Hamı elə bilir, biz oturmuşuq, işimizi robotlar görür DİREKTOR

“İnsanlar elə fikirləşir ki, hansısa robot götürüb bizim işimizi görəcək. Süni intellektdən istifadə etməklə İnnovasiyalar İnstitutu ilə birlikdə proqram təminatı qurmuşuq. Bununla da, dilimizdə olan bütün söz bazasını, dildə olan sözlərin bunkerini hazırlamışıq. Bu işdə bizə “Xalq qəzeti”, “Azərbaycan qəzeti”, “Ədəbiyyat qəzeti” və respublikanın digər hörmətli qəzetlərinin köməyi olub. Süni intellektin köməyi ilə 520 milyon söz və söz formasının bunkerini yığmışıq. Bu, dil korpusunun yaradılmasının birinci mərhələsidir. Həmin sözlər arasında çıxdaş olunub, sözdüzəldici şəkilləri arayıb-axtarmışıq və 180 min sözümüz bu dəqiqə emal olunmuş şəkildə hazırdır. Biz hər həftə görüşürük, emal olunan sözləri də analiz edirik. Nümunə olaraq deyim ki, indiyədək çıxan lüğətlərin əksəriyyətində paronim sözlər yoxdur. Məsələn səbr və səbir var. Bəziləri düşünür ki, bu sözlərdən biri səhvdir, bəziləri eyniləşdirir, amma bunlar ayrı-ayrı sözlərdir”.

Bunu Modern.az-a açıqlamasında  AMEA-nın  Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun  direktoru, professor  Nadir Məmmədli bildirib.

Nadir Məmmədli vurğulayıb ki, lüğət kiminsə istəyi ilə hazırlana bilməz:

“Bu baxımdan biz süni intellekt vasitəsi ilə dildə olan sözlərin tezlik lüğətini də hazırladıq. Orada bir sözün neçə dəfə istifadəsi göstərilir. Burada böyük komanda çalışır. Bircə bizim burada canlı iştirakımız qalıb. İnsanlar bir-birinə söz deyəndə eşidir, ancaq əməl etməyə də bilir. Maşın isə tamamilə fərqlidir – o eşidir və əməl edir. Bu, Türk Dövlətləri Təşkilatı içərisində bir ilkdir. Əvvəllər kartiçkalardan istifadə olunur, sözlər bir-bir yığılırdı. Bizdə bu işi süni intellekt görür, bizim üzərimizə düşən isə yığılan sözlərin çeşidlənməsi və analizi olacaq. Çünki ola bilər ki, süni intellekt süni söz yaratsın. 180 min sözü bir-bir özümüz axtarıb tapsaq, bunun üçün bir ömür lazımdır. Məsələn çuvaş dilinin 17 cilddə izahlı lüğəti var, Azərbaycan dilinin isə 4 cild. Bu kitablar Əliheydər Orucov tərəfindən 40 ilə hazırlanıb. Biz isə lüğəti maksimum süni intellektlə 1 ilə hazırlaya bilərik. Orfoqrafiya lüğəti bizim şah əsərimiz olacaq. Bundan sonra isə orfoqrafiyanın nəzdində istənilən sayda lüğət buraxa bilərik - onun əsasında izahlı, orfoepik lüğət hazırlaya bilərik. Ən çətin işi indi görürük. Azərbaycan bütün Yaxın Şərqdə ilk dəfədir bu işi görür. AMEA-nın prezidenti yenilikçi biri olduğu üçün qərarımızı müsbət qarşıladı”.