Icma.az
close
up
RU
Hər 10 yeniyetmədən biri psixi problem yaşayır Günahkar sosial şəbəkələrdir, yoxsa..?

Hər 10 yeniyetmədən biri psixi problem yaşayır Günahkar sosial şəbəkələrdir, yoxsa..?

Icma.az xəbər verir, Bizim media saytına əsaslanaraq.

Dünyada hər 10-cu yeniyetmə sosial şəbəkələrə və kompüter oyunlarına aludəçilik səbəbindən psixi problemlər yaşayır. Rəqəmsal texnologiyanın mənfi təsiri gənclərin sağlamlığı üçün böyük narahatlıq doğurur.
Bu barədə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) hesabatında deyilir.
Qeyd olunub ki, ÜST-nin Avropa Regional Bürosunun yeni məlumatları yeniyetmələr arasında problemli sosial mediadan istifadənin 2018-ci ildəki 7%-dən 2022-ci ildə 11%-ə qədər kəskin artdığını göstərib. Bundan əlavə, yeniyetmələrin 12%-i rəqəmsal oyunlarla bağlı problemli davranış riski altındadır.
ÜST ekspertləri bildiriblər ki, hesabatda sosial mediadan problemli istifadə asılılıq əlamətləri ilə xarakterizə olunan davranış nümunəsi kimi müəyyən edilib.
Təşkilat qeyd edib ki, təqdim olunan məlumatlar 2022-ci ildə Avropa, Mərkəzi Asiya və Kanadada 11, 13 və 15 yaşlı təxminən 280 min uşaq və yeniyetmənin iştirak etdiyi “Məktəb yaşlı uşaqların sağlamlıq davranışı” araşdırmasının bir hissəsi kimi əldə edilib.
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan tibb üzrə fəlsəfə doktoru Abbas Bağırov deyir ki, son illərdə sosial şəbəkələrin sürətlə yayılması yeniyetmələrin gündəlik həyatının ayrılmaz hissəsinə çevrilib:
“Bu platformalar ünsiyyət, məlumat mübadiləsi və özünüifadə üçün geniş imkanlar yaratsa da, onların psixi sağlamlığa mümkün mənfi təsirləri ilə bağlı narahatlıqlar da artmaqdadır. Müasir araşdırmalar göstərir ki, sosial media bəzi hallarda yeniyetmələrdə emosional və psixoloji problemlərin yaranmasına səbəb ola bilir. 13–17 yaş arası yeniyetmələrin təxminən 95%-i sosial şəbəkələrdən istifadə etdiyini bildirir və onların əksəriyyəti gündə bir neçə saatını bu platformalarda keçirir.
Aparılan tədqiqatlara əsasən, yeniyetmələrin təxminən 19%-i sosial medianın onların psixi sağlamlığına mənfi təsir etdiyini düşünür. Bu isə hər 5 yeniyetmədən birinin bu təsiri hiss etdiyini göstərir. Ümumilikdə isə gənclərin hər 10 nəfərindən biri sosial media səbəbilə psixoloji çətinliklər yaşadığını qeyd edir”.
Müsahibimiz sosial mediadan uzun müddət və nəzarətsiz istifadənin yaratdığı problemləri də sadalayıb:
“Narahatlıq və depressiya simptomları, yuxu pozuntuları və xroniki yorğunluq, özünə inamın azalması və sosial təcrid bu problemlərdən bəziləridir. Sosial şəbəkələrdə əsasən həyatın “ideal” tərəflərinin paylaşılması yeniyetmələrdə sosial müqayisə meylini gücləndirir. Bu müqayisə gənclərin bir çoxunun özlərini başqalarından geri qalırmış kimi hiss etmələrinə və nəticədə özünə aşağı səviyyəli  hesab etmələrinə səbəb olur.
Araşdırmalar göstərir ki, problem təkcə ekran vaxtının uzunluğu deyil, həm də sosial mediaya psixoloji bağlılıq və kompulsiv istifadədir. Bu hallar beyində motivasiya mexanizmlərini dəyişərək davranış asılılığına bənzər təsir yaradır və yeniyetmələrin emosional tarazlığını poza bilir. Xüsusilə “TikTok” və “Instagram” kimi platformalarda yayılan “ideal bədən”, “mükəmməl həyat” və “uğur” görüntüləri yeniyetmələrdə bədən imici ilə bağlı narahatlıq, özlərini qeyri-kafi hiss etmə və özünə inam itkisi yaradır. Bu da emosional gərginliyi daha da artırır”.
Nə etməli?
Abbas Bağırov onu da əlavə edib ki, tədqiqatlarda orta və yüksək səviyyədə sosial media istifadə edən yeniyetmələrdə psixososial problemlərin 16–19% daha çox müşahidə edildiyi qeyd olunur:
“Sosial media özlüyündə zərərli olmasa da, aşağıdakı tədbirlər riskləri azalda bilər: Valideyn nəzarəti və açıq ünsiyyət, rəqəmsal savadlılığın artırılması, ekran vaxtına limitlərin qoyulması, real sosial münasibətlərin təşviqi. Sosial şəbəkələr yeniyetmələrin həyatında mühüm rol oynayır, lakin nəzarətsiz və kompulsiv istifadə psixi sağlamlığa ciddi zərər vura bilər.
Ən böyük risklər zorbalıq, sosial müqayisə və psixoloji asılılıq ilə bağlıdır. Bu səbəbdən, ailə, məktəb və cəmiyyət səviyyəsində profilaktik tədbirlərin görülməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:147
embedMənbə:https://bizim.media
archiveBu xəbər 22 Fevral 2026 19:10 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see327

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see309

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see298

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see285

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see279

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see275

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see265

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see247

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see245

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see239

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see238

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see237

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see236

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see231

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see225

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see224

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see217

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see193

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see186

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri