Hava şəraiti cinayət törədir, işi Bastrıkinin komitəsi bağlayır Yaxud Rusiyada söz sahibi kimdir?

İnternetdə Rusiya Federasiyasının İstintaq Komitəsi tərəfindən tərtib olunmuş və Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğuna ünvanlanmış sənəd dolaşmaqdadır. Sənəddə qeyd olunur ki, AZAL təyyarəsi guya əlverişsiz hava şəraiti səbəbindən Rusiya ərazisində eniş edə bilməyib və sonradan eniş zamanı yerə çırpılıb. Bu əsasla da cinayət işinə xitam verildiyi qeyd olunur.

Təbii ki, bu cür ifadələr baş vermiş faciəyə görə məsuliyyətdən yayınmaq cəhdidir. Çünki qəzadan az sonra yayılan məlumatlarda AZAL təyyarəsinin "Pantsir-S" hava hücumundan müdafiə (HHM) sistemi tərəfindən hücuma məruz qaldığı bildirilirdi. 2025-ci ilin son günlərində Qazaxıstan Nəqliyyat Nazirliyinin yaydığı istintaq məlumatlarına görə də "hava gəmisinə dəymiş zədələrin döyüş başlığının zərərverici elementləri tərəfindən yaradıldığı ehtimal edilir".

O zaman Rusiya İstintaq Komitəsi hadisəni necə hava şəraiti ilə bağlaya bilər? Bu halda belə çıxır ki, 38 insanın həlak olmasına, 27 nəfərin yaralanmasına görə təqsirli şəxslər məsuliyyətə cəlb edilməyəcəklər. Halbuki faciəyə görə məsuliyyəti məhz Rusiya tərəfi daşıyır.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Düşənbədə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə söz vermişdi ki, məsələ araşdırılacaq, ancaq görünən odur ki, rəsmi Moskva məsuliyyətdən yayınır. Bunu necə başa düşmək olar? Prezident Putin başqa söz deyir, İstintaq Komitəsinin sədri Aleksandr Bastrıkin başqa.

Hadisə cinayət tərkiblidir və konkret vəzifəli şəxslər məsuliyyət daşıyırlar. Burada ən böyük absurd isə ondan ibarətdir ki, Rusiya tərəfi həm faciəni etiraf edir, həm də günahkar olmadığını iddia edir. Bu isə ən azı məsuliyyətsizlikdir.

Belə çıxır ki, Rusiyada dövlət başçısının verdiyi söz belə "əlverişsiz istintaq şəraiti"nə düşəndə qüvvədən düşür. Əgər Rusiya tərəfi, doğrudan da, obyektiv araşdırma aparmaq niyyətində idisə, bu cür tələsik və məntiqsiz qərarlarla məsələni bağlamamalı idi. Belə çıxır ki, Moskva faciəni araşdırmaq yox, bağlamaq istəyir ki, sabah analoji hadisə baş verəndə yenə eyni ssenari işə düşsün, günahkar tapılmasın, məsuliyyət də "təbiət"ə yüklənsin. Bu yanaşma isə təkcə faciə qurbanlarına deyil, həm də Azərbaycan dövlətinə qarşı siyasi etinasızlıq, qərəzli yanaşma və ədalətsiz davranışdır. Çünki burada söhbət Azərbaycan vətəndaşlarının həyatından gedir.

Putinin verdiyi sözün kağız üzərində qalıb-qalmaması isə ayrıca sualdır. Əgər Rusiya prezidentinin verdiyi təminat İstintaq Komitəsinin bir məktubu ilə puç edilirsə, deməli, problem təkcə Bastrıkində deyil, sistemdədir. Bu yanaşma isə qəbuledilən deyil. İnsanların ölümü ilə nəticələnən hadisəyə görə heç kimin məsuliyyət daşımaması faşist yanaşmasıdır və beynəlxalq hüququn da norma və prinsiplərinə açıq hörmətsizlikdir. Bu iş bağlanmayıb. Sadəcə, Bastrıkinin simasında Moskva onu bağladığını düşünür, amma unudur ki, bağlanan istintaqlar yeni suallar açır. Bu suallar isə nə qədər cavabsız qalsa, bir o qədər də yüksək tonla səslənəcək. Rusiya unutmasın ki, nə məsuliyyətdən qaçmaq olar, nə də tarixdən.

Xatırladaq ki, 2024-cü il dekabrın 25-də Aktau yaxınlığında Bakıdan Qroznıya uçan AZAL aviaşirkətinin təyyarəsi qəzaya uğrayıb. Təyyarədə 5 ekipaj üzvü daxil olmaqla 67 nəfər olub. Onlar Azərbaycan, Rusiya, Qazaxıstan və Qırğızıstan vətəndaşları olub. 29 nəfər sağ qalıb. Cari il yanvarın 7-də Braziliyada Aktau yaxınlığında qəzaya uğramış "Azerbaijan Airlines" təyyarəsinin qara qutularının açılmasının başa çatdığı məlum olub. Qeyd edilib ki, əldə edilən məlumat Qazaxıstana göndərilib. Fevralın 4-də Qazaxıstan Nəqliyyat Nazirliyi tərəfindən dərc edilmiş qəzanın araşdırılması üzrə ilkin hesabat ortaya çıxıb. Hesabatda hadisələrin xronologiyası və zədələrin fotoşəkilləri təqdim edilib.

Mərahim Nəsib