Hansı qidalarda qlüten var? EKSPERT AÇIQLADI

"Qlüten son dövrlərdə gündəmə gətirilən mövzulardandır. Əksəriyyətimiz qlüteni sağlamlıqla əlaqələndirir. Kimlər üçün zərərli, kimlər üçün isə təhlükəsiz olduğunu tam bilmir". Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında qida mütəxəssisi Asim Vəliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, qlüten buğda, arpa, çovdar kimi taxıllarda olan xüsusi bir zülaldır:

"Qlüten xəmirin yapışqan və elastik olmasını təmin edir. Ona görə də çörək bişirəndə xəmirin yaxşı qalxması və yumşaq olması qlüten sayəsindədir. Əslində zərərli maddə deyil. Bu sadəcə təbiətdə olan bir zülal növüdür. Ancaq bəzi insanların orqanizmi qlüteni qəbul etmir. Qlüten əsasən buğda əsaslı çörək, lavaş, bulka, makaron, un məmulatlarında, arpa əsaslı arpa sıyığı, bəzi içkilər, çovdar əsaslı qara çörək, bəzi şirniyyatlarda mövcud olur. Həmçinin qlüten çox vaxt hazır qidalara da əlavə olunur. Soslar, ketçup, kolbasa, sosislər, çipslər, qəlyanaltılar, tortlar və peçenyelərə qatılır. Bir məhsulda birbaşa un və ya taxıl yoxdursa, bəzən tərkibində gizli şəkildə qlüten ola bilər. Əksər sağlam insan üçün qlüten təhlükəsizdir. Çölyak xəstəliyi qlütenə qarşı ciddi allergiyadır. İnsan qlüten qəbul edəndə bağırsaqlarına zərər dəyir, qida yaxşı sorulmur.

Qlüten həssaslığı isə çölyak qədər ağır olmasa da, bəzilərində qlüten yemək qarın ağrısı, şişkinlik, yorğunluq yarada bilir.
Buğda Allergiyası olduqda qlütenlə yanaşı buğdanın digər zülallarına da reaksiya olur. Belə hallarda həkimlər qlüten pəhrizi təyin edir. Yəni həmin insanlar yalnız qlüten olmayan məhsullarla qidalanmalıdır.

Qlüten olmayan qidalar da var. Düyü, qarabaşaq, qarğıdalı, kartof, tərəvəzlər, meyvələr, ət, balıq, yumurta, süd və süd məhsulları, noxud, mərcimək, lobya və s.
Bu məhsullar həm qidalandırıcıdır, həm də qlüten problemi olan insanlar üçün tam uyğundur. Əgər bir insanda çölyak, allergiya və ya həssaslıq yoxdursa, qlüteni pəhrizdən çıxarmağa ehtiyac yoxdur. Əksinə buğda və digər taxıllar vitamin, lif və minerallarla zəngindir. Onları balanslı şəkildə yemək sağlam qidalanmanın bir hissəsidir".