr gözəlliyi öz baxış bucağından dəyərləndirir. Müasir dövrdə gözəl insanlara reaksiyalar həm instinktiv, həm psixoloji, həm də sosialdır. Gözəl görünüş qısa müddətli üstünlük verə bilər, amma həqiqi hörmət və uzunmüddətli təsir daxili gözəlliklə ölçülür.

Əsl gözəllik həm xarici, həm də daxili gözəlliyin harmoniyasında ortaya çıxır. Keçmişdə insanlar gözəlliyi ilahi ölçüdə qiymətləndirirdilər, bu gün isə fərdi zövq və mədəniyyət daha çox rol oynayır. Hər zaman gözəllik ruhu yüksəldir və insanı öz həqiqətinə yaxınlaşdırır. Gözəllik dövrlərdən asılı olaraq dəyişir, amma mahiyyəti əbədidir: o, varlığı dəyərli edən işıqdır. İnsan gözəllik axtardıqca əslində həqiqəti, sevgini və mənanı axtarır.
Gözəllik yalnız görünən formalarda deyil, həm də insanın içindəki nurda, mərhəmətində, vicdanında və sevgisində yaşayır.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:3068
embedMənbə:https://525.az
archiveBu xəbər 28 Avqust 2025 09:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see294

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see294

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see290

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see271

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see269

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see263

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see262

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see241

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see226

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see214

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see213

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see213

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see211

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see209

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see207

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see201

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see197

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see189

Tuxel İspaniya mediasına sərt reaksiya verdi: “Siz özünüz qalmaqal yaradırsınız”

15 Noyabr 2026 02:17see182

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see181
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri