“Güzəşt ləğv olundu” yox, yeni mərhələli güzəşt tətbiq olunacaq

Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər layihəsi Milli Məclisə təqdim edilib

Qeyri-neft-qaz özəl sektorunda əməliyyatların mərhələli şəkildə vergiyə cəlb edilməsi ilə bağlı təkliflər parlamentə təqdim olunub. Bu barədə iqtisadiyyat naziri Mikayıl Cabbarov noyabrın 4-də Milli Məclisin İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq komitəsində “2026-cı il dövlət büdcəsi haqqında” qanun layihəsinin müzakirəsi zamanı bildirib. Nazirin sözlərinə görə, aşağı vergi yükü tətbiq etməklə qeyri-neft-qaz özəl sektorda əməliyyatların tədricən, mərhələli şəkildə vergiyə cəlb olunması nəzərdə tutulur. Verginin mərhələli tətbiqi isə iqtisadiyyatda qiymətlərin və maaşların sabit qalmasına da dəstək verəcək. Nəticədə həm işçilər, həm də sahibkarlar üçün daha təhlükəsiz keçid təmin ediləcək.

Mərhələli vergi güzəşti tətbiq olunacaq

Ümumilikdə,vergi islahatlarının davamı olaraq, iqtisadi artımın və şaxələnmənin dəstəklənməsi, şəffaflığın artırılması məqsədilə Vergi Məcəlləsinə dəyişikliklər layihəsi hazırlanıb və Milli Məclisin müzakirəsinə təqdim edilib. Layihədə bir sıra stimullaşdırıcı mexanizmlər nəzərdə tutulur. Belə ki, investisiya mühitinin və sahibkarlığın təşviqi məqsədilə Naxçıvan Muxtar Respublikasında fəaliyyət göstərən sahibkarlıq subyektlərinə işğaldan azad edilmiş ərazilər üçün tətbiq edilən eyni vergi güzəştlərinin verilməsi, nəqliyyat sektorunda avtobus və yük avtomobillərinin istehsalının stimullaşdırılması, balıqyetişdirmə fəaliyyətinin kənd təsərrüfatı sektoruna daxil edilərək bu sahəyə mövcud tamhəcmli güzəştlərin şamil edilməsi, nağdsız ödənişlərin stimullaşdırılması məqsədilə ictimai iaşə sektoruna vergi güzəştləri və dərəcələrin azaldılması nəzərdə tutulur. Digər mühüm bir dəyişiklik sadələşdirilmiş vergi ödəyicilərinin ƏDV qeydiyyat öhdəliyi yaradan dövriyyə həddinin nağdsız ödəmələrə münasibətdə 2 dəfə artırılmasıdır. Belə ki, illik dövriyyəsi 200 min manat olan vergi ödəyicilərinin ƏDV qeydiyyatına düşməsini qarşısı almaq, yəni daha az vergi ödəməsini təmin etmək məqsədilə dövriyyənin 400 min manata çatdırılmasıdır. Vergi siyasətinin digər bir istiqaməti ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər tərəfindən dövlət büdcəsinə ƏDV hesablanarkən onların nağdsız qaydada ödəmələr əsasında formalaşan dövriyyəsinin 50 faizinin ƏDV tutulan ümumi dövriyyələrindən çıxılmasıdır. Nağdsız ödənişlərin həcmini artırmaq və iqtisadiyyatda şəffaflığı gücləndirmək məqsədilə ictimai iaşə sektoruna yeni vergi güzəştləri tətbiq ediləcək.

Əməkhaqqı fondu 10,6 milyard manata çatacaq

Nazir son illərdə həyata keçirilən vergi islahatları çərçivəsində əmək münasibətlərinin leqallaşdırılmasına yönəlmiş əməkhaqqı islahatı əmək bazarının şəffaflaşmasında əldə edilmiş mühüm nəticələrə də toxunub. Bildirib ki, qeyri-neft-qaz özəl sektorda 8 min manata qədər olan əməkhaqlarının gəlir vergisindən azad olunması nəticəsində 2019-cu il yanvarın 1-dən 2025-ci il oktyabrın 1-dək bu sektorda əmək müqavilələrinin sayı 471 min artaraq 1 milyonu ötüb. Bu sektorun cəmi əmək müqavilələrində payı 38,5 faizdən 54,1 faizə yüksəlib. Bu dövrdə Dövlət Sosial Müdafiə Fondunun gəlirlərində büdcədən ayırmaların payı da 2018-2024-cü illər ərzində 35 faizdən 16-17 faizə, daha sonra 10,5 faizə qədər azalıb. 2025-ci ilin gözlənilən göstəriciləri nəzərə alınmaqla, qeyri-neft-qaz özəl sektorunda əməkhaqqı fondunun 2019-2025-ci illərdə 3 dəfə artaraq 10,6 milyard manata, məcburi sosial sığorta yığımlarının isə 3 dəfə artaraq 2,5 milyard manata çatması proqnozlaşdırılır.

M. Cabbarov qeyd edib ki, 2026-cı il yanvarın 1-dən etibarən özəl sektorda əməkhaqqı güzəştinin müddəti başa çatır. Həmin güzəşt paketi sosial-iqtisadi məqsədlərə və əmək bazarının rəsmiləşməsi sahəsində mühüm nəticələrin əldə edilməsinə səbəb olub. Ona görə də, bu nailiyyətləri qorumaq və daha da inkişaf etdirmək, həmçinin leqallaşma prosesinin davamı üçün daha aşağı gəlir qruplarına az vergi yükü tətbiq etməklə, qeyri-neft-qaz özəl sektorunda əməliyyatların tədricən və mərhələli şəkildə vergiyə cəlb edilməsi nəzərdə tutulur.

Xarici investisiyaların həcmi artıb

İqtisadiyyat naziri bildirib ki, cari ilin 9 ayında qeyri-neft-qaz sektorunda fəaliyyət göstərən sahələr üzrə əlavə dəyərin artımı müsbət olub. Belə ki, sənaye sektorunda artım 5 faiz, turizm və ictimai iaşə sahəsində 9,3 faiz, informasiya və rabitə sahəsində 6,7 faiz, ticarət sahəsində 3,2 faiz, nəqliyyat sektorunda isə 2,1 faiz təşkil edib. Qeyri-neft-qaz sektorunda iqtisadi artım 2,9 faizə çatıb.

Ötən doqquz ayda əsas kapitala 13 milyard manat vəsait yönəldilib, qeyri-neft-qaz sektoru üzrə əsas kapitala yatırılan investisiyaların həcmi 7 faiz artıb. Həmçinin 2024-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə ölkəyə yönəldilmiş birbaşa xarici investisiyaların həcmi 8,2 faiz artıb, qeyri-neft-qaz sektoru üzrə isə 25,4 faiz artım qeydə alınıb.

E.CƏFƏRLİ